Hoàn thiện tàu dịch vụ điện gió ngoài khơi tại Nhà máy đóng tàu Hạ Long - Ảnh: P.V

Những thực thể sống

Cuộc làm việc giữa phóng viên Báo Tài chính - Đầu tư với ông Vũ Hữu Chiến, Tổng giám đốc Công ty Đóng tàu Phà Rừng, dù đã được lên lịch trước cả tuần, vẫn chỉ có thể bố trí vỏn vẹn khoảng 30 phút vào cuối ngày, khi ánh chiều muộn bắt đầu phủ xuống những con tàu cỡ lớn đang nằm trên triền đà chờ hoàn thiện.

Giữa nhịp làm việc hối hả trên triền đà, Phà Rừng là lát cắt điển hình cho hành trình “vừa hồi sinh, vừa xử lý quá khứ” của ngành đóng tàu Việt Nam.

Cũng giống như hầu hết các nhà máy đóng tàu của SBIC, Công ty Đóng tàu Phà Rừng đang phải thực hiện nhiệm vụ kép: vừa triển khai quy trình phá sản phức tạp, vừa duy trì hoạt động sản xuất, kinh doanh, khiến bộ máy điều hành luôn trong trạng thái căng như dây đàn.

“Năm nay, đơn hàng đóng mới và sửa chữa vẫn về rất nhiều. Để bảo đảm tiến độ với các chủ tàu, chúng tôi phải động viên anh em làm thêm giờ. Dù chưa đến mức 3 ca, 4 kíp như một số nhà máy khác, nhưng từ nhiều tháng nay, cả lãnh đạo và hơn 1.500 công nhân của Công ty thường chỉ rời nhà máy sau 19h mỗi ngày”, ông Vũ Hữu Chiến chia sẻ.

TIẾN ĐỘ THỰC HIỆN PHÁ SẢN CÔNG TY MẸ SBIC VÀ 7 CÔNG TY CON

(Theo Nghị quyết số 220/NQ-CP của Chính phủ, tính đến ngày 9/3/2026)

Đối với Công ty mẹ - SBIC:

TAND Khu vực 2 - TP. Hà Nội đã ban hành Quyết định mở thủ tục phá sản Công ty mẹ SBIC (Quyết định số 3/2026/QĐST-PS, ngày 14/1/2026), trên cơ sở đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản nộp ngày 2/4/2024.

Ngày 5/3/2026, TAND Khu vực 2 - TP. Hà Nội tiếp tục ban hành Quyết định số 13/2026/QĐTA, chỉ định quản tài viên là Công ty hợp danh Quản lý và Thanh lý tài sản Thăng Long.

Đối với 7 công ty con (Hạ Long, Thịnh Long, Công nghiệp hàng hải Sài Gòn, Công nghiệp tàu thủy Sài Gòn, Bạch Đằng, Phà Rừng, Cam Ranh):

Cả 7 doanh nghiệp đã nộp đơn yêu cầu mở thủ tục phá sản tại các TAND: TP.HCM, Hải Phòng, Nam Định (nay thuộc tỉnh Ninh Bình), Quảng Ninh, Khánh Hòa.

Tòa án đã ban hành quyết định mở thủ tục phá sản và chỉ định doanh nghiệp quản lý, thanh lý tài sản đối với 5 doanh nghiệp, gồm: Cam Ranh, Phà Rừng, Bạch Đằng, Thịnh Long, Hạ Long.

Hiện nay, các vụ việc đang được Tòa án xử lý theo quy định của Luật Phá sản. Các doanh nghiệp liên quan đang phối hợp với Tòa án và quản tài viên để thực hiện các công việc như đối chiếu công nợ, rà soát pháp lý các khoản nợ, kiểm kê tài sản, xác minh thông tin chủ nợ và người mắc nợ.

Trong ngành đóng tàu Việt Nam, ông Vũ Hữu Chiến, 60 tuổi, được xem là một “lão tướng”, gắn bó gần trọn sự nghiệp với SBIC và Công ty Đóng tàu Phà Rừng. Ông là một trong những người chứng kiến trọn vẹn cả giai đoạn hoàng kim lẫn thời kỳ khó khăn nhất sau cú sốc Vinashin giai đoạn 2010 - 2020, khi Phà Rừng chìm trong nợ nần, không có đơn hàng đóng mới, người lao động thiếu việc làm và phải tản đi nhiều nơi.

