Kết quả xét nghiệm xác định bệnh nhân nhiễm Adenovirus, loại virus có thể gây tổn thương đồng thời đường hô hấp và mắt, thậm chí dẫn đến biến chứng nghiêm trọng ở những người có nguy cơ cao.

Trong thời điểm các bệnh truyền nhiễm đường hô hấp có nguy cơ gia tăng, những triệu chứng như sốt cao, đau họng, sổ mũi, đau nhức cơ thể thường khiến người bệnh nghĩ ngay đến cúm mùa. Tuy nhiên, nhiều tác nhân gây bệnh khác cũng có biểu hiện tương tự, đòi hỏi việc thăm khám và xác định nguyên nhân chính xác để có hướng điều trị phù hợp.

Trong bối cảnh nhiều bệnh truyền nhiễm có triệu chứng ban đầu tương đồng, việc chủ quan hoặc tự ý sử dụng thuốc có thể khiến người bệnh bỏ lỡ thời điểm phát hiện những bệnh lý nguy hiểm khác.

Trường hợp bệnh nhân L.T.H. (35 tuổi, Hà Nội) vừa được thăm khám tại Bệnh viện Đa khoa MEDLATEC là một ví dụ. Trước khi đến viện, chị H. sốt cao liên tục tới 39°C trong hai ngày. Sang ngày thứ hai, ngoài tình trạng sốt, người bệnh xuất hiện thêm các triệu chứng đau nhức hai mắt, đau rát họng, hắt hơi và sổ mũi.

Lo ngại mắc bệnh truyền nhiễm trong bối cảnh nhiều tác nhân gây bệnh đường hô hấp đang lưu hành, chị H. quyết định đến bệnh viện kiểm tra thay vì tự điều trị tại nhà.

ThS.BSNT. Trần Tiến Tùng, chuyên khoa Truyền nhiễm, Bệnh viện Đa khoa MEDLATEC cho biết, các triệu chứng ban đầu của bệnh nhân khá phổ biến, có thể gặp ở nhiều bệnh nhiễm trùng cấp tính như cúm mùa, Covid-19 hoặc các bệnh do virus đường hô hấp khác. Việc chỉ dựa vào biểu hiện sốt, đau họng và mệt mỏi để xác định nguyên nhân dễ dẫn đến nhầm lẫn, đặc biệt trong giai đoạn đầu của bệnh.

Tại bệnh viện, các bác sỹ tiến hành thăm khám lâm sàng kết hợp xét nghiệm nhằm tìm tác nhân gây bệnh. Kết quả xét nghiệm nhanh cho thấy bệnh nhân âm tính với cúm A, cúm B, virus hợp bào hô hấp (RSV), SARS-CoV-2 và kháng nguyên Dengue NS1. Trong khi đó, xét nghiệm kháng nguyên Adenovirus cho kết quả dương tính.

Khám chuyên khoa Tai Mũi Họng ghi nhận niêm mạc vùng họng sung huyết rõ, có tổn thương viêm mủ. Người bệnh được chẩn đoán viêm vòm họng cấp mủ, viêm họng và amidan cấp.

Đáng chú ý, kết quả khám chuyên khoa Mắt phát hiện cả hai mắt sưng nề, kết mạc cương tụ, xuất hiện các nhú viêm, phù hợp với tình trạng viêm kết mạc cấp hai mắt.

Các xét nghiệm máu cũng cho thấy phản ứng viêm đang diễn ra trong cơ thể. Số lượng bạch cầu của bệnh nhân ở mức 9,07 G/L, chưa vượt ngưỡng bình thường, tỷ lệ bạch cầu mono tăng nhẹ lên 10,6%. Trong khi đó, nồng độ protein phản ứng C (CRP) đạt 29,61 mg/L, cao hơn đáng kể so với mức tham chiếu dưới 5 mg/L.

Theo các bác sỹ, CRP tăng phản ánh tình trạng viêm nhưng không đủ để xác định nguyên nhân do virus hay vi khuẩn. Việc kết hợp biểu hiện lâm sàng với kết quả xét nghiệm vi sinh có ý nghĩa quan trọng trong chẩn đoán.

Từ những kết quả trên, bệnh nhân được xác định nhiễm Adenovirus, gây viêm họng cấp mủ kèm viêm kết mạc cấp hai mắt. Ths.Trần Tiến Tùng cho biết Adenovirus là nhóm virus chứa DNA chuỗi kép, thuộc họ Adenoviridae, có nhiều type có khả năng gây bệnh ở người. Virus có thể gây nhiễm trùng tại đường hô hấp, mắt, đường tiêu hóa và một số cơ quan khác, với mức độ biểu hiện khác nhau tùy từng trường hợp.

