Hưởng ứng Ngày Thế giới phòng, chống đột quỵ 29/10, Cục Phòng bệnh (Bộ Y tế), Trung ương Hội Thầy thuốc trẻ Việt Nam, Bệnh viện Bạch Mai cùng các đơn vị đồng hành triển khai nhiều hoạt động khám bệnh, sàng lọc nguy cơ và tư vấn sức khỏe tại các địa phương, góp phần nâng cao nhận thức cộng đồng về một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong và tàn tật.

Các hoạt động nằm trong chương trình “Tăng cường dự phòng, phát hiện sớm và quản lý nguy cơ đột quỵ tại Việt Nam” giai đoạn 2026-2030, được khởi động từ tháng 10/2025, hướng tới đưa các dịch vụ chăm sóc sức khỏe dự phòng đến gần hơn với người dân.

Trước gánh nặng tử vong và tàn tật do đột quỵ, nhiều chương trình khám sàng lọc, tư vấn sức khỏe đang được mở rộng nhằm phát hiện sớm nguy cơ, nâng cao khả năng tiếp cận cấp cứu kịp thời.

Tại Hà Tĩnh, chương trình “Chủ động phòng, chống đột quỵ - Vì một Việt Nam khỏe mạnh” do Trung ương Hội Thầy thuốc trẻ Việt Nam phối hợp với Cục Phòng bệnh, Bayer Việt Nam, FPT Long Châu cùng các đơn vị liên quan tổ chức đã thu hút hơn 1.000 người dân tại xã Đức Quang tham gia khám, tư vấn sức khỏe.

Người dân được đo huyết áp, kiểm tra đường huyết, mỡ máu, xét nghiệm máu, khám thần kinh, tim mạch, đo điện tim và siêu âm động mạch cảnh nhằm nhận diện những yếu tố có thể làm gia tăng nguy cơ đột quỵ.

Bên cạnh việc đánh giá sức khỏe, đội ngũ y tế trực tiếp tư vấn kiểm soát các bệnh lý nền, sàng lọc rung nhĩ và cấp thuốc miễn phí theo đơn, giúp người dân hiểu rõ hơn tình trạng sức khỏe, chủ động theo dõi và điều trị những yếu tố nguy cơ đã được phát hiện.

Cùng thời điểm, Bệnh viện Bạch Mai phối hợp với chính quyền địa phương, Tổng công ty Thăm dò và Khai thác Dầu khí cùng các đơn vị liên quan tổ chức khám bệnh, tư vấn sức khỏe và cấp thuốc miễn phí cho gần 1.000 người dân tại hai xã Nghi Xuân và Tiên Điền.

Hai hoạt động đã mang lại cơ hội tiếp cận dịch vụ y tế cho gần 2.000 người dân Hà Tĩnh, đồng thời góp phần đưa kiến thức phòng ngừa đột quỵ đến cộng đồng thông qua những hoạt động thiết thực.

Ông Nguyễn Hữu Tú, Phó Chủ tịch Thường trực kiêm Tổng Thư ký Hội Thầy thuốc trẻ Việt Nam nhấn mạnh, hiệu quả của chương trình không đơn thuần được đo bằng số lượng người tham gia khám mà còn thể hiện ở sự thay đổi nhận thức, giúp người dân chủ động phòng bệnh, nhận biết dấu hiệu cảnh báo và biết cách tiếp cận cấp cứu kịp thời.

Sau một năm triển khai, chương trình đã tổ chức 9 đợt khám sàng lọc, tư vấn sức khỏe tại 8 tỉnh, thành phố, giúp hơn 12.000 người dân được thăm khám, đánh giá các yếu tố nguy cơ và nhận tư vấn trực tiếp.

Kết quả bước đầu cho thấy ý nghĩa của việc tăng cường chăm sóc sức khỏe dự phòng tại cộng đồng, đặc biệt đối với người cao tuổi, người mắc bệnh mạn tính và những trường hợp chưa có điều kiện theo dõi sức khỏe thường xuyên.

Thông qua hoạt động sàng lọc, các yếu tố nguy cơ như tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn lipid máu hoặc bất thường nhịp tim có thể được phát hiện để người dân tiếp tục thăm khám, điều trị và quản lý lâu dài.

Định hướng tiếp theo của chương trình là mở rộng hoạt động tại nhiều địa phương, kết hợp tư vấn sức khỏe tại nhà thuốc, đồng thời nghiên cứu ứng dụng trí tuệ nhân tạo và chuyển đổi số trong quản lý nguy cơ đột quỵ.

Việc liên thông kết quả sàng lọc với hồ sơ sức khỏe điện tử cũng được đặt ra nhằm hỗ trợ theo dõi liên tục, nâng cao hiệu quả chăm sóc và bảo đảm an toàn dữ liệu cá nhân.

Bên cạnh nỗ lực mở rộng sàng lọc, những số liệu được công bố nhân Ngày Thế giới phòng, chống đột quỵ năm 2026 tiếp tục cho thấy gánh nặng đáng lo ngại của căn bệnh này.

