Dự thảo Thông tư quy định chi tiết một số điều của Nghị định của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt được Bộ Tài chính công bố lấy ý kiến công khai trước khi ban hành.

Một trong những nội dung đáng chú ý là quy định chi tiết về hồ sơ xác định đối tượng không chịu thuế và cơ chế hoàn thuế đối với xăng sinh học, thay thế cho Thông tư 195/2015/TT-BTC (và các văn bản sửa đổi, bổ sung như Thông tư 130/2016/TT-BTC, Thông tư 20/2017/TT-BTC).

Một số quy định tại dự thảo chặt chẽ hơn so với các thông tư trước đây, nhằm hạn chế gian lận thương mại và tăng tính kiểm soát của cơ quan thuế.

So với các quy định trước đây vốn được đánh giá là còn khái quát, dự thảo lần này đã cụ thể hóa hơn về chứng từ, hợp đồng, hoá đơn và cách khai báo trên tờ khai hải quan hoặc hóa đơn, đặc biệt là đối với các loại hàng hóa được miễn hoặc không chịu thuế tiêu thụ đặc biệt như hàng hóa xuất khẩu, hàng tạm nhập tái xuất, xe chuyên dùng trong phạm vi đặc thù hoặc hệ thống điều hòa trung tâm công suất lớn.

Ví dụ, đối với hàng hóa do tổ chức, cá nhân sản xuất hoặc thuê gia công để xuất khẩu, ngoài hợp đồng và hóa đơn, dự thảo yêu cầu phải có chứng từ thanh toán không dùng tiền mặt theo đúng quy định tại Nghị định 181/2025/NĐ-CP. Quy định này chặt chẽ hơn so với các thông tư trước đây, nhằm hạn chế gian lận thương mại và tăng tính kiểm soát của cơ quan thuế.

Với hàng hóa ủy thác xuất khẩu, dự thảo yêu cầu bổ sung biên bản thanh lý hợp đồng ủy thác nêu rõ số lượng, chủng loại, giá bán, hình thức thanh toán và thông tin tờ khai hải quan đối với hàng thực tế xuất khẩu. Điểm mới này giúp cơ quan quản lý thuế dễ dàng đối chiếu, tránh thất thu thuế trong trường hợp hàng hóa không được xuất khẩu mà tiêu thụ trong nước.

Đáng chú ý, dự thảo cũng quy định chi tiết về thủ tục cho các loại hàng hóa đặc thù như xe ô tô chở người bốn bánh gắn động cơ chỉ chạy trong phạm vi khu vui chơi, bệnh viện, trường học, hay hệ thống điều hòa trung tâm trên 90.000 BTU nhập khẩu hoặc sản xuất trong nước.

Người nộp thuế phải khai thông tin về phạm vi sử dụng xe hoặc tính đồng bộ của thiết bị trên tờ khai hải quan hoặc hóa đơn theo cú pháp “#phạm vi hẹp#”, đồng thời bổ sung hợp đồng, sơ đồ kết nối hệ thống và chứng thư giám định từ cơ quan có thẩm quyền.

So với trước đây, các quy định mới này tạo hành lang pháp lý cụ thể hơn, đồng thời tăng trách nhiệm của người nộp thuế trong việc cung cấp chứng từ và thông tin, giảm thiểu tranh chấp về đối tượng chịu thuế.

Ngoài ra, dự thảo còn đưa ra quy định mới về hoàn thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng sinh học. Theo đó, doanh nghiệp sản xuất, pha chế xăng sinh học được phép đề nghị hoàn trả khoản thuế tiêu thụ đặc biệt chưa khấu trừ hết bằng cách nộp hồ sơ tới cơ quan thuế địa phương nơi đặt trụ sở chính. Kho bạc Nhà nước sẽ hoàn trả thuế dựa trên lệnh hoàn trả của cơ quan thuế, thực hiện theo đúng quy định tại Điều 5 Nghị định 11/2020/NĐ-CP.

Quy định này kế thừa cơ chế hoàn thuế từ các thông tư cũ nhưng điều chỉnh theo hướng rõ ràng hơn về trách nhiệm của cơ quan thuế và thủ tục của doanh nghiệp, đảm bảo hoàn trả nhanh chóng và minh bạch.

Theo Bộ Tài chính, Thông tư mới sẽ có hiệu lực từ ngày 1/1/2026, đồng thời chấm dứt hiệu lực của các thông tư cũ. Việc thay thế văn bản cũ bằng một thông tư hợp nhất, đồng bộ nhằm tháo gỡ vướng mắc thực tiễn, tạo điều kiện thuận lợi cho doanh nghiệp trong việc khai thuế, hoàn thuế, đồng thời hỗ trợ cơ quan quản lý trong việc giám sát, thu đúng, thu đủ thuế tiêu thụ đặc biệt.

Các chuyên gia đánh giá, quy định mới không chỉ góp phần hạn chế thất thu ngân sách mà còn tạo môi trường cạnh tranh công bằng, giảm bớt các rủi ro pháp lý cho doanh nghiệp xuất nhập khẩu và sản xuất hàng hóa chịu thuế tiêu thụ đặc biệt.

Tuy nhiên, để triển khai hiệu quả, cần có sự phối hợp đồng bộ giữa cơ quan thuế, hải quan và doanh nghiệp, cũng như đào tạo, hướng dẫn kịp thời để người nộp thuế nắm rõ yêu cầu về hồ sơ và quy trình khai, nộp, hoàn thuế.