Một trong những hội chứng đặc trưng do Adenovirus gây ra là sốt viêm họng - kết mạc, với các triệu chứng sốt, đau họng, đỏ mắt, chảy nước mắt và khó chịu ở mắt. Những biểu hiện này có thể xuất hiện đồng thời hoặc nối tiếp nhau, khiến người bệnh dễ nhầm lẫn với nhiều bệnh lý thông thường.

Virus lây truyền chủ yếu qua tiếp xúc gần với người nhiễm bệnh, giọt bắn đường hô hấp, bàn tay hoặc vật dụng nhiễm dịch tiết. Adenovirus cũng có khả năng tồn tại tương đối lâu trên các bề mặt trong môi trường, làm gia tăng nguy cơ lây lan nếu các biện pháp vệ sinh không được thực hiện đầy đủ.

Đặc biệt, tình trạng viêm kết mạc do Adenovirus có khả năng lây lan mạnh qua tiếp xúc với dịch tiết mắt hoặc sử dụng chung khăn mặt, vật dụng cá nhân. Người bệnh thường có biểu hiện mắt đỏ, cộm, chảy nước mắt, sưng mí và cảm giác khó chịu, đôi khi ảnh hưởng đến sinh hoạt, công việc.

Với bệnh nhân H., việc phát hiện đúng tác nhân ở giai đoạn sớm giúp các bác sỹ đánh giá mức độ bệnh và lựa chọn phương án điều trị phù hợp. Do chưa ghi nhận tổn thương phổi hoặc dấu hiệu bệnh diễn biến nặng, người bệnh được chỉ định điều trị ngoại trú, sử dụng thuốc kiểm soát triệu chứng, chăm sóc tại chỗ vùng mũi họng và mắt, đồng thời theo dõi sát diễn biến sức khỏe.

Theo thông tin từ bệnh viện, phác đồ của bệnh nhân có sử dụng kháng sinh nhằm xử trí nguy cơ bội nhiễm theo đánh giá của bác sỹ. Tuy nhiên, các chuyên gia lưu ý kháng sinh không có tác dụng tiêu diệt Adenovirus và không được sử dụng thường quy đối với nhiễm virus đơn thuần. Chỉ định kháng sinh cần dựa trên bằng chứng hoặc nghi ngờ hợp lý về nhiễm khuẩn đi kèm.

Đối với phần lớn người trưởng thành có hệ miễn dịch bình thường, nhiễm Adenovirus thường diễn biến nhẹ và có thể hồi phục bằng chăm sóc hỗ trợ. Người bệnh cần nghỉ ngơi, uống đủ nước, sử dụng thuốc hạ sốt đúng chỉ định và vệ sinh mắt, mũi họng phù hợp.

Tuy nhiên, không phải mọi trường hợp nhiễm Adenovirus đều diễn biến thuận lợi. Virus có thể gây viêm phổi, suy hô hấp hoặc những biến chứng nghiêm trọng khác, đặc biệt ở trẻ nhỏ, người cao tuổi, người suy giảm miễn dịch và người mắc bệnh nền.

Một số trường hợp có thể xuất hiện tổn thương tại đường tiêu hóa, hệ thần kinh hoặc nhiều cơ quan, dù các biến chứng nặng ít gặp hơn so với những biểu hiện hô hấp thông thường.

Các bác sỹ cảnh báo, người bệnh cần được đánh giá lại ngay nếu xuất hiện những dấu hiệu như sốt cao kéo dài, khó thở, thở nhanh, đau ngực, lơ mơ, mất nước hoặc tình trạng toàn thân xấu đi. Đối với tổn thương mắt, các biểu hiện đau nhức nhiều, sợ ánh sáng, nhìn mờ hoặc suy giảm thị lực là những dấu hiệu cần thăm khám chuyên khoa sớm.

Trong bối cảnh nhiều bệnh truyền nhiễm có triệu chứng ban đầu tương đồng, việc chủ quan hoặc tự ý sử dụng thuốc có thể khiến người bệnh bỏ lỡ thời điểm phát hiện những bệnh lý nguy hiểm khác.

