Sáng 11/6, hơn 1,2 triệu thí sinh trên cả nước bước vào môn thi đầu tiên của Kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026.

Theo Ban Chỉ đạo thi cấp quốc gia, có 1.203.039 thí sinh dự thi môn Ngữ văn, đạt tỷ lệ 99,56%. Buổi thi diễn ra khá an toàn, nghiêm túc, đúng quy chế, có 12 thí sinh bị đình chỉ thi môn Ngữ văn do vi phạm quy chế, trong đó 11 trường hợp sử dụng điện thoại và 1 trường hợp sử dụng tài liệu.

Số liệu này tăng nhẹ so với kỳ thi năm 2025, thời điểm có 10 thí sinh vi phạm quy chế ở môn thi này. Điều đó cho thấy công tác coi thi tiếp tục được siết chặt, đồng thời là lời nhắc nhở thí sinh cần tuyệt đối tuân thủ quy định để tránh đánh mất cơ hội chỉ vì những vi phạm đáng tiếc.

Ảnh minh họa. Ảnh: Vnepress.

Đáng chú ý, đề thi Ngữ văn năm nay tiếp tục cho thấy tinh thần đổi mới của Chương trình giáo dục phổ thông 2018 khi không chỉ yêu cầu học sinh tái hiện kiến thức mà tập trung đánh giá năng lực đọc hiểu, tư duy phản biện, khả năng liên hệ thực tiễn và bày tỏ chính kiến cá nhân.

Ở phần Đọc hiểu, ngữ liệu đề thi xoay quanh phát minh máy in của Gutenberg và sức mạnh lan tỏa tri thức của nhân loại. Văn bản đặt ra sự đối lập giữa tri thức trước năm 1440, vốn bị giới hạn trong các thư viện, tu viện và lâu đài dành cho số ít người tiếp cận, với tri thức sau khi công nghệ in ra đời, được giải phóng và trở thành động lực thúc đẩy những bước tiến lớn của văn minh nhân loại.

Thông qua hệ thống câu hỏi, đề thi không chỉ kiểm tra khả năng nhận diện thông tin mà còn yêu cầu học sinh lý giải ý nghĩa của các hình ảnh ẩn dụ như “tài sản bị giam cầm”, “nhiên liệu”, phân tích mối quan hệ giữa luận đề và các luận điểm, đồng thời bày tỏ quan điểm về việc sử dụng trí tuệ nhân tạo trong học tập và sáng tạo.

Đây là dạng câu hỏi mang tính mở, gắn với bối cảnh chuyển đổi số hiện nay. Theo gợi ý của Tổ Ngữ văn Hệ thống Giáo dục HOCMAI, học sinh cần nhìn nhận AI là công cụ hỗ trợ mở rộng khả năng học tập, sáng tạo và tiếp cận tri thức, nhưng không thể thay thế hoàn toàn tư duy của con người. Việc sử dụng AI cần đi kèm trách nhiệm, chuẩn mực đạo đức và sự chủ động của người học.

Điểm nhấn đáng chú ý của đề thi nằm ở phần viết đoạn văn nghị luận xã hội khoảng 200 chữ với chủ đề “Giải pháp để có những Steve Jobs Việt Nam”. Đây là vấn đề vừa mang tính giáo dục, vừa phản ánh yêu cầu phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao trong bối cảnh khoa học công nghệ trở thành động lực tăng trưởng của đất nước.

Từ một hình tượng mang tính biểu tượng của sáng tạo và đổi mới, đề thi gợi mở cho học sinh suy nghĩ về vai trò của giáo dục, gia đình, xã hội trong việc nuôi dưỡng những tài năng công nghệ tương lai. Đồng thời, đề cũng nhấn mạnh trách nhiệm của chính người trẻ trong việc dám nghĩ, dám làm, dám theo đuổi những ý tưởng mới và biến khát vọng thành hành động.

Ở phần nghị luận văn học, thí sinh được yêu cầu phân tích nội dung và nghệ thuật bài thơ “Những chiếc lá” của nhà thơ Nguyễn Đình Thi. Tác phẩm không chỉ tái hiện vẻ đẹp của thiên nhiên và ký ức đời sống mà còn gửi gắm những suy tư sâu sắc về thời gian, sự đổi thay và giá trị của mỗi con người trong hành trình sống và cống hiến.

Từ hình tượng những chiếc lá nhỏ bé nhưng không ngừng góp phần làm nên vẻ đẹp của cuộc đời, đề thi hướng người học đến những giá trị nhân văn bền vững là sống có ích, biết cống hiến và trân trọng từng khoảnh khắc của cuộc sống.

Đây cũng là tinh thần xuyên suốt của chương trình Ngữ văn mới, đặt trọng tâm vào việc hình thành phẩm chất, năng lực và cảm xúc thẩm mỹ thay vì chỉ kiểm tra khả năng ghi nhớ kiến thức.

Nhìn tổng thể, đề thi Ngữ văn tốt nghiệp THPT năm 2026 được đánh giá có độ mở khá lớn song cũng gần gũi với đời sống và giàu tính thời sự.

Từ câu chuyện về hành trình giải phóng tri thức của nhân loại đến khát vọng kiến tạo những “Steve Jobs Việt Nam”, từ vẻ đẹp của những chiếc lá trong thơ Nguyễn Đình Thi đến trách nhiệm của người trẻ trước tương lai đất nước, đề thi đã tạo ra không gian để học sinh thể hiện tư duy, cảm xúc và bản lĩnh của mình.

Trong bối cảnh trí tuệ nhân tạo, công nghệ số và kinh tế tri thức đang làm thay đổi thế giới từng ngày, một đề thi không chỉ kiểm tra kiến thức mà còn khơi gợi khát vọng sáng tạo, tinh thần đổi mới và trách nhiệm công dân có lẽ chính là điều mà giáo dục hôm nay đang hướng tới.