Từ đầu năm đến nay, Quảng Ninh đã đón khoảng 25 chuyến tàu biển quốc tế và dự kiến tăng lên 40 chuyến vào cuối năm 2025. Riêng tháng 10, sáu chuyến tàu lớn cập cảng Hạ Long đưa hàng chục ngàn du khách châu Âu, Mỹ và Đông Bắc Á tới tham quan vịnh di sản thế giới.

Khu vực miền Trung cũng rộn ràng không kém, trong ngày 17/10, cảng Chân Mây (Thành phố Huế) đón tàu du lịch quốc tế chở hơn 4.000 khách từ nhiều quốc gia. Theo Sở Du lịch Thành phố, năm nay, Huế dự kiến đón 47 chuyến tàu biển quốc tế, tương đương hơn 93.000 lượt khách và 39.000 thủy thủ đoàn, tăng gần 47,5% so với năm trước.

Tại TP.HCM, Sở Du lịch cho biết, từ nay đến hết tháng 12/2025 có khoảng 20 chuyến tàu quốc tế đăng ký cập cảng. Dự kiến đến cuối năm 2026, TP.HCM sẽ đón tổng cộng 118 chuyến tàu, tương đương hơn 260.000 lượt khách.

Sự “hồi sinh” của các hãng tàu lớn đang góp phần củng cố vị thế của TP.HCM là điểm đến trọng tâm của du lịch tàu biển khu vực phía Nam. Các đơn vị lữ hành lớn như Saigontourist, Vietravel đều ghi nhận tín hiệu tích cực. Riêng Saigontourist dự kiến phục vụ hơn 138.000 khách tàu biển trong năm 2025, tăng 15% so với năm ngoái. Các hãng tàu quốc tế thường chọn hải trình dọc theo chiều dài đất nước, ghé qua Hạ Long, Đà Nẵng, Huế, TP.HCM… những điểm hội tụ cả di sản, văn hóa và ẩm thực đặc sắc.

Theo PGS-TS. Phạm Trung Lương, nguyên Phó viện trưởng Viện Nghiên cứu du lịch, du lịch biển đảo là một trong những hướng ưu tiên hàng đầu trong Chiến lược Phát triển du lịch Việt Nam đến năm 2030. Tuy nhiên, dòng khách tàu biển cao cấp được ví như “mỏ vàng” của ngành du lịch vẫn chưa được khai thác đúng tầm, do nhiều rào cản về hạ tầng, dịch vụ và chính sách.

“Phần lớn cảng biển Việt Nam chưa có bến chuyên dụng cho tàu du lịch cỡ lớn. Du khách thường phải trung chuyển bằng tàu nhỏ khi lên bờ, gây bất tiện và làm giảm trải nghiệm tổng thể”, ông Lương phân tích.

Ngoài ra, ông Lương cũng nhắc đến những tồn tại cố hữu, như thủ tục hải quan, kiểm dịch mất nhiều thời gian, sản phẩm du lịch tại điểm đến còn khá đơn điệu… Đây là những lý do khiến phần lớn du khách chỉ tham quan ngắn ngày, rồi rời đi.

Thực tế, đa phần các tỉnh ven biển đều có tiềm năng lớn, nhưng chưa khai thác hiệu quả do chưa có cầu cảng chuyên dụng. Hiện mới có cảng Hạ Long được đầu tư bài bản để đón tàu quốc tế, số cảng khác vẫn phải dùng chung hạ tầng với tàu hàng.

Sự thiếu đồng bộ về quy hoạch cùng chính sách visa chưa linh hoạt khiến Việt Nam vẫn bị coi là khó cạnh tranh với các trung tâm du lịch tàu biển trong khu vực, như Singapore, Thái Lan hay Malaysia.

Theo Tổ chức Du lịch thế giới (UNWTO), khách du lịch tàu biển có mức chi tiêu cao hơn khoảng 40% so với du khách đường hàng không hoặc đường bộ. Mỗi du khách tàu biển chi trung bình từ 250 - 500 USD/ngày, cao gấp 3 - 5 lần khách thông thường. Dòng khách này còn có xu hướng quay lại nếu được phục vụ tốt.

Rõ ràng, để thu hút được nhóm khách này, điều kiện tiên quyết là phải có cảng chuyên dụng với dịch vụ đồng bộ, từ tiếp nhận, kiểm soát an ninh, thông quan đến vận chuyển và trải nghiệm.

Những quốc gia như Singapore, Nhật Bản hay Hy Lạp đều đầu tư mạnh vào hạ tầng cảng, đồng thời tạo chính sách thu hút tàu quốc tế cập bến thường xuyên.

Chủ tịch Câu lạc bộ Lữ hành UNESCO Hà Nội Trương Quốc Hùng cho rằng, muốn biến du lịch tàu biển thành ngành kinh tế biển thực sự, Việt Nam cần sớm xây dựng chiến lược quốc gia về du lịch du thuyền, đồng thời ban hành chính sách ưu đãi, thu hút nhà đầu tư quốc tế, quy hoạch hành lang du lịch biển và thúc đẩy liên kết giữa các địa phương ven biển. Các tỉnh cần đầu tư cảng thủy nội địa và cảng quốc tế hiện đại, hình thành tuyến du lịch ven bờ kết hợp nhiều điểm nghỉ dưỡng để tạo sản phẩm mới lạ, hấp dẫn hơn.

Đặc biệt, ông Hùng khuyến nghị, Việt Nam cần định hướng một số cảng lớn như Hạ Long, Đà Nẵng, Nha Trang trở thành điểm xuất phát, chứ không chỉ là nơi dừng chân tham quan.