“Sự hồi sinh của Phà Rừng đã rõ nét hơn trong khoảng 2 - 3 năm trở lại đây, nhờ nỗ lực bươn chải của tập thể người lao động trong bối cảnh nhu cầu đóng mới, sửa chữa tàu biển trong nước và quốc tế phục hồi mạnh. Dù đang trong quá trình thực hiện thủ tục phá sản, Phà Rừng vẫn là một thực thể sống với nhiều năng lượng tích cực”, ông Chiến nói.

Nhận định này có cơ sở khi Công ty đang thực hiện hợp đồng đóng 10 tàu chở hóa chất cho chủ tàu Hàn Quốc, với giá trị gia công khoảng 6,5 triệu USD/tàu. Đến nay, Phà Rừng đã bàn giao 3 tàu; 7 tàu còn lại đang được thi công và dự kiến hoàn thành trong giai đoạn 2026 - 2028. Ngay trong tháng 4/2026, Công ty dự kiến ký tiếp hợp đồng đóng tàu 6.500 DWT cho đối tác này, với giá trị gia công tương đương, dự kiến bàn giao trong giai đoạn 2027 - 2030.

Ở mảng sửa chữa, mỗi năm, Phà Rừng thực hiện khoảng 80 - 90 tàu, với giá trị trung bình 100.000 - 120.000 USD/tàu, thời gian sửa chữa khoảng 10 ngày/tàu; riêng năm 2026, số lượng tàu vào đà, ụ nổi có thể lên tới 110 chiếc. Đây là nguồn việc quan trọng, giúp duy trì dòng tiền và khai thác hiệu quả hạ tầng hiện có.

Những năm gần đây, doanh thu của Phà Rừng duy trì ở mức khoảng 500 - 600 tỷ đồng/năm, chủ yếu từ hoạt động gia công. Theo lãnh đạo doanh nghiệp, nếu xử lý được các khoản nợ tồn đọng và có thể tiếp cận tín dụng ngân hàng để triển khai các hợp đồng đóng tàu theo hình thức “chìa khóa trao tay”, doanh thu hằng năm có thể vượt mốc 2.000 tỷ đồng.

Cần nói thêm, Công ty TNHH MTV Đóng tàu Phà Rừng, tiền thân là Nhà máy Sửa chữa tàu biển Phà Rừng do Chính phủ Phần Lan viện trợ không hoàn lại và đưa vào vận hành từ năm 1984, là một trong những cơ sở công nghiệp đóng tàu có lịch sử lâu đời và quy mô lớn tại khu vực phía Bắc. Hiện doanh nghiệp quản lý quỹ đất hơn 100 ha, trong đó khoảng 35 ha phục vụ trực tiếp sản xuất; phần còn lại dành cho định hướng mở rộng trong dài hạn.

Với hệ thống hạ tầng tương đối đồng bộ, gồm dock nổi tiếp nhận tàu đến 8.000 tấn, dock khô đến 20.000 tấn và đà trượt đóng tàu đến 35.000 tấn, cùng hệ thống cầu tàu, nhà xưởng và thiết bị chuyên dụng, Phà Rừng có khả năng đảm nhận cả đóng mới và sửa chữa tàu biển cỡ trung - phân khúc quan trọng trong chuỗi giá trị ngành đóng tàu. Đối với ngành hàng hải Việt Nam, đây là một trong những cơ sở sửa chữa tàu biển lớn nhất khu vực phía Bắc, với đội ngũ kỹ thuật có tay nghề cao.

“Trong bối cảnh ngành đóng tàu Việt Nam đang từng bước phục hồi theo chu kỳ thế giới, việc duy trì và khai thác hiệu quả các cơ sở như Phà Rừng không chỉ giúp tận dụng hạ tầng, nguồn nhân lực đã tích lũy, mà còn góp phần giữ ‘năng lực lõi’ cho ngành công nghiệp đóng tàu quốc gia trong dài hạn”, ông Nguyễn Mạnh Hà, Tổng giám đốc SBIC cho biết.

