Ông Hồ Minh Hoàng, Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Đèo Cả.

Việt Nam đang hướng tới mục tiêu tăng trưởng hai con số trong giai đoạn 2026 - 2030. Theo ông, ngành hạ tầng giao thông nói chung và Tập đoàn Đèo Cả nói riêng cần có chiến lược như thế nào để đáp ứng?

Tôi cho rằng, mục tiêu tăng trưởng hai con số là yêu cầu phát triển rất lớn đối với cộng đồng doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp tư nhân. Để đạt được mục tiêu này, hạ tầng giao thông phải đi trước một bước, vì đây không chỉ là điều kiện kết nối đi lại, mà còn mở ra không gian phát triển mới, giảm chi phí logistics và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia.

Tôi cũng cho rằng, khi nói đến tăng trưởng, chúng ta không nên chỉ nhìn vào GDP, mà cần quan tâm cả GNI, tức là phần thu nhập quốc gia thực sự Việt Nam giữ lại được. Muốn tăng trưởng nhanh, nhưng đồng thời nâng cao phần giá trị thực sự giữ lại cho nền kinh tế, thì Việt Nam càng phải đầu tư mạnh cho hạ tầng và phát triển doanh nghiệp trong nước đủ sức tham gia sâu hơn vào các dự án lớn.

Thực tế cho thấy, trên nền tảng các tuyến cao tốc Bắc - Nam, chúng ta đang từng bước hình thành các hành lang kinh tế Bắc - Nam, Đông - Tây, kết nối với cảng biển, sân bay, cửa khẩu quốc tế và các cực tăng trưởng trên cả nước. Đơn cử như chuỗi Dự án mà Đèo Cả đang tham gia ở phía Bắc như Bắc Giang - Lạng Sơn, Hữu Nghị - Chi Lăng, Đồng Đăng - Trà Lĩnh. Khi hoàn thành, tuyến này không chỉ kết nối Lạng Sơn, Cao Bằng với các trung tâm kinh tế lớn trong nước, mà còn mở ra hướng giao thương mới ra khu vực và quốc tế.

Với Đèo Cả, chúng tôi lựa chọn cách tiếp cận chủ động hơn, mà chúng tôi gọi là PPP++. Tức là không chỉ dừng ở mô hình hợp tác công - tư truyền thống, mà kết nối chặt chẽ hơn các khâu từ đầu tư, thi công đến quản lý vận hành, đào tạo nhân lực, đồng thời nâng cao vai trò vốn chủ và gắn trách nhiệm rõ ràng hơn cho từng chủ thể tham gia Dự án.

Ông đánh giá như thế nào về sự vào cuộc của Chính phủ trong tháo gỡ vướng mắc cho các Dự án BOT, PPP giao thông? Kỳ vọng của ông là gì? 

Tôi cho rằng, thời gian qua, Chính phủ đã có những bước tháo gỡ rất đáng ghi nhận. Điểm tích cực là các vướng mắc của BOT, PPP đã bắt đầu được xử lý bằng cơ chế pháp lý cụ thể hơn, thay vì chỉ dừng ở chủ trương chung.

Ví dụ rất rõ là Dự án cao tốc Bắc Giang - Lạng Sơn. Trước đây, Dự án gặp khó khăn lớn khi doanh thu bị sụt giảm do thay đổi phương án thu phí, trong khi vốn ngân sách Nhà nước không tham gia vào cấu trúc tài chính ban đầu. Trong bối cảnh đó, việc ban hành Nghị định số 122/2026/NĐ-CP là rất quan trọng, vì đã tạo cơ sở pháp lý mới để xử lý các dự án BOT giao thông vướng mắc, qua đó củng cố niềm tin cho doanh nghiệp đầu tư.

Tuy nhiên, theo tôi, điểm nghẽn hiện nay không còn nằm chủ yếu ở chính sách, mà ở khâu tổ chức thực hiện. Có cơ chế rồi, nhưng nếu triển khai chậm, thiếu đầu mối rõ ràng, thiếu sự phối hợp đồng bộ giữa bộ, ngành, địa phương và tổ chức tín dụng, thì hiệu quả tháo gỡ sẽ chưa phát huy hết.

