Hà Nội đang bước vào giai đoạn cần đặc biệt cảnh giác với các bệnh truyền nhiễm. Số ca sốt xuất huyết những tuần gần đây có xu hướng tăng, đã xuất hiện trường hợp chuyển nặng, trong khi nguy cơ tay chân miệng gia tăng khi học sinh chuẩn bị bước vào năm học mới.

Trước tình hình này, thành phố yêu cầu toàn bộ 126 xã, phường chuyển sang trạng thái cao điểm phòng, chống dịch, triển khai đồng bộ các biện pháp từ cộng đồng đến trường học.

Ảnh minh họa.

Báo cáo tại Hội nghị trực tuyến về phòng, chống dịch bệnh truyền nhiễm, ngày 17/8, Phó Giám đốc Sở Y tế Hà Nội Vũ Cao Cương cho biết, toàn thành phố hiện còn 24 ổ dịch sốt xuất huyết đang hoạt động. Một vấn đề đáng lo ngại là có những trường hợp từ khi khởi phát bệnh đến hơn 7 ngày sau mới được ghi nhận trên hệ thống y tế, làm chậm thời điểm khoanh vùng, xử lý ổ dịch và gia tăng nguy cơ lây lan trong cộng đồng.

Trước nguy cơ dịch tiếp tục lan rộng, Phó Chủ tịch UBND TP.Hà Nội Vũ Thu Hà yêu cầu kích hoạt cơ chế cao điểm phòng, chống dịch trên toàn địa bàn. Các xã, phường phải rà soát lại phương án “4 tại chỗ” đến từng thôn, xóm, cụm dân cư, xác định rõ người, rõ việc, chuẩn bị đầy đủ nhân lực, kinh phí, máy móc, vật tư và hóa chất.

Cùng với xử lý các ổ dịch đang hoạt động, thành phố yêu cầu đồng loạt triển khai chiến dịch tổng vệ sinh môi trường, diệt lăng quăng, bọ gậy tới từng hộ gia đình, ngõ xóm, công trường xây dựng và khu vực công cộng. Các tổ xung kích phòng dịch được kiện toàn, có cán bộ hoặc cộng tác viên y tế hướng dẫn chuyên môn và phân công quản lý cụ thể từng nhóm hộ, cụm dân cư.

Đáng chú ý, công nghệ cũng được đưa vào giám sát dịch bệnh tại cộng đồng. Mã QR được sử dụng để cập nhật trực tiếp dữ liệu kiểm tra bọ gậy lên hệ thống quản lý của Trung tâm Kiểm soát bệnh tật (CDC) Hà Nội; các nhóm Zalo cộng đồng được thiết lập tại khu dân cư để tiếp nhận phản ánh về triệu chứng nghi ngờ và hỗ trợ người dân tiếp cận thông tin kịp thời.

Trong bối cảnh học sinh sắp trở lại trường, Sở Y tế được yêu cầu phối hợp với Sở Giáo dục và Đào tạo hướng dẫn các cơ sở giáo dục tổng vệ sinh, khử khuẩn trường lớp và thực hiện các biện pháp phòng bệnh trước ngày tựu trường. Thành phố đồng thời thiết lập chế độ cập nhật số liệu dịch bệnh hằng ngày và tăng cường kiểm tra đột xuất tại các địa bàn trọng điểm.

Thực tế tại các địa phương cho thấy hiệu quả phòng dịch phụ thuộc lớn vào mức độ chủ động từ cơ sở. Tại xã Đông Anh, công tác phòng, chống dịch được triển khai từ sớm, trang thiết bị, máy móc và vật tư hóa chất được chuẩn bị. Đến nay, địa phương ghi nhận 13 ca mắc tích lũy từ đầu năm nhưng không còn ổ dịch hoạt động. Các đợt tổng vệ sinh môi trường vào cuối tuần tiếp tục được duy trì với sự tham gia của các thôn và tổ chức đoàn thể.