Trên thế giới, mỗi năm ghi nhận gần 12 triệu trường hợp đột quỵ mới và hơn 7 triệu ca tử vong. Ước tính cứ bốn người trên 25 tuổi có một người đối mặt với nguy cơ bị đột quỵ trong suốt cuộc đời.

Tại Việt Nam, số liệu được các đơn vị triển khai chương trình dẫn cho thấy mỗi năm có khoảng 200.000 ca đột quỵ mới và 167.000 trường hợp tử vong. Đáng chú ý, khoảng 7,2% bệnh nhân dưới 45 tuổi, cho thấy đột quỵ không còn là nguy cơ chỉ cần quan tâm ở người cao tuổi.

Một vấn đề đáng lo ngại khác là tỷ lệ người bệnh tiếp cận cơ sở y tế sớm còn hạn chế. Chỉ khoảng 23,2% trường hợp đến viện trong 4,5 giờ đầu kể từ khi xuất hiện triệu chứng, đồng nghĩa với việc nhiều bệnh nhân có nguy cơ bỏ lỡ cơ hội được đánh giá và điều trị tái thông mạch trong khoảng thời gian quan trọng.

Đột quỵ xảy ra khi dòng máu cung cấp cho một phần não bị gián đoạn do tắc nghẽn mạch máu hoặc mạch máu não bị vỡ, khiến các tế bào thần kinh nhanh chóng bị tổn thương.

Với đột quỵ thiếu máu não, một số bệnh nhân đủ điều kiện có thể được điều trị bằng thuốc tiêu sợi huyết trong khoảng thời gian phù hợp. Những trường hợp tắc mạch lớn có thể được xem xét can thiệp lấy huyết khối bằng dụng cụ, tùy đặc điểm tổn thương và kết quả chẩn đoán hình ảnh.

Bởi vậy, việc đưa người bệnh đến cơ sở y tế có khả năng cấp cứu đột quỵ càng sớm càng tốt có ý nghĩa quyết định đối với cơ hội điều trị, hạn chế tổn thương não và giảm nguy cơ tàn tật lâu dài.

Hưởng ứng Ngày Thế giới phòng, chống đột quỵ năm nay, Tổ chức Đột quỵ Thế giới tiếp tục lan tỏa thông điệp “Every Minute Counts - Mỗi phút đều quý giá”, nhấn mạnh sự cần thiết phải hành động ngay khi xuất hiện dấu hiệu nghi ngờ.

Người dân được khuyến cáo ghi nhớ quy tắc FAST, gồm méo miệng hoặc lệch mặt (Face), yếu hoặc tê đột ngột một bên tay (Arm), nói khó, nói ngọng hoặc không hiểu lời nói (Speech) và lập tức gọi cấp cứu 115 (Time).

Ngoài những dấu hiệu trên, tình trạng mất thăng bằng đột ngột, giảm thị lực bất thường hoặc đau đầu dữ dội xuất hiện bất ngờ cũng cần được đánh giá cấp cứu.

Đặc biệt, người bệnh không nên tự dùng thuốc, chờ triệu chứng thuyên giảm hoặc trì hoãn đến viện. Ngay cả trường hợp các biểu hiện thần kinh tự hết sau vài phút, nguy cơ cơn thiếu máu não thoáng qua vẫn cần được bác sỹ kiểm tra kịp thời.

Lâu dài, kiểm soát tốt những yếu tố nguy cơ có thể thay đổi giữ vai trò quan trọng trong giảm khả năng xảy ra đột quỵ. Trong đó, tăng huyết áp, đái tháo đường, rối loạn mỡ máu, rung nhĩ, hút thuốc lá và ít vận động là những vấn đề cần được quan tâm.

Các chuyên gia khuyến cáo người dân duy trì khám sức khỏe định kỳ, theo dõi huyết áp, đường huyết, mỡ máu, tuân thủ điều trị bệnh nền, tăng cường vận động phù hợp và từ bỏ thuốc lá. Việc sử dụng thuốc dự phòng đột quỵ phải dựa trên đánh giá nguy cơ và chỉ định chuyên môn, tránh tự ý dùng thuốc chống đông hoặc chống kết tập tiểu cầu.

Cùng với các hoạt động cộng đồng, năng lực chẩn đoán, điều trị chuyên sâu cũng tiếp tục được nâng cao. Ngày 23/10/2026, Bệnh viện Bạch Mai được Tổ chức Đột quỵ Thế giới trao chứng nhận “Trung tâm Đột quỵ Chuyên sâu”, cấp độ cao nhất trong hệ thống chứng nhận của tổ chức này.

Những kết quả đạt được trong hoạt động sàng lọc, tư vấn và phát triển năng lực điều trị cho thấy việc phòng, chống đột quỵ cần được triển khai đồng bộ, kết nối giữa chăm sóc sức khỏe ban đầu, quản lý bệnh mạn tính và cấp cứu chuyên sâu.