Các chuyên gia tim mạch cảnh báo, nhiễm cúm có thể trở thành yếu tố thúc đẩy nhồi máu cơ tim, đột quỵ, đặc biệt ở những người đã có tổn thương mạch máu hoặc mắc bệnh nền nhưng chưa được kiểm soát tốt. Đáng lo ngại, nguy cơ biến cố có thể gia tăng ngay trong những ngày đầu mắc bệnh, đòi hỏi người bệnh phải được theo dõi sức khỏe chặt chẽ.

Cúm mùa có thể gây ra những biến chứng nghiêm trọng ngoài đường hô hấp, trong đó có nhồi máu cơ tim, đột quỵ và suy tim. Nguy cơ đặc biệt đáng lưu ý ở người cao tuổi, người mắc bệnh tim mạch hoặc có các bệnh lý mạn tính.

PGS-TS.Trần Song Giang, Phó Viện trưởng Viện Tim mạch, Bệnh viện Bạch Mai cho biết, nhiễm virus cúm có thể kích hoạt phản ứng viêm toàn thân, gây ra những thay đổi trong hoạt động đông máu, chức năng thành mạch và khả năng cung cấp oxy cho các cơ quan.

Ở người đã có tình trạng xơ vữa động mạch, phản ứng viêm có thể khiến các mảng xơ vữa trở nên kém ổn định, làm tăng nguy cơ nứt vỡ lớp bao phủ bên ngoài. Quá trình này có thể kích hoạt sự hình thành cục máu đông, gây tắc nghẽn dòng máu lưu thông trong lòng động mạch.

Nếu cục máu đông làm tắc động mạch vành, người bệnh có nguy cơ bị nhồi máu cơ tim. Trường hợp tình trạng tắc nghẽn xảy ra tại mạch máu nuôi não, hậu quả có thể là đột quỵ thiếu máu não.

Cơ chế trên lý giải vì sao một bệnh nhiễm trùng đường hô hấp có thể trở thành yếu tố thúc đẩy những biến cố nguy hiểm ở hệ tuần hoàn, đặc biệt đối với người cao tuổi hoặc những bệnh nhân đã có tổn thương mạch máu trước đó.

Không dừng ở phản ứng viêm, cúm còn làm gia tăng gánh nặng hoạt động của tim. Trong quá trình nhiễm trùng, thân nhiệt tăng cao, nhịp tim thường nhanh hơn, khiến nhu cầu tiêu thụ oxy của cơ tim gia tăng.

PGS-TS.Trần Song Giang cũng lưu ý, virus cúm trong một số trường hợp có thể liên quan đến tổn thương cơ tim, gây viêm cơ tim và ảnh hưởng đến khả năng co bóp của tim.

Điều đáng quan tâm là biến cố tim mạch không chỉ xuất hiện ở những người đã được chẩn đoán mắc bệnh tim. Người chưa từng phát hiện bệnh lý tim mạch vẫn có thể gặp biến chứng trong quá trình nhiễm cúm, dù nguy cơ chịu ảnh hưởng bởi tuổi tác, tình trạng sức khỏe và những yếu tố nguy cơ sẵn có.

Những nghiên cứu được PGS-TS.Trần Song Giang đưa ra cho thấy mối liên quan đáng chú ý giữa nhiễm cúm và các biến cố tim mạch cấp tính. Một số nghiên cứu ghi nhận nguy cơ nhồi máu cơ tim có thể tăng khoảng 6-10 lần, trong khi nguy cơ đột quỵ tăng khoảng 3-10 lần trong những giai đoạn nhất định sau nhiễm cúm.

Các con số này phản ánh mức tăng nguy cơ tương đối được quan sát trong những nghiên cứu cụ thể, không đồng nghĩa với việc tất cả bệnh nhân mắc cúm đều có khả năng cao gặp nhồi máu cơ tim hoặc đột quỵ.

Dù vậy, kết quả nghiên cứu cho thấy nhiễm cúm không nên được xem nhẹ, nhất là đối với nhóm người đã có yếu tố nguy cơ tim mạch. Việc chủ động phòng bệnh và phát hiện sớm những biểu hiện bất thường có ý nghĩa quan trọng trong hạn chế biến chứng.

Người cao tuổi là nhóm cần được đặc biệt quan tâm do khả năng đáp ứng miễn dịch suy giảm, trong khi tỷ lệ mắc các bệnh lý mạn tính thường cao hơn so với người trẻ.

Trước những nguy cơ liên quan đến nhiễm cúm, các chuyên gia nhấn mạnh vai trò của việc phòng bệnh, nhất là đối với người cao tuổi và những người có bệnh nền.

