Không chỉ mở rộng đối tượng hưởng chính sách sang người học tại cơ sở giáo dục ngoài công lập, dự thảo còn đề xuất tăng mức trợ cấp theo lương cơ sở, đẩy mạnh chuyển đổi số, thanh toán không dùng tiền mặt và cắt giảm tối đa thủ tục hành chính nhằm tạo điều kiện thuận lợi hơn cho người học.

Bộ Giáo dục và Đào tạo vừa công bố dự thảo Nghị định quy định về chính sách trợ cấp và chính sách nội trú đối với người học trong các cơ sở giáo dục đại học và cơ sở giáo dục nghề nghiệp để lấy ý kiến các cơ quan, tổ chức, cá nhân trước khi hoàn thiện trình Chính phủ.

Được xây dựng nhằm cụ thể hóa các quy định của Luật Giáo dục và Luật Giáo dục nghề nghiệp, dự thảo không chỉ thống nhất những chính sách đang còn phân tán ở nhiều văn bản khác nhau mà còn đánh dấu sự thay đổi trong cách tiếp cận, chuyển từ quản lý theo loại hình cơ sở đào tạo sang lấy người học làm trung tâm.

Theo Bộ Giáo dục và Đào tạo, những quy định này sẽ góp phần bảo đảm việc triển khai chính sách đúng đối tượng, đúng mức hỗ trợ và đúng thời điểm, đồng thời nâng cao hiệu quả quản lý, sử dụng nguồn lực ngân sách nhà nước.

Một trong những điểm mới nổi bật nhất là việc mở rộng chính sách trợ cấp đối với người học đủ điều kiện đang theo học tại các cơ sở giáo dục đại học và giáo dục nghề nghiệp ngoài công lập.

Cách tiếp cận này bảo đảm quyền hưởng chính sách dựa trên hoàn cảnh và đối tượng của người học thay vì căn cứ vào loại hình trường học, qua đó tạo sự bình đẳng giữa người học tại cơ sở công lập và tư thục, phù hợp với chủ trương đẩy mạnh xã hội hóa giáo dục.

Song song với việc mở rộng đối tượng, dự thảo cũng đề xuất điều chỉnh mức trợ cấp theo hướng gắn với mức lương cơ sở thay vì quy định một mức tiền cố định như hiện nay. 

Dự thảo cũng quy định mức hưởng khác nhau đối với người học thuộc một nhóm đối tượng và những trường hợp đồng thời thuộc nhiều nhóm chính sách. Theo Bộ Giáo dục và Đào tạo, quy định này sẽ phản ánh sát hơn mức độ khó khăn của từng trường hợp, góp phần hỗ trợ người học trang trải một phần chi phí học tập và sinh hoạt, hạn chế nguy cơ phải gián đoạn việc học vì điều kiện kinh tế.

Bên cạnh việc nâng mức hỗ trợ, dự thảo Nghị định được xây dựng theo hướng cải cách mạnh mẽ thủ tục hành chính. Người học có thể nộp hồ sơ trực tiếp, qua dịch vụ bưu chính hoặc trên môi trường điện tử mà không phải cung cấp lại những thông tin đã có trong cơ sở dữ liệu quốc gia, cơ sở dữ liệu chuyên ngành hoặc hệ thống thông tin của cơ quan nhà nước có thẩm quyền.

Toàn bộ quy trình từ tiếp nhận, thẩm định, phê duyệt đến chi trả được thiết kế theo hướng thống nhất, rõ ràng và đơn giản hơn, vừa giảm giấy tờ, rút ngắn thời gian giải quyết hồ sơ, vừa tạo thuận lợi cho cả người học và cơ quan thực hiện.

Đáng chú ý, chuyển đổi số được xác định là một trong những trụ cột của chính sách mới. Thông tin về người học, đối tượng thụ hưởng và quá trình học tập sẽ được khai thác từ các cơ sở dữ liệu liên quan; hồ sơ được xử lý trên môi trường điện tử và việc chi trả được thực hiện theo hướng không dùng tiền mặt.

Theo Bộ Giáo dục và Đào tạo, việc quản lý chính sách trên nền tảng dữ liệu số không chỉ giúp giảm thủ tục hành chính, hạn chế tình trạng trùng lặp thông tin và sai sót trong quá trình giải quyết hồ sơ mà còn nâng cao tính công khai, minh bạch, tạo thuận lợi cho công tác theo dõi, giám sát và đánh giá hiệu quả thực hiện chính sách.

Dự thảo cũng phân định rõ trách nhiệm của các cơ quan trong quá trình triển khai. Theo đó, Bộ Giáo dục và Đào tạo tập trung thực hiện chức năng hướng dẫn, theo dõi, kiểm tra và đánh giá trên phạm vi cả nước; UBND cấp tỉnh chịu trách nhiệm tổ chức thực hiện và bảo đảm nguồn lực theo phân cấp; các cơ sở giáo dục trực tiếp giải quyết chính sách đối với người học thuộc phạm vi quản lý.

