Đây là hoạt động thí điểm tổ chức diễn đàn khoa học của trí thức khi tham gia hoạt động tư vấn, phản biện và giám định xã hội các chủ trương, chính sách, dự án phát triển kinh tế - xã hội theo Quyết định số 501/QĐ-TTg ngày 15/4/2015 của Thủ tướng Chính phủ. 

Thưa ông, đang có hai quan điểm xung quanh Dự án này. Một là đồng tình, hai là ngược lại. Ông đang thuộc nhóm nào?

Ủng hộ hay phản biện dự án phải trên đánh giá khoa học chứ không thể chỉ bằng cảm xúc được. Quan điểm của tôi là nếu không biến Long Thành thành sân bay trung chuyển quốc tế thì không nên làm.

Đây là lý do chúng tôi tổ chức Diễn đàn thảo luận về Dự án sân bay Long Thành với chủ đề là công khai, khoa học và trách nhiệm.

Chúng tôi muốn các nhà khoa học, các chuyên gia tham gia Diễn đàn bàn đến các phương án lựa chọn. Nếu thực hiện thì mục tiêu là gì, điều kiện là gì. Hàm ý ở đây là, nếu không đảm bảo các điều kiện để Sân bay Long Thành trở thành nơi trung chuyển quốc tế thì không nên làm.

TS Trần Đình Thiên

Ở đây, tôi muốn nhắc lại câu chuyện phát triển của khu vực Cảng quốc tế Cái Mép – Thị Vải. Khi Bộ Giao thông – Vận tải đưa ra đề án để kêu gọi nhà đầu tư có nhắc tới phương án thu hẹp Cảng Sài Gòn, dịch chuyển hàng hóa từ Cảng Sài Gòn ra Cái Mép - Thị Vải. Các nhà đầu tư đã tính toán hiệu quả của Cảng Cái Mép – Thị Vải trên điều kiện này để quyết định đầu tư.

Nhưng thực tế thì sao. Nhà đầu tư đã đổ xô vào Cái Mép – Thị Vải nhưng thời hạn đóng của Cảng Sải Gòn cứ chậm lại.  Rồi Tân Cảng được mở rộng, Cảng Hiệp Phước được đầu tư…  

Đây là lý do khu vực Cảng Cái Mép – Thị Vải dù có đón được tàu 160.000 tấn cũng không có hàng vào. Công suất khai thác hiện chỉ đạt 14% công suất thiết kế. Các nhà đầu tư lay lắt.

Nhắc lại câu chuyện này để nói rằng, nếu đầu tư sân bay Long Thành, thì các phương án đầu tư ở các khu vực xung quanh, phương án với khu vực Sân bay Tân Sơn Nhất… sẽ được nhắc tới như thế nào. Phải đánh giá trên cơ sở khoa học, với các quy hoạch như vậy thì mới có thể đưa ra quyết định về hiệu quả của Dự án này.

Việc đánh giá hiệu quả cũng phải dựa trên hiệu quả phát triển, hiệu quả kinh tế và hiệu quả tài chính…

Vậy, theo ông Việt Nam có cần Sân bay Long Thành là một tổ hợp dịch vụ, trung tâm trung chuyển quốc tế không?

Diễn đàn cũng sẽ thảo luận về vấn đề này. Việt Nam có định trở thành nút của hội nhập không? Vệc lựa chọn chiến lược hội nhập với công nghệ cao hay với công nghiệp gia công… để chọn ưu tiên cảng biển hay cảng hàng không?

Nếu Việt Nam muốn hội nhập đẳng cấp thì cần một sân bay trung chuyển quốc tế chứ không thể duy trì một nhà ga hàng không.

Đặt Long Thành trong tầm nhìn hội nhập quốc tế, trong kết nối với hệ thống Cảng biển quốc tế Cái Mép – Thị Vải để thấy tương lai của một tổ hợp dịch vụ trung chuyển thế nào….

Như vậy, khi xem xét Dự này không chỉ nhìn vào riêng một Dự án này mà là tầm nhìn cho sự phát triển của nền kinh tế nữa.

Tại sao Viện Hàn lâm Khoa học xã hội  Việt Nam lại tổ chức Diễn đàn khoa học thảo luận về Dự án sân bay Long Thành?

Đây là hoạt động đầu tiên của Viện thực hiện Quyết định số 501/QĐ-TTg ngày 15/4/2015 của Thủ tướng Chính phủ về việc thí điểm tổ chức diễn đàn khoa học của trí thức khi tham gia hoạt động tư vấn, phản biện và giám định xã hội các chủ trương, chính sách, dự án phát triển kinh tế - xã hội.

Chúng tôi muốn Dự án được thảo luận một cách khoa học và công khai để thấy rằng, nếu luận chứng không tốt, chủ trương nên làm Dự án này cũng phải xem lại, và ngược lại.