Đặc biệt, các bệnh nhiễm trùng do não mô cầu có thể diễn biến rất nhanh, với những biểu hiện ban đầu như sốt, đau đầu, mệt mỏi, sau đó xuất hiện các dấu hiệu cảnh báo như đau đầu dữ dội, cứng gáy, rối loạn ý thức hoặc ban xuất huyết. Những trường hợp nghi ngờ cần được cấp cứu kịp thời, không nên chờ đợi triệu chứng tự thuyên giảm.

Ths.Trần Tiến Tùng khuyến cáo người dân cần chủ động theo dõi sức khỏe, không tự ý sử dụng kháng sinh hoặc các loại thuốc điều trị khi chưa được đánh giá nguyên nhân. Việc thăm khám đặc biệt cần thiết nếu sốt cao kéo dài, đau họng nặng, đỏ mắt kèm đau nhức hoặc xuất hiện các dấu hiệu bất thường khác.

Để hạn chế nguy cơ lây nhiễm Adenovirus và các tác nhân đường hô hấp, người dân nên duy trì thói quen rửa tay thường xuyên bằng xà phòng, che miệng khi ho hoặc hắt hơi, vệ sinh bề mặt tiếp xúc và hạn chế dùng chung khăn mặt, vật dụng cá nhân. Người có triệu chứng viêm kết mạc cần tránh dụi mắt, vệ sinh tay trước và sau khi chăm sóc mắt để giảm nguy cơ truyền bệnh cho người xung quanh.

Đeo khẩu trang tại những địa điểm đông người, cơ sở y tế hoặc trong thời gian có triệu chứng hô hấp cũng là biện pháp hữu ích nhằm hạn chế phát tán mầm bệnh.

Ngoài ảnh hưởng của RSV với người lớn, thì một nghiên cứu tại Việt Nam trên trẻ viêm phổi do RSV cho thấy hơn 4 trong 5 trẻ có đồng nhiễm vi khuẩn, trong đó phế cầu là tác nhân thường gặp. Khi virus và vi khuẩn cùng tấn công, bệnh nhi có xu hướng mắc bệnh nặng hơn, thời gian điều trị kéo dài và chi phí gia tăng.

Ảnh hưởng của RSV cũng có thể kéo dài sau khi trẻ vượt qua giai đoạn cấp tính. Một số nghiên cứu ghi nhận trẻ từng phải nhập viện vì RSV trong những năm đầu đời có nguy cơ khò khè tái diễn và hen phế quản cao hơn những trẻ không mắc nhiễm khuẩn hô hấp dưới do RSV.

Trước gánh nặng của bệnh, từ ngày 1/7/2026, Bộ Y tế đã đưa bệnh do RSV vào danh mục bệnh truyền nhiễm nhóm B phải giám sát và báo cáo tại Quyết định số 1965/QĐ-BYT. Việc tăng cường giám sát cùng các khuyến cáo chuyên môn đang tạo cơ sở để thúc đẩy dự phòng sớm hơn đối với những nhóm có nguy cơ cao.

Nếu trước đây phòng RSV chủ yếu dựa vào hạn chế nguồn lây và bảo vệ trẻ sau sinh, hiện các biện pháp dự phòng đặc hiệu đã mở thêm cơ hội giảm nguy cơ bệnh nặng ngay trong những tháng đầu đời.

Một trong những hướng quan trọng là tiêm vắc-xin RSV cho phụ nữ mang thai thuộc nhóm phù hợp. Sau tiêm, hệ miễn dịch của người mẹ tạo ra kháng thể chống lại virus. Kháng thể có thể truyền qua nhau thai sang thai nhi, tạo miễn dịch thụ động giúp bảo vệ trẻ ngay từ khi chào đời, trong giai đoạn hệ miễn dịch còn non yếu và trẻ đặc biệt dễ bị tổn thương bởi RSV.

Nói thêm về vắc-xin RSV, theo bác sỹ Phan Phong Kỳ, Hệ thống Nhà thuốc và Tiêm chủng Long Châu, vắc-xin RSV kích thích hệ miễn dịch tạo kháng thể chống lại protein F của virus, protein có vai trò giúp RSV bám và xâm nhập tế bào đường hô hấp. Các kháng thể đặc hiệu được tạo ra góp phần giảm nguy cơ bệnh hô hấp nặng do RSV.

Một trong những vắc-xin RSV hiện có là Abrysvo. Với phụ nữ mang thai thuộc đối tượng phù hợp, tiêm chủng hướng đến tạo miễn dịch cho người mẹ, sau đó truyền kháng thể qua nhau thai để bảo vệ trẻ trong những tháng đầu sau sinh.