Ngày 28/10, Hệ thống Tiêm chủng VNVC chính thức giới thiệu và đưa vào sử dụng vaccine cúm công nghệ mới dạng xịt mũi do Tập đoàn dược phẩm AstraZeneca (Anh) sản xuất. Đây là lần đầu tiên loại vaccine này được triển khai tại Việt Nam, bổ sung thêm phương thức phòng ngừa cúm mùa bên cạnh các loại vaccine dạng tiêm truyền thống.

Sự xuất hiện của vaccine cúm dạng xịt mũi được đánh giá là bước tiến trong việc đa dạng hóa các giải pháp dự phòng bệnh truyền nhiễm, đặc biệt đối với trẻ em có tâm lý lo lắng, sợ đau hoặc khó hợp tác khi tiêm chủng.

Khác với phương thức tiêm truyền thống, vaccine cúm dạng xịt được đưa trực tiếp vào niêm mạc mũi, nơi virus cúm thường xâm nhập cơ thể. Quá trình sử dụng không cần kim tiêm, giúp hạn chế cảm giác lo sợ và tạo tâm lý thoải mái hơn cho trẻ khi chủng ngừa.

Ảnh minh họa.

Theo bác sĩ chuyên khoa I Bạch Thị Chính, Giám đốc Chuyên môn Y khoa Hệ thống Tiêm chủng VNVC, việc đưa vaccine cúm dạng xịt mũi vào sử dụng tại Việt Nam đánh dấu thêm một bước tiến trong phát triển các giải pháp phòng bệnh không cần kim tiêm, đồng thời mang đến lựa chọn mới cho phụ huynh trong việc bảo vệ sức khỏe trẻ em.

Đây là vaccine cúm sống giảm độc lực, có khả năng phòng ngừa ba chủng virus cúm mùa gồm A/H1N1, A/H3N2 và B/Victoria. Theo thông tin được công bố, vaccine đã có hơn 20 năm được giám sát an toàn trên thế giới, triển khai tại 34 quốc gia và vùng lãnh thổ, với hơn 200 triệu liều được phân phối trên toàn cầu.

Một trong những đặc điểm đáng chú ý của vaccine là khả năng kích thích đáp ứng miễn dịch thông qua ba cơ chế bổ trợ lẫn nhau, tạo nên hệ thống bảo vệ cơ thể trước sự xâm nhập của virus cúm.

Trong đó, miễn dịch tại niêm mạc mũi họng góp phần ngăn chặn virus ngay từ cửa ngõ xâm nhập; miễn dịch toàn thân tạo kháng thể chống lại virus; trong khi miễn dịch tế bào hỗ trợ nhận diện và loại bỏ những tế bào đã bị nhiễm virus.

Sự phối hợp của các cơ chế này giúp tăng cường khả năng nhận diện và đáp ứng của hệ miễn dịch trước tác nhân gây bệnh. Theo dữ liệu nghiên cứu được VNVC công bố, vaccine ghi nhận hiệu quả phòng cúm lên đến 88% đối với các chủng virus tương đồng với chủng có trong vaccine.

Về lịch sử dụng, trẻ từ 2 đến dưới 9 tuổi chưa từng được tiêm phòng cúm cần sử dụng hai liều, cách nhau ít nhất bốn tuần. Trẻ trong nhóm tuổi này đã có tiền sử tiêm phòng cúm có thể sử dụng một liều, tùy theo lịch sử chủng ngừa. Đối với trẻ từ 9 đến dưới 18 tuổi, lịch sử dụng là một liều.

Do virus cúm liên tục biến đổi, việc chủng ngừa cần được thực hiện hằng năm nhằm duy trì khả năng bảo vệ. Trước khi sử dụng, trẻ cần được khám sàng lọc, đánh giá tình trạng sức khỏe và tư vấn để xác định loại vaccine phù hợp.

Mặc dù có phương thức sử dụng tương đối đơn giản, vaccine cúm dạng xịt mũi đòi hỏi những điều kiện khắt khe trong sản xuất, bảo quản và vận chuyển.

Theo hướng dẫn của nhà sản xuất, vaccine phải được bảo quản ở nhiệt độ âm sâu, từ âm 20 đến âm 30 độ C. Trước khi sử dụng, vaccine cần được rã đông theo quy trình chuyên biệt, sau đó có thể bảo quản ở nhiệt độ từ 2 đến 8 độ C trong thời hạn tối đa 15 tuần.

Điều này đặt ra yêu cầu cao đối với hệ thống kho lạnh, thiết bị giám sát nhiệt độ liên tục cũng như quy trình vận chuyển, phân phối và kiểm soát chất lượng vaccine trong toàn bộ chuỗi cung ứng.

Theo VNVC, hệ thống kho lạnh âm sâu có khả năng bảo quản đồng thời hàng triệu liều vaccine, cùng kinh nghiệm triển khai các loại vaccine thế hệ mới, là những điều kiện quan trọng để AstraZeneca lựa chọn đơn vị này làm đối tác triển khai vaccine cúm dạng xịt tại Việt Nam.

Ông Atul Tandon, Chủ tịch kiêm Tổng Giám đốc AstraZeneca Việt Nam, cho biết việc giới thiệu vaccine cúm dạng xịt mũi đánh dấu bước tiến trong nỗ lực mở rộng các lựa chọn phòng ngừa cúm mùa dựa trên bằng chứng khoa học.

