Dư địa lớn

Chỉ trong năm qua, các ông lớn công nghệ thế giới như Microsoft, Meta, Alphabet, Amazon… đã đầu tư hơn 200 tỷ USD vào các data center và phát triển các công cụ liên quan AI. Trong đó, một lượng lớn nguồn vốn đầu tư đổ vào khu vực châu Á - nơi hạ tầng đất đai, nguồn điện đang có giá rẻ và nhu cầu AI tăng rất cao.

Tuy nhiên, phần lớn nguồn cung data center tại châu Á vẫn chưa được trang bị để lưu trữ máy chủ AI. Hầu hết vẫn là các data center có công suất 10 - 40 MW, tập trung tại các thị trường phát triển. Chính vậy, dư địa để đầu tư nâng cấp và xây dựng mới các data center phát triển AI với công suất lớn hơn tại thị trường châu Á đang rộng mở.

Tại Việt Nam, AI và bán dẫn được xác định là các lĩnh vực phát triển chiến lược trong dài hạn. Đón trước làn sóng này, các doanh nghiệp Việt Nam như VNPT, Viettel, CMC, FPT, VNG… đã không ngừng đầu tư, mở rộng công suất hệ thống data center. Điển hình như CMC, kế hoạch từ nay đến năm 2028 sẽ đầu tư 500 triệu USD vào các data center và hạ tầng khác tại Việt Nam, Nhật Bản và các quốc gia khác.

Hay như Viettel, trong giai đoạn 2025-2030, Viettel sẽ triển khai mới 11 trung tâm dữ liệu quy mô lớn, với tổng công suất dự kiến trên 350 MW, chiếm trên 40% tổng công suất của các data center tại Việt Nam. Viettel sẽ hợp tác với NVIDIA triển khai hạ tầng data center quy mô lớn ứng dụng AI với gần 800 siêu máy tính và 6.000 card GPU.

Ông Hoàng Văn Ngọc, CEO Viettel IDC cho rằng, sự phát triển nhanh chóng của công nghệ, đặc biệt là AI, đã mang lại nhiều cơ hội cho dịch vụ data center. Theo tính toán của ông Ngọc, để phục vụ thị trường 100 triệu dân của Việt Nam với đầy đủ các dịch vụ công nghệ trong tương lai như AI, AI tạo sinh, điện toán đám mây AI, thì quy mô của các data center trong nước phải tăng 15 lần.

Cùng với các doanh nghiệp Việt Nam, các ông lớn nước ngoài như Amazon, Microsoft, Supermicro, ST Telemedia Global Data Centers, Google, Alibaba… đã và đang gia nhập mạnh mẽ vào thị trường Việt Nam, dự kiến đầu tư hàng tỷ USD, tạo ra cuộc chạy đua sôi động trong đầu tư xây dựng data center tại Việt Nam.

Việt Nam đang là quốc gia sở hữu lợi thế đầu tư xây dựng data center so với các nước khác. Báo cáo mới nhất của Cushman & Wakefield ghi nhận, Việt Nam tiếp tục là địa điểm hấp dẫn đối với các nhà đầu tư data center. Việt Nam có chi phí xây dựng trong nhóm thấp nhất khu vực châu Á - Thái Bình Dương, sau Đài Loan (Trung Quốc).

Theo đó, chi phí xây dựng bình quân tại Việt Nam khoảng 6,9 triệu USD/MW, thấp hơn so với nhiều quốc gia trong khu vực như Trung Quốc (7,1 triệu USD), Thái Lan (7,6 triệu USD), Indonesia (8,7 triệu USD), Malaysia (9 triệu USD).