Trong khi đó, xã Dân Hòa nằm trong nhóm địa phương có số ca mắc cao và vừa xuất hiện ổ dịch mới. Địa bàn có khu vực trũng, một số thôn làm nghề thu gom phế liệu hoặc trồng cây cảnh, tồn tại nhiều dụng cụ, phế thải và vật chứa có khả năng đọng nước, tạo điều kiện cho muỗi truyền bệnh phát triển.

Một bộ phận người dân thường xuyên đi làm xa, vắng nhà từ sáng sớm đến tối cũng khiến lực lượng chức năng gặp khó khăn trong việc tiếp cận từng hộ để kiểm tra và xử lý các ổ bọ gậy. Địa phương đồng thời còn thiếu một số trang thiết bị phục vụ công tác phòng, chống dịch.

Tại phường Dương Nội, 17 trường hợp sốt xuất huyết đã được ghi nhận từ đầu năm. Địa phương đã xử lý ổ dịch gồm 12 ca tại một khu đô thị bằng việc kích hoạt 21 tổ xung kích với gần 300 thành viên, kết hợp phun hóa chất và các biện pháp vệ sinh môi trường, qua đó không ghi nhận thêm ca bệnh mới tại ổ dịch.

Xã Hồng Vân, địa bàn ghi nhận nhiều ca mắc và 3 ổ dịch, đã phối hợp với CDC Hà Nội tổ chức 5 đợt tổng vệ sinh môi trường, hai lần phun hóa chất diệt muỗi trên toàn xã. Chỉ số lăng quăng, bọ gậy (BI) được kéo từ mức 40 xuống dưới 20.

Tại các khu vực có ổ dịch, hệ thống truyền thanh được tăng tần suất lên 7-8 lần mỗi ngày, kết hợp loa lưu động và phát tờ rơi đến các hộ kinh doanh tại chợ đầu mối để người dân chủ động thực hiện các biện pháp phòng bệnh.

Để chủ động phòng chống sốt xuất huyết, hạn chế biến chứng nặng theo chuyên gia, vắc-xin vẫn là giải pháp cần thiết. Qdenga là vắc-xin sốt xuất huyết đầu tiên được cấp phép lưu hành tại Việt Nam. Đây là vắc-xin chứa virus Dengue sống giảm độc lực, có khả năng kích thích cơ thể tạo đáp ứng miễn dịch chống lại cả 4 type virus Dengue gồm DEN-1, DEN-2, DEN-3 và DEN-4.

Theo dữ liệu nghiên cứu và thực tế triển khai tại nhiều quốc gia, sau khi hoàn thành đủ hai mũi tiêm, vắc-xin có hiệu quả bảo vệ phòng bệnh sốt xuất huyết hơn 80% sau 12 tháng và giúp giảm nguy cơ nhập viện hơn 90% sau 18 tháng.

Giới chuyên môn đánh giá đây là bước tiến rất quan trọng trong cuộc chiến với sốt xuất huyết, nhất là trong bối cảnh dịch bệnh ngày càng diễn biến phức tạp và có xu hướng gia tăng tại nhiều khu vực đô thị.

Trong bối cảnh dịch bệnh đang bước vào mùa cao điểm, nhiều hệ thống tiêm chủng đã triển khai vắc-xin nhằm tăng khả năng tiếp cận cho người dân. Vắc-xin tiêm cho trẻ em từ 4 tuổi trở lên và người lớn, kể cả người đã từng mắc bệnh, giúp phòng ngừa cả 4 type virus Dengue.

Lịch tiêm gồm 2 mũi, cách nhau 3 tháng. Hiệu quả bảo vệ đạt hơn 80%, giảm nguy cơ nhập viện do sốt xuất huyết tới hơn 90% khi tiêm đủ phác đồ.

Chuyên gia cho rằng ý nghĩa lớn nhất của vắc-xin không chỉ nằm ở việc giảm nguy cơ mắc bệnh mà còn giúp hạn chế các ca diễn tiến nặng, giảm áp lực cho hệ thống y tế trong mùa dịch và góp phần bảo vệ nhóm nguy cơ cao như trẻ em.

