Dự thảo Nghị định về họ, hụi, biêu, phường do Bộ Tư pháp xây dựng nhằm thiết lập cơ chế để quan hệ về họ thực sự là nhằm mục đích tương trợ trong nhân dân; định hướng hành vi để các bên tham gia họ tự kiểm soát lẫn nhau, tăng cường ý thức tự bảo vệ quyền dân sự. 

Bên cạnh đó, dự thảo Nghị định còn có những quy định có tính can thiệp ở mức độ nhất định của nhà nước như quy định về nguyên tắc tổ chức họ, về chủ họ, vai trò của chính quyền để đảm bảo quan hệ về họ được lành mạnh, tránh sự lạm dụng, biến tướng.

Dự thảo đã đề xuất 2 phương án về lãi suất trong họ có lãi.

Phương án 1: Thành viên trong họ có lãi có thể đưa ra mức lãi mà mình trả cho các thành viên khác để được lĩnh họ nhưng lãi suất lĩnh họ không vượt quá giới hạn 20%/năm theo cách tính dưới đây:

Bộ Tư pháp cho biết, ý kiến ủng hộ Phương án 1 cho rằng quy định như phương án này thể hiện đúng đặc thù của quan hệ về họ, giải quyết được lúng túng trong việc xác định lãi suất lĩnh họ là vượt quá hay tuân thủ quy định tại khoản 3 Điều 471, Điều 468 của Bộ luật Dân sự năm 2015. Thực tế áp dụng Nghị định số 144/2006/NĐ-CP cho thấy cơ quan có thẩm quyền gặp khó khăn trong việc xác định thời điểm để tính lãi, khoảng thời gian tính lãi và số tiền phải chịu lãi. Phương án 1 tiếp cận theo cách mỗi thành viên từ thời điểm bắt đầu dây họ đến thời điểm được lĩnh họ là người cho vay, tại thời điểm lĩnh họ đến cuối dây họ là người đi vay, số tiền vay tính bằng tổng số phần họ trừ đi số phần đã góp. 

Phương án 2: Thành viên trong họ có lãi có thể đưa ra mức lãi mà mình trả cho các thành viên khác để được lĩnh họ nhưng lãi suất lĩnh họ không vượt quá giới hạn 20%/năm.

Ý kiến ủng hộ Phương án 2 cho rằng quy định tại phương án này quy định mang tính nguyên tắc, đảm bảo phù hợp với quy định tại khoản 1 Điều 468 của Bộ luật Dân sự năm 2015. 

Ảnh minh hoạ

Bộ Tư pháp ủng hộ Phương án 1 vì quy định này đảm bảo thống nhất với quy định của Bộ luật Dân sự năm 2015 đồng thời đảm bảo phù hợp với đặc thù của giao dịch này. Bên cạnh đó, Bộ Tư pháp cho rằng quy định như Phương án 2 không cụ thể hóa được các quy định của Bộ luật Dân sự năm 2015 về giới hạn lãi suất, không xác định được các thông số về thời gian chịu lãi, khoản tiền chịu lãi dễ dẫn đến việc tính lãi suất không thống nhất, không khắc phục được hạn chế trong thực tiễn thi hành Nghị định số 144/2006/NĐ-CP.

Ngoài ra, Bộ Tư pháp cũng đề xuất: Trường hợp lãi suất lĩnh họ cao hơn 20%/năm thì mức lãi suất vượt quá không có hiệu lực. Trường hợp giới hạn 20%/năm về lãi suất được Ủy ban Thường vụ Quốc hội điều chỉnh theo quy định tại khoản 1 Điều 468 của Bộ luật Dân sự thì lãi suất lĩnh họ không vượt quá giới hạn mới này.