Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Đức Ấn trình bày tờ trình - Ảnh: QH.

Tiếp tục Kỳ họp không thường lệ lần thứ nhất, sáng 5/8, Quốc hội nghe tờ trình và báo cáo thẩm tra Dự án Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Luật Phòng, chống rửa tiền và Luật Các tổ chức tín dụng.

Thừa ủy quyền của Thủ tướng trình dự án luật, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Đức Ấn cho biết, dự án Luật đã xử lý các vấn đề chịu tác động bởi việc sắp xếp tổ chức bộ máy; khắc phục các thiếu hụt trong pháp luật về phòng, chống rửa tiền theo các khuyến nghị của các tổ chức quốc tế và khắc phục các khó khăn, vướng mắc trong cơ chế tài chính của Ngân hàng Nhà nước.

Đồng thời, dự án luật tạo cơ sở để Ngân hàng Nhà nước thực hiện đầy đủ nghĩa vụ thành viên tại các tổ chức tiền tệ quốc tế; kịp thời thể chế hóa chủ trương của Đảng về việc tăng trưởng kinh tế hai con số, tăng cường phát triển thị trường vốn, giảm sự phụ thuộc vào lĩnh vực ngân hàng.

Chuyển thẩm quyền quy định chế độ tài chính của Ngân hàng Nhà nước từ Thủ tướng sang Chính phủ

Về nội dung cơ bản của dự thảo Luật, đối với các nội dung sửa đổi, bổ sung Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Thống đốc cho hay đã bổ sung quy định về trạng thái đầu tư quốc tế của Việt Nam. Đồng thời, giao Chính phủ quy định đối tượng, phạm vi, loại thông tin, thời hạn và hình thức cung cấp thông tin phục vụ việc lập trạng thái đầu tư quốc tế của Việt Nam, được triển khai tương tự như việc lập cán cân thanh toán quốc tế.

Dự thảo cũng sửa đổi quy định hạn chế sử dụng ngoại hối trên lãnh thổ Việt Nam: Trừ các trường hợp được phép theo quy định của Thống đốc Ngân hàng Nhà nước, trên cơ sở luật hóa nội dung Điều 22 Pháp lệnh Ngoại hối để đảm bảo nguyên tắc quyền con người, quyền công dân chỉ có thể bị hạn chế theo quy định của luật.

Nội dung sửa đổi còn có các quy định về cơ chế tài chính của Ngân hàng Nhà nước. Các nội dung này cơ bản đã được quy định tại Nghị quyết số 160/2024/QH15 của Quốc hội về phân bổ ngân sách trung ương năm 2025; đồng thời chuyển thẩm quyền quy định chế độ tài chính của Ngân hàng Nhà nước từ Thủ tướng Chính phủ sang Chính phủ để đảm bảo tính thống nhất của hệ thống pháp luật (người phát biểu có một lần nói nhầm cụm từ 'từ Thủ tướng Chính phủ thành Thủ tướng' và sau đó đã tự hiệu chỉnh lại thành 'từ Thủ tướng Chính phủ thành Chính phủ để thống nhất luật').

Chính phủ cũng đề xuất bổ sung thẩm quyền của Ngân hàng Nhà nước được áp dụng tỷ lệ bảo đảm an toàn khác so với mức quy định đối với tổ chức tín dụng nhằm mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội.

Cùng với đó, dự thảo sửa đổi các quy định về tổ chức bộ máy đảm bảo phù hợp với cơ cấu tổ chức mới của Ngân hàng Nhà nước và việc vận hành của chính quyền địa phương hai cấp; bỏ trách nhiệm của Bộ Tài chính trong việc thực hiện kiểm tra nghiệp vụ in, đúc, tiêu hủy tiền và kiểm tra việc quản lý dự trữ ngoại hối nhà nước nhằm giảm thiểu sự chồng chéo, chồng lấn nhiệm vụ nhưng không ảnh hưởng đến quyền kiểm tra thuộc lĩnh vực quản lý nhà nước của Bộ Tài chính.

Về các nội dung sửa đổi, bổ sung Luật Các tổ chức tín dụng, theo Thống đốc điểm mới là cho phép ngân hàng thương mại làm đại lý quản lý tài sản bảo đảm cho trái phiếu doanh nghiệp, nhằm tháo gỡ vướng mắc, khó khăn, góp phần phát triển thị trường vốn, từ đó giảm bớt sự phụ thuộc vào nguồn vốn tín dụng từ lĩnh vực ngân hàng.

Làm rõ cơ chế kiểm soát độc lập thay thế

Thẩm tra, đối với việc sửa đổi, bổ sung Luật Ngân hàng Nhà nước Việt Nam, Ủy ban Kinh tế  và Tài chính của Quốc hội đề nghị kịp thời ban hành văn bản quy định chi tiết về chủ thể, phạm vi thông tin, cơ chế cung cấp, chia sẻ, khai thác dữ liệu trạng thái đầu tư quốc tế của Việt Nam.

Cùng với đó là rà soát quy định về việc mở tài khoản của Kho bạc Nhà nước; các trường hợp được phép sử dụng ngoại hối trên lãnh thổ Việt Nam; cơ chế tài chính của ngân hàng Nhà nước.

Chủ nhiệm Ủy ban Kinh tế và Tài chính Phan Văn Mãi trình bày báo cáo thẩm tra - Ảnh: QH.

Chủ nhiệm Phan Văn Mãi cũng đề nghị quy định rõ cơ cấu tổ chức, chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn của Thanh tra Ngân hàng nhà nước; rà soát các quy định về kiểm toán nội bộ; làm rõ cơ chế kiểm soát độc lập thay thế khi bãi bỏ trách nhiệm của Bộ Tài chính trong việc kiểm tra việc thực hiện nghiệp vụ in, đúc và tiêu hủy tiền và quản lý Dự trữ ngoại hối nhà nước.

Làm rõ các trường hợp, điều kiện, tiêu chí, phạm vi, thời hạn áp dụng, thủ tục công khai và chế độ báo cáo khi cho phép“áp dụng một hoặc một số tỷ lệ an toàn khác so với mức quy định”; thẩm quyền xác định trường hợp “thực hiện yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội” và cơ chế kiểm soát rủi ro, ông Mãi nêu ý kiến của cơ quan thẩm tra.

Về các nội dung sửa đổi, bổ sung Luật Các tổ chức tín dụng, ông Mãi đề nghị quy định chi tiết về trách nhiệm và nghĩa vụ của ngân hàng thương mại khi làm đại lý quản lý tài sản bảo đảm của trái phiếu doanh nghiệp; trách nhiệm của cơ quan quản lý nhà nước, quyền và nghĩa vụ của các bên liên quan; điều kiện thực hiện đại lý quản lý tài sản bảo đảm của trái phiếu doanh nghiệp.