Bà Trang Bùi, Tổng giám đốc Cushman & Wakefield cho rằng, nhờ chi phí xây dựng hợp lý và vị trí địa lý thuận lợi, Việt Nam có tiềm năng trở thành một thị trường dữ liệu lớn trong khu vực. Sự quan tâm từ các tập đoàn quốc tế như Apple, Intel, Canon, Samsung, LG, LEGO và Airbus đã minh chứng cho điều này. Với sự minh bạch ngày càng tăng, cùng với việc cởi mở đối với đầu tư nước ngoài và cải cách hành chính, sẽ tạo ra nhiều cơ hội hơn cho các nhà đầu tư quốc tế và thúc đẩy sự phát triển của ngành data center tại Việt Nam.

Khuyến nghị cho Việt Nam

Khi nhu cầu tiếp tục tăng cao, một thách thức quan trọng đặt ra là hạ tầng điện phải đủ để đáp ứng nhu cầu sử dụng khổng lồ của các data center AI. Nguồn cung điện đang trở thành vấn đề ở các thị trường vốn đã thu hút data center. Thực tế, nhiều data center cho thấy, hạ tầng hiện nay không đáp được công suất cần có, dẫn đến khả năng ở một số giai đoạn, nguồn cung điện hiện tại sẽ không đủ để vận hành hệ thống.

Năm 2024, Việt Nam sở hữu 51 MW công suất data center đang hoạt động, 11 MW đang xây dựng và dự kiến có thêm 28 MW trong tương lai. TP.HCM hiện chiếm 50% công suất hoạt động tại Việt Nam, chủ yếu do các nhà cung cấp viễn thông trong nước chi phối.

(Báo cáo của Cushman & Wakefield)

Ông Thomas Rooney, Phó giám đốc Bộ phận Dịch vụ công nghiệp (Savills Hà Nội) cho biết, các data center phát triển AI yêu cầu lượng điện năng gấp 2-5 lần các data center thông thường. Nếu không có kế hoạch nâng cấp và mở rộng lưới điện, việc phát triển trung tâm dữ liệu AI có thể gặp nhiều rào cản. Cần có các giải pháp về năng lượng tái tạo, đảm bảo nguồn cung điện ổn định để đáp ứng nhu cầu vận hành của các data center quy mô lớn.

Cùng với đó, Việt Nam cần có các chính sách hỗ trợ rõ ràng để tạo điều kiện cho nhà đầu tư phát triển data center AI, như các ưu đãi thuế và đất đai để giảm chi phí đầu tư; thủ tục cấp phép đơn giản, minh bạch giúp doanh nghiệp triển khai dự án nhanh chóng; bảo vệ dữ liệu và an ninh mạng, đảm bảo tính pháp lý cho hoạt động data center. Đồng thời, cần phát triển hệ sinh thái AI và nhân lực công nghệ cao.

Chia sẻ vấn đề này, Cushman & Wakefield cũng nhìn nhận, thị trường data center tại Việt Nam vẫn còn nhiều hạn chế cần vượt qua. Một trong những thách thức lớn nhất là khả năng cung cấp điện ổn định và mạnh mẽ để duy trì hoạt động của các data center.

“Tại Việt Nam, tình trạng mất điện xảy ra do lưới điện quốc gia gặp khó khăn trong việc đáp ứng nhu cầu tiêu thụ trong giờ cao điểm. Chính phủ đang nỗ lực bổ sung khoảng 6,6 GW công suất điện”, bà Trang Bùi cho biết.

Cũng theo bà Trang Bùi, các quy định pháp lý và thủ tục hành chính phức tạp cũng là một rào cản. Nguồn lao động có tay nghề trong lĩnh vực xây dựng và vận hành data center vẫn còn hạn chế...

Rất có thể trong năm 2025, Việt Nam sẽ đón làn sóng xây dựng data center tích hợp AI. Các ông lớn nước ngoài sẽ là những tác nhân quan trọng cho làn sóng này. Để nắm bắt cơ hội lớn này, Việt Nam cần cải thiện nhanh chóng các năng lực cung cấp nguồn điện, quỹ đất, nguồn nhân lực và hành lang pháp lý thông thoáng.