Một vấn đề khác cần nói rõ là tín dụng. Dù pháp lý cho BOT, PPP đã có bước hoàn thiện, nhưng sự thận trọng của các tổ chức tín dụng đối với các Dự án hạ tầng vẫn còn khá lớn. Theo tôi, pháp lý có thể đã “mở”, nhưng nếu tín dụng vẫn “khép”, thì Dự án vẫn không thể chạy nhanh trên thực địa.

Thi công Dự án tuyến cao tốc cửa khẩu Hữu Nghị - Chi Lăng do Tập đoàn Đèo Cả là nhà đầu tư đứng đầu liên danh.

Theo ông, cần làm gì để doanh nghiệp hạ tầng trong nước đủ sức làm những việc lớn trong giai đoạn tới?

Để doanh nghiệp hạ tầng trong nước đủ sức làm những việc lớn trong giai đoạn tới, theo tôi, có 3 việc phải làm.

Thứ nhất là giao việc đúng năng lực. Khi Nhà nước đã có quy hoạch mạng lưới giao thông và xác định dự án trọng điểm, thì doanh nghiệp hạ tầng trong nước cần được trao cơ hội tham gia nghiên cứu ngay từ bước tiền khả thi. Làm như vậy, doanh nghiệp mới có điều kiện phát huy tính chủ động, sáng tạo trong đề xuất phương án đầu tư, giải pháp kỹ thuật, tổ chức thi công, kiểm soát chi phí và chất lượng sản phẩm.

Thứ hai là gỡ các điểm nghẽn về nguồn lực, nhất là nhân lực, vật liệu và tín dụng. Nếu doanh nghiệp hạ tầng không giữ được người, không tiếp cận được vốn trung dài hạn, không chủ động được vật liệu, thì rất khó phát triển bền vững.

Thứ ba là gắn giao việc với chuyển giao công nghệ và đào tạo con người. Đèo Cả là một ví dụ. Khi được trao cơ hội đầu tư và thi công các hầm Đèo Cả, Cù Mông, Hải Vân, chúng tôi từng bước hình thành năng lực khoan hầm đá bằng công nghệ NATM theo “hệ Đèo Cả”. Với công nghệ mới như TBM, chúng tôi đã chủ động cho cán bộ, kỹ sư đi học, đi làm thực tế ở Thâm Quyến (Trung Quốc). Nhưng để công nghệ mới trở thành năng lực thật, doanh nghiệp phải được trao cơ hội thực hiện Dự án.

Một ví dụ khác là Dự án PPP cao tốc Đồng Đăng - Trà Lĩnh. Theo quy hoạch ban đầu, Dự án từng có tổng mức đầu tư hơn 47.000 tỷ đồng nhưng sau khi doanh nghiệp tham gia từ sớm vào quá trình nghiên cứu, đề xuất phương án, tối ưu hướng tuyến, phân kỳ đầu tư và lựa chọn giải pháp kỹ thuật phù hợp, quy mô vốn đã được đưa về mặt bằng hơn 20.000 tỷ đồng ở các phương án, giai đoạn triển khai.

Đây là minh chứng rất rõ cho thấy, khi doanh nghiệp được tham gia từ đầu, được chủ động đề xuất và chịu trách nhiệm về giải pháp, thì hoàn toàn có thể kiểm soát tốt chi phí mà vẫn bảo đảm mục tiêu đầu tư.

“Khi Nhà nước đã có quy hoạch và xác định Dự án trọng điểm, doanh nghiệp hạ tầng trong nước cần được trao cơ hội tham gia từ bước tiền khả thi để phát huy tính chủ động, sáng tạo và cùng Nhà nước chuẩn bị việc lớn" - ông Hồ Minh Hoàng, Chủ tịch HĐQT Tập đoàn Đèo Cả.