Tiêm vắc-xin cúm hằng năm là một trong những biện pháp quan trọng nhằm giảm nguy cơ mắc cúm và các biến chứng nghiêm trọng do bệnh gây ra. Việc tiêm chủng cần được thực hiện phù hợp với độ tuổi, tình trạng sức khỏe và hướng dẫn chuyên môn.

Tuy nhiên, tiêm vắc-xin không loại bỏ hoàn toàn khả năng mắc cúm hoặc xảy ra biến chứng. Người dân vẫn cần duy trì các biện pháp bảo vệ sức khỏe, nhất là trong giai đoạn virus cúm lưu hành mạnh.

Cùng với tiêm chủng, các biện pháp vệ sinh cá nhân như rửa tay thường xuyên, che miệng khi ho hoặc hắt hơi, đeo khẩu trang khi có triệu chứng hô hấp, giữ không gian sống thông thoáng và hạn chế tiếp xúc gần với người mắc bệnh vẫn có vai trò quan trọng trong giảm nguy cơ lây nhiễm.

Các chuyên gia lưu ý, biến chứng tim mạch liên quan đến cúm có thể xuất hiện ngay trong giai đoạn cấp tính của bệnh, bởi vậy việc theo dõi không nên chỉ tập trung vào tình trạng sốt, ho hoặc đau họng.

Theo bác sỹ Nguyễn Văn My, Hệ thống Tiêm chủng Long Châu, hiệu quả bảo vệ của vắc-xin cúm trong những điều kiện phù hợp có thể lên tới khoảng 90%, song mức độ bảo vệ thực tế thay đổi tùy chủng virus lưu hành, độ tuổi và tình trạng sức khỏe của người được tiêm. Khả năng bảo vệ cũng có thể suy giảm theo thời gian, trong khi virus cúm liên tục biến đổi và xuất hiện các chủng lưu hành mới.

Vì vậy, việc tiêm vắc-xin cúm hằng năm có ý nghĩa quan trọng trong duy trì khả năng bảo vệ, đặc biệt đối với trẻ nhỏ, người cao tuổi, phụ nữ mang thai, người mắc bệnh mạn tính và người suy giảm miễn dịch.

Bác sỹ Nguyễn Văn My cho biết, cơ thể thường cần khoảng hai tuần sau tiêm để hình thành đáp ứng miễn dịch bảo vệ. Do đó, người dân nên chủ động tiêm phòng trước mùa cúm hoặc ngay khi có điều kiện phù hợp, thay vì chờ đến lúc số ca mắc gia tăng mới thực hiện tiêm chủng.

Theo chuyên gia, vắc-xin không bảo đảm ngăn ngừa tuyệt đối mọi trường hợp mắc cúm nhưng có vai trò quan trọng trong giảm nguy cơ mắc bệnh và hạn chế những hậu quả nghiêm trọng. Tiêm chủng đầy đủ, đúng lịch, nhắc lại mỗi năm có thể góp phần giảm nguy cơ viêm phổi, suy hô hấp, nhập viện và tử vong do cúm.

Bên cạnh tiêm chủng, Bộ Y tế khuyến cáo người dân đeo khẩu trang đúng cách tại cơ sở y tế, phương tiện giao thông công cộng, nơi đông người hoặc không gian kín, thông khí kém. Người có triệu chứng viêm đường hô hấp cần hạn chế tiếp xúc gần với người khác, chủ động nghỉ học, nghỉ làm để tránh lây nhiễm.

Việc rửa tay thường xuyên bằng xà phòng, che miệng và mũi khi ho, hắt hơi, vệ sinh các bề mặt thường xuyên tiếp xúc và giữ không gian sinh hoạt thông thoáng cũng góp phần hạn chế nguy cơ lây truyền virus.

Đối với trẻ mắc cúm, cha mẹ cần chú ý những biểu hiện như khó thở, thở nhanh, tím tái, lừ đừ, co giật, dấu hiệu mất nước hoặc tình trạng bệnh trở nặng sau giai đoạn có vẻ cải thiện. Đây là những dấu hiệu cần được thăm khám, xử trí kịp thời, không nên kéo dài việc tự điều trị tại nhà.

Cục Phòng bệnh cũng lưu ý người dân không tự ý sử dụng thuốc kháng virus hoặc kháng sinh khi chưa có chỉ định của nhân viên y tế. Người thuộc nhóm nguy cơ cao cần liên hệ cơ sở y tế sớm nếu xuất hiện triệu chứng nghi ngờ để được tư vấn, đánh giá và điều trị phù hợp.