Khu công nghiệp Amata tại Đồng Nai (Ảnh: Lê Toàn)

Tái cấu trúc không gian khu công nghiệp

“Đồng Nai đang lập quy hoạch đối với 25 khu công nghiệp và điều chỉnh phương án phát triển theo hướng tái cấu trúc, dịch chuyển không gian công nghiệp về phía Bắc, bảo đảm đồng bộ với quy hoạch phát triển của Thành phố”, ông Phạm Việt Phương,
Phó trưởng ban phụ trách Ban Quản lý các khu công nghiệp, khu kinh tế Đồng Nai, nói về định hướng tái cấu trúc không gian công nghiệp của địa phương.

Sau sáp nhập, Đồng Nai có 89 khu công nghiệp với tổng diện tích 43.386 ha, gồm 44 khu đã thành lập và đang hoạt động, cùng 45 khu nằm trong quy hoạch phát triển giai đoạn 2021 - 2030. Quy mô này mở ra dư địa lớn, nhưng điều quan trọng là tổ chức không gian ấy như thế nào để vừa có thêm quỹ đất cho nhà đầu tư, vừa hình thành những khu vực phát triển công nghiệp gắn với hạ tầng và chuỗi cung ứng mới.

Việc tổ chức lại không gian công nghiệp xuất phát từ sức ép ngày càng lớn tại những khu vực phát triển sớm như Biên Hòa, Long Thành, Nhơn Trạch. Tỷ lệ lấp đầy ở nhiều khu công nghiệp đã ở mức cao, trong khi quỹ đất liền thửa đủ lớn cho các dự án quy mô lớn ngày càng khan hiếm. Giá thuê đất công nghiệp tăng cũng khiến doanh nghiệp khi chọn địa điểm sản xuất phải tính kỹ hơn chi phí logistics và khả năng mở rộng lâu dài.

Lợi thế của Ðồng Nai không chỉ ở quỹ đất rộng, mà còn ở hạ tầng đồng bộ và khả năng giữ chân nhà đầu tư.

Ở phía Bắc Đồng Nai, khu vực Minh Hưng - Chơn Thành có dư địa quỹ đất để đón sự dịch chuyển này. Nhưng để trở thành không gian công nghiệp mới, quỹ đất lớn phải đi cùng hệ thống hạ tầng đủ tốt để đưa nguyên liệu vào nhà máy, hàng hóa ra cảng với chi phí hợp lý. Vì vậy, các dự án như cao tốc TP.HCM - Thủ Dầu Một - Chơn Thành, cao tốc Chơn Thành - Gia Nghĩa cùng những tuyến đường kết nối khác đang được triển khai để tăng liên kết với các trung tâm sản xuất của vùng.

Nếu trước đây công nghiệp Đồng Nai chủ yếu tập trung quanh những khu vực có lợi thế kết nối với TP.HCM, thì sau sáp nhập, không gian phát triển đã rộng hơn nhiều. Điều này cho phép địa phương tính lại cách phân bổ các khu công nghiệp, thay vì tiếp tục dồn thêm nhà máy vào những nơi đang chịu áp lực lớn về đất đai, giao thông và đô thị.

Ông Phạm Việt Phương cho biết, Đồng Nai đang tập trung tháo gỡ thủ tục cho các dự án hạ tầng khu công nghiệp có khả năng sớm tạo quỹ đất và thu hút nhà đầu tư thứ cấp. Ở phía Bắc có Bình Phước, Đồng Nơ, Minh Hưng; phía Nam có Long Đức 3, Bàu Cạn - Tân Hiệp, Xuân Quế - Sông Nhạn, cùng các khu công nghiệp mở rộng Định Quán và Amata. Đến nay, 14 khu công nghiệp đã được chấp thuận chủ trương đầu tư toàn bộ hoặc một phần diện tích; 12 khu công nghiệp phía Bắc dự kiến được trình phê duyệt trong quý IV/2026.

Sức hút của các khu công nghiệp, khu kinh tế Đồng Nai vẫn lớn. Trong 7 tháng năm 2026, các khu này thu hút 1,31 tỷ USD vốn FDI, đạt 87,65% kế hoạch năm; vốn đầu tư trong nước đạt 7.794 tỷ đồng, tương đương 155,89% kế hoạch.

“Trong thời gian tới, các khu công nghiệp, khu kinh tế tại Đồng Nai tiếp tục ưu tiên thu hút các dự án có quy mô vốn lớn, ứng dụng công nghệ tiên tiến, sử dụng lao động chất lượng cao và thuộc lĩnh vực công nghiệp hỗ trợ; hạn chế các dự án công nghệ lạc hậu, sử dụng nhiều lao động phổ thông hoặc tiềm ẩn nguy cơ gây ô nhiễm môi trường”, ông Phương nhấn mạnh.

Định hướng này cũng đặt ra tiêu chuẩn cao hơn cho các khu công nghiệp mới: có mặt bằng sạch, diện tích đủ lớn, hạ tầng nội khu và kết nối bên ngoài đồng bộ để doanh nghiệp nhanh chóng triển khai dự án, vận hành ổn định và mở rộng khi cần. Đó là cơ sở để Đồng Nai chuyển hướng phát triển công nghiệp về những địa điểm còn nhiều dư địa.

Hạ tầng mở đường cho dòng vốn

Khi Đồng Nai trở thành thành phố trực thuộc Trung ương, quỹ đất công nghiệp rộng hơn chỉ thực sự là lợi thế nếu đi cùng mạng lưới giao thông đồng bộ, giúp đưa hàng hóa, nguyên vật liệu và lao động đến các khu công nghiệp với chi phí hợp lý.

