Quốc hội thảo luận về dự thảo Luật Quảng cáo (sửa đổi) sáng 10/5

Đại biểu Huỳnh Thị Phúc (Bà Rịa – Vũng tàu) nêu thực tế, hiện nay việc quảng cáo trên nền tảng số có sự tham gia của các KOL – người nổi tiếng, người có ảnh hưởng lớn với xã hội- rất phổ biến.

Nhiều người nổi tiếng khi làm nội dung trên nền tảng mạng xã hội như Youtuber, TikToker… đã đưa ra nhận xét đánh giá về sản phẩm, dịch vụ, hàng hóa theo quan điểm với góc nhìn cá nhân với kiến thức, trải nghiệm chân thật, tạo sự tin tưởng từ khách hàng, nhất là trong các chiến dịch marketing, quảng bá thương hiệu.

Đại biểu Huỳnh Thị Phúc (Bà Rịa - Vũng Tàu)

Thực trạng trên trở thành vấn đề nổi cộm trong xã hội và đã 2 lần được đặt ra trong các phiên chất vấn của Quốc hội. Theo đó, trong các phiên chất vấn, đại biểu đã đặt ra vấn đề quảng cáo sai sự thật, từ các mặt hàng thực phẩm chức năng sai đến các mặt hàng tiêu dùng xã hội từ xa xỉ đến thiết yếu, thậm chí là những thực phẩm truyền thống trong các bữa ăn hàng ngày.

Dự thảo Luật Quảng cáo (sửa đổi) đã quy định về trách nhiệm của tổ chức, cá nhân kinh doanh dịch vụ quảng cáo, người chuyển tải sản phẩm quảng cáo là người có ảnh hưởng. Tuy vậy, đại biểu Huỳnh Thị Phúc cho rằng, cần tăng cường xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực quảng cáo bởi những tác động của nó đến tính mạng, sức khỏe người dân.

“Đề nghị Chính phủ sớm sửa đổi Nghị định để xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực quảng cáo, nâng cao mức phạt để đảm bảo tính răn đe, bảo vệ sức khỏe tính mạng người têu dùng, đồng thời tạo môi trường quảng cáo lành mạnh và bình đẳng. Bên cạnh đó cần bổ sung, rà soát các quy định về đạo đức, trách nhiệm nghề nghiệp, pháp lý của người có ảnh hưởng”, đại biểu Huỳnh Thị Phúc kiến nghị.

Đại biểu Phạm Văn Hòa (Đồng Tháp) cũng cho biết “rất đồng tình tăng mức xử phạt hành chính với người chuyển tải sản phẩm quảng cáo, đặc biệt là với người có ảnh hưởng, người nổi tiếng”. Đại biểu cho rằng, người tiêu dùng khi xem, nghe luôn rất tin tưởng người nổi tiếng, thậm chí nói sai người tiêu dùng vẫn tin. Đây cũng là lý do khiến chủ thể quảng cáo mới thuê người nổi tiếng, người có uy tín quảng cáo sản phẩm. Chính vì vậy, nghĩa vụ của người truyền tải quảng cáo càng quan trọng và phải quy định trách nhiệm cụ thể, chế tài xử phạt nghiêm minh.

Xuất phát từ thực tế sữa giả, thuốc giả, thực phẩm chức năng giả bị phát hiện thời gian qua, đại biểu Trần Khánh Thu (Thái Bình) chỉ rõ: các công ty sản xuất hàng giả này đều có đầy đủ các giấy tờ kiểm định, kiểm nghiệm, công bố sản phẩm. Nhưng thực tế các sản phẩm được sản xuất qua điều tra, kiểm định của cơ quan công an lại được xác định là hàng giả.

Từ thực tế này, đại biểu đặt câu hỏi: quy định trong dự thảo yêu cầu người quảng cáo, nhất là các ca sĩ, nghệ sĩ, diễn viên, KOL có trách nhiệm kiểm tra tài liệu liên quan đến sản phẩm, hàng hoá sẽ có thực sự khả thi?

Đại biểu Trần Khánh Thu (Thái Bình)

Đại biểu cũng đề nghị phải có các quy định tăng trách nhiệm bồi thường của người nổi tiếng khi quảng cáo sai sự thật. Đây cũng là thông lệ tại nhiều nước trên thế giới.

Cụ thể, tại Mỹ, Ủy ban Thương mại liên bang (FTC) yêu cầu người nổi tiếng phải tiết lộ rõ ràng mối quan hệ tài chính với thương hiệu khi quảng cáo sản phẩm. Quảng cáo phải trung thực, không gây hiểu lầm về hiệu quả hoặc tính năng của sản phẩm.

Hàn Quốc cũng cấm các hoạt động quảng cáo trá hình trên mạng xã hội, nếu vi phạm có thể bị phạt tối đa 2% doanh thu quảng cáo hoặc tối đa 500 triệu won (khoảng 8,7 tỷ đồng). Năm 2022, Hàn Quốc cũng bổ sung quy định cấm nghệ sĩ làm gương mặt đại diện cho các hãng rượu để hạn chế ảnh hưởng tiêu cực đến giới trẻ.

Theo đại biểu, người nổi tiếng cần tuân thủ nghiêm ngặt các quy định pháp luật khi tham gia quảng cáo để tránh các hậu quả pháp lý và ảnh hưởng đến uy tín cá nhân. 

Đại biểu Huỳnh Thị Phúc kiến nghị thêm, cần có cơ chế quản lý riêng với người nổi tiếng, người có ảnh hưởng xã hội vì họ làm việc trong các cơ quan tổ chức, khi họ quảng cáo sai sự thật thì cơ quan tổ chức đó cần có cơ chế quản lý chặt chẽ, đồng thời sửa đổi, bổ sung quy chế hoạt động nội bộ quy định cụ thể về đạo đức nghề nghiệp khi tham gia hoạt động quảng cáo, cũng như quy định rõ hình thức vi phạm. Bên cạnh đó cần bổ sung trách nhiệm của hội đồng thẩm định để đảm bảo các cơ quan liên quan đều có trách nhiệm.

Đặc biệt, việc quảng cáo sản phẩm hàng hóa dịch vụ đặc biệt như thuốc chữa bệnh, thực phẩm chức năng, hóa mỹ phẩm cần phải đặt trong mối liên hệ bảo vệ sức khỏe cộng đồng với an toàn xã hội, tránh lợi dụng kẽ hở của pháp luật để quảng cáo sai lệch, nhất là trên các nền tảng truyền thông mới theo hướng căn cứ theo hợp đồng quảng cáo để tính tỷ lệ xử phạt vi phạm hành chính.