Giải ngân vốn đầu tư công vẫn đang trong xu thế tích cực

Theo số liệu của Bộ Tài chính, giải ngân vốn đầu tư công 7 tháng đầu năm 2026 ước đạt khoảng 425.300 tỷ đồng, đạt 41,9% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao. Con số này, nếu so với cùng kỳ năm trước thì cao hơn 86.800 tỷ đồng về số tuyệt đối và cao hơn khoảng 3,6% về tỷ lệ.

Nếu không tính 5% kế hoạch vốn đầu tư công ngân sách địa phương (tương đương 32.511,3 tỷ đồng) thực hiện tiết kiệm để dự kiến đầu tư cho đường sắt Lào Cai - Hà Nội - Hải Phòng và số kế hoạch vốn Thủ tướng Chính phủ mới giao bổ sung trong tháng (9.648,2 tỷ đồng), số giải ngân đến hết ngày 31/7/2026 của cả nước ước khoảng 42,8% kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao (972.074,7 tỷ đồng).

Như vậy, giải ngân vốn đầu tư công vẫn đang trong xu thế tích cực. Tuy vậy, theo báo cáo của Bộ Tài chính, so với mức giải ngân đột biến trong tháng 6, tốc độ giải ngân trong tháng 7 có xu hướng chậm lại, tiến độ thi công các dự án tại một số địa bàn tạm thời bị gián đoạn do diễn biến thời tiết không thuận lợi với các đợt mưa lớn kéo dài trên diện rộng.

Dù giải ngân đầu tư công trong tháng 7 không thuận, nhưng theo Bộ Tài chính, tiến độ giải ngân vẫn duy trì ở mức ổn định so với diễn biến giải ngân những tháng đầu năm. 

Các bộ ngành, địa phương đang nỗ lực giải ngân vốn đầu tư công để hoàn thành nhiệm vụ giải ngân 100% trong năm nay

Kết quả ước tính đến hết ngày 31/7/2026, so với kế hoạch Thủ tướng Chính phủ giao, có 9 bộ, cơ quan trung ương và 21 địa phương có tỷ lệ giải ngân đạt trên bình quân chung cả nước. Trong số này, đáng chú ý có các địa phương như Hà Tĩnh, Hà Nội, Điện Biên, Tây Ninh, Thái Nguyên, Hải Phòng, Đà Nẵng…

Trong đó, một số bộ và địa phương đạt tỷ lệ giải ngân tốt với khối lượng vốn lớn (ước lũy kế giải ngân 7 tháng trên 15.000 tỷ đồng), như TP. Hà Nội (73.800 tỷ đồng), TP.HCM (58.700 tỷ đồng), TP. Hải Phòng (19.600 tỷ đồng), Tây Ninh (17.000 tỷ đồng), Hưng Yên (15.800 tỷ đồng).

Ngược lại, vẫn còn 24 bộ, cơ quan trung ương và 14 địa phương có tỷ lệ giải ngân dưới bình quân chung cả nước. Trong đó, đáng chú ý, có 5 bộ, cơ quan trung ương có tỷ lệ giải ngân dưới 10% và chưa giải ngân, bao gồm Liên minh Hợp tác xã Việt Nam; Bộ Dân tộc và Tôn giáo; Kiểm toán Nhà nước; Bộ Khoa học và Công nghệ; và Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam).

Dù kết quả giải ngân của 7 tháng qua là khá tích cực, nhưng theo Bộ Tài chính, hiện nay có tình trạng các dự án bị thiếu hụt lao động cục bộ, giá nhân công, nguyên vật liệu tăng cao. Cùng với đó, tình hình thời tiết tháng 7 không thuận lợi, mưa nhiều… cũng đã ảnh hưởng đến tiến độ giải ngân…

Một vấn đề đáng chú ý khác, là đã có một số bộ ngành, địa phương đề xuất hoàn trả kế hoạch vốn ngân sách trung ương số lượng lớn (chủ yếu là dự án trọng điểm). Điều này được cho là sẽ ảnh hưởng tới tăng trưởng cũng như gia tăng áp lực cân đối kế hoạch vốn của các năm tiếp theo.

Chưa kể, giải ngân các dự án trọng điểm cũng chưa đạt kỳ vọng. Theo báo cáo của Bộ Tài chính, mặc dù tính chung, giải ngân các dự án giao thông trọng điểm ước đạt 73.300 tỷ đồng, đạt 31,7% kế hoạch, nhưng vẫn còn 22 dự án, dự án thành phần giải ngân dưới 5% kế hoạch, trong đó có 13 dự án, dự án thành phần chưa giải ngân kế hoạch vốn.

Điều này đang đặt ra áp lực rất lớn trong giải ngân vốn đầu tư công những tháng cuối năm, nhất là khi nguồn lực đầu tư công năm nay lớn, lên tới 1 triệu tỷ đồng. Mới có 425.300 tỷ đồng được giải ngân, tức là còn tới gần 600.000 tỷ đồng vốn đầu tư công cần tiếp tục đưa vào nền kinh tế.

Không hoàn trả kế hoạch vốn ngân sách trung ương khi chưa rà soát, đánh giá tác động

Trước thực tế này, để thúc đẩy tăng trưởng, Bộ Tài chính cho rằng, các bộ ngành, địa phương cần tập trung giải ngân vốn đầu tư công, bảo đảm giải ngân 100% kế hoạch được giao. Đặc biệt, không đề xuất hoàn trả kế hoạch vốn ngân sách trung ương năm 2026 khi chưa rà soát, đánh giá tác động của việc hoàn trả kế hoạch vốn đến tiến độ các dự án và việc hoàn thành các chỉ tiêu phát triển kinh tế - xã hội được giao trong năm 2026.

Cũng theo Bộ Tài chính, các bộ ngành, địa phương cần chỉ đạo chủ đầu tư lập hồ sơ thanh toán ngay khi có khối lượng hoàn thành, không để dồn vào cuối năm; đối với các khoản đã tạm ứng, khẩn trương thi công để có khối lượng hoàn ứng theo quy định.

Bên cạnh đó, cũng cần khẩn trương hoàn thiện thủ tục đầu tư các dự án được bố trí kế hoạch vốn đầu tư công trung hạn đã được thông báo để triển khai ngay từ các năm đầu của kế hoạch trung hạn. Đồng thời, triệt để tiết kiệm chi thường xuyên…

Đối với các dự án trọng điểm, theo đề nghị của Bộ Tài chính, Bộ Xây dựng cần đẩy nhanh tiến độ các dự án trọng điểm ngành giao thông; bảo đảm tiến độ dự án Cảng hàng không quốc tế Long Thành để vận hành thử nghiệm từ tháng 9 và khai thác trong tháng 12…

Các giải pháp khác để thúc đẩy giải ngân vốn đầu tư công, đó là tháo gỡ khó khăn về nguyên vật liệu, cũng như công tác giải phóng mặt bằng; chủ động rà soát tiến độ thực hiện từng dự án; kịp thời điều chỉnh kế hoạch vốn từ các dự án chậm triển khai, không có khả năng giải ngân sang các dự án có nhu cầu và khả năng giải ngân tốt hơn; rà soat từng dự án chậm giải ngân để xác định rõ nguyên nhân, phân định rõ thẩm quyền để đôn đốc, xử lý theo quy định…