Đối với người học tại các cơ sở giáo dục ngoài công lập, UBND cấp xã nơi người học thường trú sẽ thực hiện việc thẩm định, phê duyệt và chi trả trên cơ sở xác nhận của cơ sở giáo dục.

Cách phân cấp này được đánh giá phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp, góp phần giảm tầng nấc trung gian, rút ngắn thời gian giải quyết thủ tục và làm rõ trách nhiệm của từng cơ quan trong quá trình tổ chức thực hiện.

Để bảo đảm nguồn ngân sách được sử dụng đúng mục đích và hiệu quả, dự thảo cũng bổ sung nhiều quy định nhằm hạn chế tình trạng hưởng trùng hoặc chi trả sai đối tượng. Nguyên tắc xác định mức hưởng đối với người học thuộc nhiều nhóm chính sách, trường hợp được hưởng nhiều chính sách có cùng mục tiêu cũng như quy định về tạm dừng, dừng, truy lĩnh và thu hồi kinh phí đều được quy định cụ thể.

Đại diện Bộ Giáo dục và Đào tạo cho rằng, những quy định này sẽ góp phần bảo đảm việc triển khai chính sách đúng đối tượng, đúng mức hỗ trợ và đúng thời điểm, đồng thời nâng cao hiệu quả quản lý, sử dụng nguồn lực ngân sách nhà nước.

Việc xây dựng Nghị định được kỳ vọng sẽ tạo hành lang pháp lý thống nhất cho hệ thống chính sách hỗ trợ người học trong các cơ sở giáo dục đại học và giáo dục nghề nghiệp.

Với định hướng lấy người học làm trung tâm, mở rộng cơ hội tiếp cận chính sách, đẩy mạnh chuyển đổi số và cải cách thủ tục hành chính, dự thảo không chỉ góp phần nâng cao hiệu quả thực thi chính sách an sinh trong giáo dục mà còn thúc đẩy công bằng trong tiếp cận giáo dục, tạo điều kiện để người học yên tâm học tập và phát triển, qua đó góp phần nâng cao chất lượng nguồn nhân lực trong giai đoạn mới.

Được biết, hiện khoảng 100 trường đại học trên cả nước đã công bố học phí năm học 2026-2027 dành cho tân sinh viên khóa tuyển sinh năm 2026. Mức thu dao động từ khoảng 14 triệu đồng đến gần 200 triệu đồng mỗi năm, trong đó phần lớn các trường điều chỉnh tăng từ 5-10% so với khóa tuyển sinh năm trước.

Mức học phí giữa các chương trình đào tạo có sự chênh lệch đáng kể. Trong đó, các chương trình giảng dạy bằng tiếng Anh, chương trình chất lượng cao, liên kết quốc tế hoặc chuyển tiếp quốc tế tiếp tục thuộc nhóm có mức thu cao nhất, có nơi lên tới gần 200 triệu đồng mỗi năm.

Bên cạnh đó, các ngành thuộc khối Sức khỏe vẫn duy trì mức học phí cao hơn mặt bằng chung do đặc thù đào tạo gắn với thực hành, thực tập lâm sàng và yêu cầu đầu tư lớn về cơ sở vật chất, trang thiết bị.

Ở chiều ngược lại, nhiều cơ sở giáo dục đại học vẫn giữ mức học phí dưới 20 triệu đồng mỗi năm đối với một số ngành đào tạo. Bình quân, sinh viên chỉ phải đóng khoảng 1,4-2 triệu đồng mỗi tháng, tạo điều kiện để nhiều gia đình có thể tiếp cận giáo dục đại học với mức chi phí phù hợp.

Nhóm ngành có học phí thấp chủ yếu thuộc lĩnh vực khoa học cơ bản, khoa học xã hội và nhân văn, sư phạm, nông - lâm - thủy sản cùng một số ngành quản lý.

Không chỉ các trường đào tạo giáo viên, nhiều cơ sở giáo dục thuộc khối luật, nông nghiệp, khoa học tự nhiên, khoa học xã hội và y dược cũng tiếp tục duy trì mức học phí dưới 20 triệu đồng mỗi năm đối với một số ngành, góp phần mở rộng cơ hội học tập cho người học.

Bên cạnh mức học phí, nhiều trường cũng tiếp tục áp dụng chính sách học bổng, miễn giảm học phí và hỗ trợ tài chính dành cho sinh viên có thành tích học tập tốt hoặc hoàn cảnh khó khăn nhằm giảm bớt áp lực chi phí trong quá trình học tập.