Tuy nhiên, vắc-xin không dành cho người quá mẫn với bất kỳ thành phần nào vắc-xin, phụ nữ mang thai hoặc đang cho con bú. Với người suy giảm miễn dịch, người nhiễm HIV, vui lòng tham khảo ý kiến nhân viên y tế để được hướng dẫn phù hợp với từng trường hợp cụ thể.

Với tay chân miệng, một điểm đáng chú ý là Bộ Y tế đã phê duyệt vắc-xin phòng tay chân miệng do virus EV71, mở ra cơ hội phòng ngừa các biến chứng nặng của bệnh. Hiện Long Châu đang chuẩn bị, đẩy nhanh các bước triển khai nhằm sớm đưa vắc-xin về phục vụ người dân Việt Nam. 

Theo Bộ Y tế, tiêm vắc-xin là biện pháp dự phòng hiệu quả hàng đầu đối với các bệnh truyền nhiễm. Trong giai đoạn giao mùa tiềm ẩn nhiều nguy cơ, ngoài tay chân miệng, gia đình cũng cần chủ động phòng ngừa các bệnh dễ lây khác như não mô cầu, sởi, cúm, thủy đậu hay ho gà.

Phụ huynh nên đưa trẻ đến các cơ sở uy tín để được tư vấn và tiêm chủng đầy đủ, đúng lịch, bảo đảm an toàn và chất lượng vắc-xin. Việc tiêm phòng kịp thời không chỉ giúp bảo vệ từng cá nhân mà còn góp phần nâng cao miễn dịch cộng đồng, hạn chế nguy cơ bùng phát dịch bệnh trên diện rộng.

Bên cạnh sốt xuất huyết và tay chân miệng, bệnh do não mô cầu cũng là một nguy cơ cần được quan tâm bởi khả năng diễn tiến nhanh. Theo Ths.Lê Thanh Khôi, Phó Giám đốc Y khoa thuộc Hội đồng Y khoa Hệ thống Nhà thuốc và Tiêm chủng Long Châu, não mô cầu xâm lấn do vi khuẩn Neisseria meningitidis gây ra, có khả năng lây qua đường hô hấp. Vi khuẩn có thể xâm nhập vào máu, gây nhiễm trùng huyết, viêm màng não, tổn thương đa cơ quan và đe dọa tính mạng.

Điểm nguy hiểm của bệnh là khả năng chuyển nặng nhanh. Từ những triệu chứng ban đầu tương tự một bệnh nhiễm trùng thông thường, tình trạng người bệnh có thể xấu đi chỉ sau vài giờ. Trẻ dưới 5 tuổi, thanh thiếu niên, người cao tuổi và người có bệnh nền mạn tính nằm trong các nhóm nguy cơ cao.

Theo bác sỹ Khôi, người dân cần chú ý các biểu hiện như sốt cao đột ngột, đau đầu, mệt lả, xuất hiện ban xuất huyết hoặc ban hoại tử trên da. Nếu triệu chứng tiến triển nhanh, người bệnh cần được đưa tới cơ sở y tế sớm, tránh chờ đợi hoặc tự điều trị kéo dài tại nhà.

Hiện Việt Nam đã có vắc-xin phòng các nhóm huyết thanh gây bệnh não mô cầu A, C, Y, W và B, với chỉ định phù hợp theo từng độ tuổi và đối tượng.

Ngoài những bệnh đang được chú ý trong thời điểm hiện nay, các bệnh truyền nhiễm như cúm, bệnh do phế cầu, virus hợp bào hô hấp (RSV), viêm não Nhật Bản hay thủy đậu cũng cần được quan tâm. Việc phòng bệnh bằng vắc-xin không chỉ dành cho trẻ nhỏ mà cần được xem xét trong suốt vòng đời, tùy thuộc tuổi, tình trạng sức khỏe, tiền sử tiêm chủng và nguy cơ phơi nhiễm của từng người.