Đồng Nai có khả năng kết nối với đủ 5 phương thức vận tải: hàng không, đường sắt, đường bộ, đường thủy nội địa và hàng hải quốc tế. Trong đó, sân bay Long Thành đang hình thành một cực tăng trưởng mới, tạo thêm động lực cho logistics, dịch vụ hậu cần, thương mại và
công nghiệp. Mạng lưới đường bộ với cao tốc Biên Hòa - Vũng Tàu, Vành đai 3 TP.HCM và các tuyến đường tỉnh 25B, 25C khi hoàn thành sẽ rút ngắn kết nối giữa khu công nghiệp với sân bay, cảng biển và các trung tâm sản xuất lớn.

Ở phía Bắc, việc nâng cấp các trục Quốc lộ 13, Quốc lộ 14, cùng các tuyến cao tốc TP.HCM - Chơn Thành, Chơn Thành - Gia Nghĩa và trục đường Hồ Chí Minh kết nối Đức Hòa với Chơn Thành sẽ từng bước hình thành mạng lưới logistics liên hoàn. Khi được hoàn thiện, hệ thống này không chỉ giúp rút ngắn thời gian vận chuyển hàng hóa mà còn mở rộng không gian phát triển cho công nghiệp, dịch vụ và các đô thị vệ tinh.

Không gian phát triển còn có thể được mở rộng nhờ các dự án đường sắt đang nghiên cứu, trong đó có metro Thủ Thiêm - Long Thành và Suối Tiên - Long Thành. Nếu được triển khai theo kế hoạch, những tuyến này sẽ bổ sung phương thức kết nối sân bay Long Thành với TP.HCM và các khu vực công nghiệp, đô thị của Đồng Nai.

Ông Sekiguchi Akihito, Phó tổng giám đốc Công ty TNHH Matsumoto Precision, cho biết doanh nghiệp chọn đầu tư vào Đồng Nai vì khu công nghiệp nằm cạnh trục giao thông quan trọng, thuận lợi cho vận chuyển hàng hóa. Theo ông, khi đường bộ, đường thủy và sân bay Long Thành được kết nối tốt hơn, thời gian vận chuyển có thể rút ngắn, góp phần giảm chi phí và nâng sức cạnh tranh của doanh nghiệp.

Nâng chất đầu tư, giữ chân doanh nghiệp

Nếu hạ tầng tạo thêm dư địa cho công nghiệp, thì quyết định mở rộng của các doanh nghiệp cho thấy sức hút của không gian phát triển mới tại Đồng Nai, nhất là những khu công nghiệp có kết nối tốt và khả năng mở rộng lâu dài.

Tại Khu công nghiệp Long Đức 3, thời điểm khởi công vào tháng 4/2026, khu công nghiệp này đã có hơn 50 nhà đầu tư đặt chỗ và dự kiến thu hút khoảng 3,5 tỷ USD. Trong khi đó, những doanh nghiệp hiện diện lâu năm tại Đồng Nai như Coherent (Hoa Kỳ), SMC Manufacturing (Nhật Bản) cũng đã công bố kế hoạch mở rộng đầu tư.

Anctek Vietnam là một trường hợp khác, với quyết định đầu tư 80 triệu USD xây dựng nhà máy thứ hai tại Đồng Nai. Bà Li Shu Ying, Phó tổng giám đốc Anctek Vietnam, cho biết doanh nghiệp mở rộng đầu tư nhờ hạ tầng tại Đồng Nai đang được hoàn thiện, giúp giảm chi phí logistics, trong khi thời gian thực hiện thủ tục đầu tư được rút ngắn.

Sau hơn hai thập kỷ, Đồng Nai đã thu hút nhiều tên tuổi lớn như Hyosung, Nestlé, C.P., Bosch, Lixil, Formosa, Amata, Pouchen, Chang Shin… Nhiều doanh nghiệp trong số này đã đầu tư qua nhiều giai đoạn và tiếp tục mở rộng hoạt động. Ông Shon Pan Kyu, Phó tổng giám đốc Công ty TNHH Hóa chất Hyosung Việt Nam, đánh giá môi trường đầu tư ổn định và sự hỗ trợ kịp thời của chính quyền địa phương là những yếu tố tạo niềm tin để doanh nghiệp ở lại, mở rộng đầu tư.

Dưới góc nhìn nhà đầu tư, mở rộng không gian công nghiệp không chỉ là đưa thêm quỹ đất vào khai thác. Quan trọng hơn là tổ chức lại không gian sản xuất, gắn khu công nghiệp với giao thông, logistics, đô thị và dịch vụ. Nếu hạ tầng được đầu tư đồng bộ, Đồng Nai có cơ hội hình thành cấu trúc công nghiệp mới: các trung tâm sản xuất hiện đại tiếp tục phát huy lợi thế hiện có, còn khu vực phía Bắc đảm nhận vai trò không gian phát triển mới trong mạng lưới kết nối của toàn thành phố.

Lợi thế của Đồng Nai khi đó không chỉ là quỹ đất, mà còn là khả năng tổ chức không gian công nghiệp gắn với hạ tầng và hệ sinh thái kinh tế. Đây cũng là bước chuyển từ cạnh tranh bằng quỹ đất sang cạnh tranh bằng chất lượng khu công nghiệp.