Theo ông, giá trị của những tiến bộ y học không chỉ nằm ở đột phá công nghệ mà còn được thể hiện qua khả năng đưa các giải pháp chăm sóc sức khỏe tiên tiến đến gần hơn với người dân.

Thông qua hợp tác với VNVC, AstraZeneca mong muốn góp phần nâng cao khả năng tiếp cận các biện pháp dự phòng phù hợp, đồng thời thúc đẩy nhận thức cộng đồng về vai trò của chủng ngừa trong bảo vệ sức khỏe.

Ngay trong ngày đầu triển khai, nhiều phụ huynh đã đưa con đến các trung tâm tiêm chủng để tìm hiểu và sử dụng phương thức phòng cúm mới.

Anh Thanh Tùng (34 tuổi, Hà Nội), đưa hai con đang học tiểu học đến VNVC Long Biên để sử dụng vaccine cúm dạng xịt mũi, cho biết cả hai bé đều có tâm lý sợ kim tiêm, khiến mỗi lần đi tiêm chủng trở thành một thử thách đối với gia đình.

“Nhà có hai con sợ kim tiêm nên mỗi lần đưa các bé đi tiêm cũng khá vất vả. Nghe có vaccine cúm dạng xịt mũi, tôi muốn tìm hiểu ngay. Các con được bác sĩ hướng dẫn, chỉ cần thở bình thường khi xịt nên quá trình thực hiện nhẹ nhàng và dễ chịu hơn rất nhiều”, anh Tùng chia sẻ.

Việc bổ sung phương thức phòng cúm mới diễn ra trong bối cảnh các bệnh lý đường hô hấp, trong đó có cúm mùa, đang có xu hướng gia tăng tại nhiều địa phương, đặc biệt trong giai đoạn thời tiết chuyển mùa.

Theo Tổ chức Y tế thế giới (WHO), mỗi năm toàn cầu ghi nhận khoảng một tỷ trường hợp mắc cúm mùa, trong đó có từ 3 đến 5 triệu ca bệnh nặng.

Một nghiên cứu quốc tế ước tính, riêng năm 2018 có khoảng 109,5 triệu đợt mắc cúm ở trẻ dưới 5 tuổi trên toàn cầu, với khoảng 870.000 trường hợp phải nhập viện do nhiễm trùng hô hấp dưới cấp tính liên quan đến cúm.

Tại Việt Nam, tình hình bệnh hô hấp ở trẻ em cũng ghi nhận nhiều diễn biến đáng chú ý. Đầu tháng 10, Bệnh viện Nhi đồng 2 (Thành phố Hồ Chí Minh) ghi nhận trung bình hơn 2.300 lượt khám liên quan đến bệnh hô hấp mỗi ngày. Trong khi đó, tại Bệnh viện Nhi đồng 1, các bệnh lý đường hô hấp chiếm khoảng 70% tổng lượt khám, với những tác nhân thường gặp như virus cúm mùa, adenovirus và virus hợp bào hô hấp (RSV).

Tại Hà Nội, Bệnh viện Nhi Trung ương cũng ghi nhận số trẻ mắc cúm A đến khám gia tăng, trong đó có những trường hợp diễn biến nặng, xuất hiện các biến chứng như viêm phổi, suy hô hấp.

Đáng chú ý, theo Trung tâm Kiểm soát bệnh tật Thành phố Hồ Chí Minh, trong một tuần giữa tháng 10, thành phố ghi nhận 34.664 trường hợp viêm đường hô hấp cấp, tăng hơn 64% so với mức trung bình của bốn tuần trước đó. Trong số các mẫu xét nghiệm dương tính với virus cúm, chủng A/H1N1 chiếm gần 77%.

Các số liệu trên cho thấy gánh nặng đáng kể của bệnh hô hấp đối với hệ thống y tế, đồng thời đặt ra yêu cầu tăng cường các biện pháp dự phòng, nhất là với nhóm trẻ em.

Bác sĩ Trương Hữu Khanh, Phó Chủ tịch Hội Truyền nhiễm Thành phố Hồ Chí Minh, nhận định việc bổ sung vaccine cúm dạng xịt mũi sẽ giúp đa dạng hóa các lựa chọn phòng bệnh cho trẻ, đặc biệt là những trường hợp sợ kim tiêm hoặc gặp khó khăn khi thực hiện tiêm chủng thông thường.

Tuy nhiên, theo các chuyên gia, dù được sử dụng dưới hình thức tiêm hay xịt mũi, việc lựa chọn vaccine vẫn cần căn cứ vào độ tuổi, tình trạng sức khỏe, tiền sử bệnh lý và chỉ định chuyên môn. Vaccine dạng xịt không thay thế hoàn toàn các loại vaccine cúm dạng tiêm hiện có.

“Dù sử dụng hình thức nào, chủ động phòng cúm hằng năm vẫn cần thiết để giảm nguy cơ mắc bệnh và các biến chứng liên quan”, bác sĩ Khanh nhấn mạnh.

Việc lần đầu tiên đưa vaccine cúm dạng xịt mũi vào sử dụng tại Việt Nam không chỉ bổ sung thêm phương thức chủng ngừa cho trẻ em mà còn cho thấy xu hướng đa dạng hóa các giải pháp y tế dự phòng. Khi có thêm lựa chọn phù hợp, phụ huynh sẽ thuận lợi hơn trong việc chủ động bảo vệ sức khỏe cho trẻ, góp phần giảm gánh nặng bệnh tật do cúm mùa đối với gia đình và cộng đồng.