Giữ nghề cho đất nước

Không chỉ riêng Phà Rừng, nhiều nhà máy lớn của SBIC dù nằm trong diện phá sản nhưng hiện vẫn đang vận hành hết công suất để đáp ứng các đơn hàng lớn, có yêu cầu kỹ thuật cao từ các chủ tàu trong và ngoài nước.

Tại Công ty TNHH MTV Đóng tàu Hạ Long, những ngày cuối tháng 3/2026, dễ dàng bắt gặp hình ảnh công nhân Việt Nam và chuyên gia nước ngoài làm việc khẩn trương trên các tổng đoạn tàu dịch vụ điện gió được bố trí dày đặc trong phân xưởng, khu vực ngoài trời và trên 3 con tàu đã hạ thủy, đang hoàn thiện tại vùng nước nhà máy.

Đây là các tàu dịch vụ điện gió nằm trong hợp đồng đóng mới, hoàn thiện 14 tàu CSOV mà Đóng tàu Hạ Long đang thực hiện cho chủ tàu Damen (Hà Lan).

Được biết, CSOV 8720 - YN552208 là tàu dịch vụ điện gió ngoài khơi, dài khoảng 88,6 m, rộng 19,7 m, tổng dung tích khoảng 6.700 GT và được bố trí sân trực thăng, đáp ứng yêu cầu vận hành, bảo trì các dự án điện gió ngoài khơi quy mô lớn.

Đây là dòng tàu có kết cấu và hệ thống phức tạp, đòi hỏi trình độ kỹ thuật cao trong thi công. Tàu được trang bị nhiều công nghệ hiện đại, hướng tới giảm phát thải carbon trong vận tải biển, góp phần phát triển công nghiệp xanh và bảo vệ môi trường. Đồng thời, tàu có hệ thống định vị hiện đại, cầu thang chuyển tải người từ tàu lên các trụ điện gió ngoài khơi và các khu vực sinh hoạt phục vụ làm việc dài ngày.

“Tại hợp đồng này, Đóng tàu Hạ Long thực hiện toàn bộ các công đoạn từ đóng vỏ, lắp máy đến hoàn thiện nội thất trong vòng 22 tháng, với yêu cầu rất cao về kỹ thuật và mỹ thuật”, ông Nguyễn Văn Mạnh, Tổng giám đốc Công ty cho biết.

Ngoài các hợp đồng với Damen, Đóng tàu Hạ Long còn đang triển khai một loạt hợp đồng lớn khác, trong đó có tàu chở khách dài 120 m với tổng giá trị (bao gồm vật tư do chủ tàu cung cấp) hơn 13.903 tỷ đồng. Các hợp đồng đã ký bảo đảm việc làm ổn định cho khoảng 2.400 lao động đến năm 2030, với mức tăng trưởng khoảng 10%/năm. Đồng thời, Công ty đã sẵn sàng đàm phán để ký thêm các hợp đồng đóng mới cho giai đoạn sau năm 2030.

Nếu không phải gánh nặng tài chính và việc thực hiện thủ tục phá sản, các nhà máy đóng tàu của SBIC tại khu vực phía Bắc hoàn toàn có thể ký thêm nhiều hợp đồng lớn với giá trị cao hơn, nhờ khả năng triển khai theo hình thức “chìa khóa trao tay” thay vì chỉ cung cấp nhân công như hiện nay.

“Các hợp đồng chủ yếu là tàu xuất khẩu cho chủ tàu nước ngoài, mang lại nguồn thu ngoại tệ lớn, đóng góp cho phát triển kinh tế - xã hội, đặc biệt là công nghiệp và công nghiệp phụ trợ ngành đóng tàu, cũng như kim ngạch xuất nhập khẩu của quốc gia. Quan trọng hơn, việc duy trì sản xuất trong quá trình xử lý phá sản giúp giữ lại cho đất nước nền tảng công nghiệp đóng tàu và đội ngũ nhân lực chất lượng cao, phục vụ mục tiêu phát triển kinh tế biển, bảo đảm quốc phòng, an ninh trong thời gian tới”, đại diện SBIC cho biết.