Cần thiết phải tách thành dự án riêng

Thực hiện kết luận của Phó Thủ tướng Chính phủ về tình hình thực hiện dự án di dân, tái định cư và giải phóng mặt bằng phục vụ các nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận, Bộ Tài chính được giao chủ trì, phối hợp với Bộ Tư pháp, Ủy ban nhân dân tỉnh Khánh Hòa và các cơ quan liên quan xây dựng dự thảo Nghị quyết của Chính phủ về việc tách nội dung bồi thường, hỗ trợ, tái định cư thành dự án độc lập.

Dự thảo Nghị quyết này được xây dựng trên cơ sở các căn cứ pháp lý cụ thể: Nghị quyết số 41/2009/QH12 ngày 25/11/2009 của Quốc hội về chủ trương đầu tư Dự án điện hạt nhân Ninh Thuận; Luật Đầu tư công và Luật Đất đai; ý kiến chỉ đạo của Phó Thủ tướng Chính phủ tại Thông báo 395/TB-VPCP.

Theo đó, Bộ Tài chính thống nhất với kiến nghị của Ủy ban nhân dân tỉnh Khánh Hòa về việc Chính phủ cho phép tách nội dung bồi thường, hỗ trợ, tái định cư thuộc Dự án điện hạt nhân Ninh Thuận thành dự án độc lập với tên gọi “Dự án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư để thực hiện Dự án điện hạt nhân Ninh Thuận”.

Phối cảnh dự án điện hạt nhân Ninh Thuận. Ảnh Tư liệu.

Trước đây, tại Nghị quyết số 41/2009/QH12, Quốc hội không quyết định việc tách riêng nội dung bồi thường, hỗ trợ, tái định cư thành dự án độc lập, mà giao Chính phủ tổ chức thực hiện đồng thời trong quá trình đầu tư. Tuy nhiên, căn cứ quy định tại điểm b khoản 2 Điều 6 Luật Đầu tư công và Điều 93 Luật Đất đai, việc tách nội dung này là hoàn toàn có cơ sở pháp lý, bảo đảm tính khả thi và phù hợp với thực tiễn triển khai tại địa phương.

Bộ Tài chính cho biết, dự thảo Nghị quyết gồm 5 điều, quy định cụ thể về phạm vi điều chỉnh, cơ quan chủ trì, nguồn vốn, hiệu lực thi hành và cơ chế tổ chức thực hiện.

Dự thảo cũng xác định thời hạn hiệu lực của Nghị quyết là ngày 28/2/2027, tạo điều kiện cho các cơ quan, đơn vị địa phương có đủ thời gian triển khai và hoàn thành công tác bồi thường, tái định cư.

Tổng mức đầu tư 12.392 tỷ đồng

Một trong những nội dung đáng chú ý của dự thảo là đề xuất giao Ủy ban nhân dân tỉnh Khánh Hòa làm cơ quan chủ quản Dự án, đồng thời cho phép tỉnh được quyết định đầu tư Dự án khi cấp có thẩm quyền chưa điều chỉnh chủ trương đầu tư và phê duyệt lại Dự án điện hạt nhân Ninh Thuận.

Theo quy định tại khoản 11, Điều 4 Luật Đầu tư công, cơ quan chủ quản có thể là bộ, cơ quan trung ương hoặc địa phương. Trước đây, Dự án điện hạt nhân Ninh Thuận do Bộ Công Thương trình và chịu trách nhiệm triển khai. Tuy nhiên, nếu Chính phủ cho phép tách phần bồi thường, hỗ trợ, tái định cư thành dự án độc lập, việc giao UBND tỉnh Khánh Hòa làm cơ quan chủ quản là phù hợp với các quy định hiện hành, bảo đảm tính chủ động và sát thực tế địa phương.

Về quy mô và diện tích, theo Quyết định số 794/QĐ-TTg ngày 8/6/2015 của Thủ tướng Chính phủ, tổng diện tích đất thu hồi cho dự án là 1.279,52 ha của 1.288 hộ dân, với 4.911 nhân khẩu. Trong đó, diện tích cho hai nhà máy là 998,01 ha (Nhà máy 1 là 544,1 ha; Nhà máy 2 là 453,91 ha); diện tích hai khu tái định cư 85,65 ha, khu dân cư chỉnh trang 13,4 ha; khu nghĩa trang 22,27 ha; khu trạm bơm 0,59 ha và khu tái định canh 159,6 ha.

Tại Báo cáo số 70/BC-UBND ngày 5/9/2025, Ủy ban nhân dân tỉnh Khánh Hòa cập nhật lại tổng diện tích đất thu hồi dự kiến là 1.130,14 ha, liên quan đến 1.153 hộ dân, với 5.229 nhân khẩu. Trong đó, diện tích cho hai nhà máy là 815,03 ha (Nhà máy 1 là 409,53 ha; Nhà máy 2 là 405,5 ha); diện tích hai khu tái định cư 119,25 ha; cùng các hạng mục phụ trợ giữ nguyên so với quyết định trước.

Về nguồn vốn, theo Quyết định 794/QĐ-TTg, tổng mức đầu tư của dự án giai đoạn đầu là 3.235,516 tỷ đồng, nguồn vốn do Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) cấp theo kế hoạch sau khi thống nhất với UBND tỉnh Ninh Thuận. Đến nay, số vốn đã giải ngân đạt 96,64 tỷ đồng, được UBND tỉnh Ninh Thuận phê duyệt quyết toán tại Quyết định số 130/QĐ-UBND ngày 23/4/2018.

Trên cơ sở số liệu cập nhật, UBND tỉnh Khánh Hòa báo cáo sơ bộ tổng mức đầu tư mới của Dự án bồi thường, hỗ trợ, tái định cư là 12.392 tỷ đồng - tăng đáng kể so với mức cũ do điều chỉnh diện tích thu hồi và giá đất theo thực tế. Công tác kiểm kê hiện đang được triển khai, song còn vướng thủ tục do chờ điều chỉnh chủ trương đầu tư tổng thể của Dự án điện hạt nhân Ninh Thuận.

Theo báo cáo của địa phương, việc sớm triển khai công tác giải phóng mặt bằng trong năm 2025 là cần thiết để tránh phát sinh chi phí, đồng thời bảo đảm tiến độ bàn giao mặt bằng cho các hạng mục kỹ thuật khác. Việc cho phép UBND tỉnh Khánh Hòa được quyết định đầu tư Dự án trong khi cấp có thẩm quyền chưa điều chỉnh chủ trương đầu tư là phù hợp với cơ chế đặc biệt quy định tại khoản 6 Điều 19 Luật Đầu tư công và khoản 2 Điều 4 Nghị quyết 206/2025/QH15 về xử lý vướng mắc pháp luật đối với dự án đầu tư công đặc biệt.

Bộ Tài chính nhận định, việc ban hành Nghị quyết tách nội dung bồi thường, hỗ trợ, tái định cư thành dự án độc lập sẽ giúp đẩy nhanh tiến độ, tránh lãng phí nguồn lực, đồng thời bảo đảm ổn định đời sống người dân vùng dự án.

Sau khi Nghị quyết được Chính phủ thông qua, Bộ Tài chính sẽ tiếp tục phối hợp chặt chẽ với Bộ Tư pháp và Ủy ban nhân dân tỉnh Khánh Hòa trong việc hướng dẫn, giám sát triển khai và báo cáo kết quả thực hiện theo quy định.