Làm rõ nhóm nhiệm vụ quốc phòng, an ninh nguy hiểm

Bộ Nội vụ đang hoàn thiện dự thảo Nghị định quy định chi tiết và biện pháp thi hành Pháp lệnh Ưu đãi người có công với cách mạng, thay thế Nghị định số 131/2021/NĐ-CP. Hồ sơ dự thảo tập trung tháo gỡ những vướng mắc phát sinh khi xác lập căn cứ, lập và giải quyết hồ sơ công nhận liệt sĩ, thương binh đối với một số nhiệm vụ quốc phòng, an ninh có tính chất đặc thù, nguy hiểm. 

Nghị định 131 có hiệu lực từ tháng 2/2022, tạo cơ sở pháp lý cho công tác xác nhận, công nhận và thực hiện chế độ ưu đãi đối với người có công, thân nhân người có công. Qua quá trình triển khai, một số tình huống thực tế chưa được quy định đầy đủ, đặc biệt với những nhiệm vụ mang yếu tố bí mật, nguy hiểm hoặc hồ sơ, tài liệu khó xác lập.

Từ thực tế này, dự thảo mới mở rộng, làm rõ nhiều nhóm nhiệm vụ để cơ quan có thẩm quyền có căn cứ xem xét hồ sơ. Tuy nhiên, các trường hợp được liệt kê vẫn phải đáp ứng đầy đủ điều kiện, tiêu chuẩn theo Pháp lệnh Ưu đãi người có công với cách mạng, thay vì mặc nhiên được công nhận liệt sĩ hoặc thương binh. 

Theo dự thảo, người hy sinh khi thực hiện nhiệm vụ quốc phòng, an ninh, bảo vệ Tổ quốc trong điều kiện đặc thù, khó khăn, nguy hiểm có thể được xem xét công nhận liệt sĩ nếu đáp ứng các điều kiện theo quy định.

Nhiều trường hợp đặc thù được đề xuất bổ sung căn cứ xem xét công nhận liệt sĩ, thương binh.

Phạm vi nhiệm vụ được đề xuất gồm chữa cháy; chống khủng bố, bạo loạn; giải thoát con tin; cứu hộ, cứu nạn; ứng cứu thảm họa, thiên tai, dịch bệnh; làm nhiệm vụ trên không, trên sông, biển, dưới mặt nước, trong lòng đất hoặc công trình ngầm.

Các hoạt động tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ; rà phá, xử lý, tiêu hủy bom mìn, vật liệu nổ; xử lý chất độc tồn lưu sau chiến tranh cũng thuộc nhóm được làm rõ.

Đối với những lĩnh vực có mức độ rủi ro cao, dự thảo đề cập các nhiệm vụ nghiên cứu, thử nghiệm, chế tạo, sản xuất, bảo quản và vận chuyển vũ khí, đạn dược, thuốc nổ, hóa chất độc, chất phóng xạ.

Một số nhiệm vụ trước đây còn thiếu căn cứ cụ thể cũng được bổ sung, như xây dựng tuyến biên giới; tuần tra, kiểm soát tuyến biên giới đất liền; làm nhiệm vụ mật; trinh sát đặc nhiệm, trinh sát ngoại tuyến, trinh sát biên phòng, cảnh sát biển; lắp đặt, sửa chữa, bảo dưỡng thiết bị quân sự ở độ cao từ 30 m so với sàn làm việc. Dự thảo trước đó của Bộ Nội vụ cũng xác định xây dựng tuyến biên giới và làm nhiệm vụ mật là những trường hợp cần bổ sung căn cứ giải quyết chính sách.

Hoạt động huấn luyện chiến đấu, diễn tập sử dụng đạn thật, thuốc nổ hoặc tổ chức trong điều kiện nguy hiểm cũng nằm trong phạm vi xem xét. Quy định tương ứng được áp dụng khi giải quyết hồ sơ công nhận thương binh, người hưởng chính sách như thương binh.

Cùng với điều kiện về nhiệm vụ, dự thảo sửa danh mục địa bàn biên giới, trên biển, hải đảo có hệ số khu vực 0,7 và 1,0. Danh mục đề xuất gồm 159 xã, phường, đặc khu và nhà giàn, tăng 31 địa bàn so với danh mục 128 địa bàn trước đây. 

Một nhóm quy định khác tập trung vào nhiệm vụ đấu tranh phòng, chống tội phạm.

Dự thảo xác định đây phải là hoạt động trực tiếp thực hiện theo yêu cầu của cấp có thẩm quyền. Các trường hợp có thể được xem xét gồm điều tra, phát hiện, ngăn chặn, bắt giữ người phạm tội hoặc ngăn chặn hành vi nguy hiểm cho xã hội được quy định trong Bộ luật Hình sự.

Căn cứ cũng được đề xuất đối với người trực tiếp ngăn chặn, xử lý hành vi vi phạm pháp luật, sau đó bị đối tượng chống đối và đối tượng này bị xử lý hình sự.

Trường hợp cán bộ trực tiếp tiếp xúc với người có dấu hiệu vi phạm pháp luật hoặc đã có tiền án, tiền sự để tuyên truyền, giáo dục, vận động, thuyết phục, răn đe cũng có thể được xem xét nếu bị đối tượng chống đối và sau đó người này bị xử lý hình sự.

Gỡ vướng hồ sơ với người làm nhiệm vụ mật

Bộ Nội vụ cũng tập trung xử lý hồ sơ của người hy sinh khi thực hiện nhiệm vụ mật hoặc nhiệm vụ đặc biệt về quốc phòng, an ninh. Đặc thù của nhóm này là nhiều tài liệu thuộc diện bảo mật, thông tin không thể công khai hoặc hồ sơ qua thời gian dài không còn được lưu giữ đầy đủ. Vì thế, cơ quan trực tiếp giải quyết chính sách có thể gặp khó khi xác định căn cứ chứng minh quá trình thực hiện nhiệm vụ.

Dự thảo bổ sung cơ chế lập hồ sơ riêng đối với trường hợp hy sinh khi làm nhiệm vụ mật, vừa đáp ứng yêu cầu xác nhận chính sách người có công, vừa bảo đảm quy định về bảo vệ bí mật nhà nước, quốc phòng và an ninh. 

Theo đề xuất, cơ quan, tổ chức, đơn vị trực tiếp quản lý người hy sinh có trách nhiệm lập hồ sơ đề nghị công nhận liệt sĩ. Trường hợp cơ quan, tổ chức hoặc cá nhân phát hiện, đang lưu giữ thông tin liên quan đến người hy sinh chưa được công nhận có trách nhiệm cung cấp tài liệu cho đơn vị có thẩm quyền.

Bộ Nội vụ lưu ý danh mục nhiệm vụ được bổ sung chỉ tạo thêm căn cứ pháp lý để cơ quan chức năng tiếp nhận, thẩm định hồ sơ. Người hy sinh hoặc bị thương thuộc các nhóm nhiệm vụ nêu trên vẫn phải đáp ứng điều kiện, tiêu chuẩn theo Pháp lệnh Ưu đãi người có công với cách mạng và trải qua quy trình kiểm tra, xem xét của cơ quan có thẩm quyền.

Theo chỉ đạo công bố giữa tháng 9, Bộ Nội vụ đang tiếp tục hoàn thiện hồ sơ dự thảo Nghị định thay thế Nghị định 131/2021/NĐ-CP để trình Chính phủ, cùng với quá trình triển khai Pháp lệnh sửa đổi, bổ sung về ưu đãi người có công với cách mạng.