Đột quỵ - một thách thức lớn

Ở Việt Nam, mỗi năm cả nước ghi nhận khoảng 200.000 ca mắc mới và gần 170.000 ca tử vong.  Mặc dù những con số này đáng lo ngại, đột quỵ hiện nay có thể phòng ngừa và điều trị được nhờ những tiến bộ y học. Với 80% các ca đột quỵ có liên quan đến các yếu tố nguy cơ có thể phòng ngừa, các can thiệp dự phòng hiệu quả có thể giảm một nửa gánh nặng đột quỵ nói chung. 

Ngay cả những trường hợp đột quỵ nghiêm trọng nhất cũng có thể được điều trị hiệu quả bằng tiêu sợi huyết đường tĩnh mạch và lấy huyết khối cơ học. Hơn nữa, người bệnh có thể phục hồi sau đột quỵ nếu có thể tiếp cận với dịch vụ phục hồi chức năng cơ bản. 

Một trong những trở ngại lớn ở Việt Nam hiện nay là thời gian nhập viện còn quá muộn. 80% bệnh nhân đột quỵ tại Việt Nam được đưa đến bệnh viện đều đã quá “giờ vàng” (khoảng 4,5 giờ sau khi phát hiện triệu chứng). Nguyên nhân là do nhận thức của cộng đồng về đột quỵ chưa cao và người bệnh chưa được đưa đến đúng địa chỉ khi bị đột quỵ. Việc nâng cao năng lực của cộng đồng về nhận biết và xử trí ban đầu đột quỵ là rất cần thiết. 

Nhận biết và xử trí nhanh đột quỵ tại nhà

Đột quỵ xảy ra khi có chảy máu trong não hoặc khi dòng máu lưu thông đến não bị tắc nghẽn. Chỉ trong vòng vài phút sau khi não không được cấp máu, các tế bào não bắt đầu chết. Đột quỵ càng được điều trị sớm thì tổn thương có thể càng được hạn chế.

Đột quỵ là một tình trạng cấp cứu thực sự đòi hỏi những người xung quanh phải nhận biết và hành động kịp thời. BEFAST là là quy tắc giúp nhận biết sớm đột quỵ và hành động nhanh. BEFAST là viết tắt của những từ sau:

Quy tắc BEFAST được minh họa chi tiết trong hình sau đây. Hành động nhanh theo BE FAST giúp người bệnh có cơ hội điều trị trong khung thời gian vàng, yếu tố quan trọng nhất để phục hồi.

Sau khi gọi cấp cứu, người nhà cần giữ bình tĩnh và thực hiện các bước sau đây:

• Đặt người bệnh nằm nghiêng, đầu được kê cao. 

• Giúp người bệnh cảm thấy thoải mái bằng cách nới lỏng quần áo bó chặt. 

• Ghi lại thời điểm khởi phát: Ghi lại hoặc nhớ chính xác thời điểm các triệu chứng xuất hiện lần đầu để thông báo cho nhân viên y tế.

• Ở lại bên người bệnh, trấn an họ và cho họ biết rằng sự trợ giúp đang trên đường đến. Tiếp tục theo dõi các triệu chứng và thông báo cho nhân viên cấp cứu về bất kỳ thay đổi nào kể từ khi bạn có mặt.

• Không cho người bệnh uống nước, ăn thức ăn hoặc dùng bất kỳ loại thuốc nào, kể cả aspirin, vì họ có thể gặp khó khăn khi nuốt.

• Nếu người bệnh ngừng thở hoặc ngừng tim, thực hiện hồi sức tim phổi. Nếu bạn không biết cách thực hiện, hãy yêu cầu nhân viên trực tổng đài cấp cứu hướng dẫn.