Kiến nghị trên của VGTA xuất phát từ thực tế, theo Luật Các tổ chức tín dụng, ngân hàng thương mại không có chức năng nhiệm vụ sản xuất vàng. Theo VGTA, nếu tham gia sản xuất, kinh doanh vàng miếng, ngân hàng thương mại buộc phải sử sụng nguồn vốn khá lớn, ảnh hưởng đến lĩnh vực không thuộc chức năng, nhiệm vụ chính.

Đồng thời, các ngân hàng thương mại không phải là tổ chức chuyên sâu về sản xuất - kinh doanh vàng. Việc để các ngân hàng sản xuất, kinh doanh vàng từng để lại hậu quả kéo dài, khiến cơ quan quản lý phải có giải pháp ổn định trở lại.

Vì vậy, VGTA đề nghị cân nhắc quy định Ngân hàng Nhà nước (NHNN) tổ chức sản xuất vàng miếng trong từng thời kỳ mà Dự thảo đưa ra, bởi NHNN là cơ quan quản lý nhà nước về hoạt động kinh doanh vàng; không phải là cơ quan sản xuất - kinh doanh vàng miếng. Nếu NHNN tham gia dẫn tới chồng chéo nhiệm vụ vừa kinh doanh, vừa quản lý nhà nước.

Theo VGTA, nếu NHNN tham gia sản xuất cung ứng vàng miếng, chắc chắn càng tác động tạo tâm lý thu hút người dân, nhà đầu tư tiếp tục đầu tư vào vàng miếng mang thương hiệu NHNN, nên rất dễ dẫn đến hậu quả tương tự trước đây khi lấy vàng SJC làm vàng chuẩn quốc gia. Như vậy, vàng miếng của doanh nghiệp sẽ không thể thu hút được. Kết quả là, mục tiêu đa dạng hóa nguồn cung vàng miếng với nhiều thương hiệu khác nhau nhằm kéo giá vàng xuống khó đạt được.

Ông Đào Xuân Tuấn, Cục trưởng Cục Quản lý ngoại hối (NHNN) cho biết, ngay sau khi có chỉ đạo của Tổng Bí thư Tô Lâm, NHNN đã hoàn thiện Dự thảo Nghị định sửa đổi theo hướng bám sát các chỉ đạo của Tổng Bí thư. Trong đó, đối với quản lý thị trường vàng miếng, Dự thảo cũng xây dựng các quy định theo hướng xóa bỏ độc quyền nhà nước trong sản xuất vàng miếng, đồng thời xuất khẩu vàng nguyên liệu và nhập khẩu vàng nguyên liệu để sản xuất vàng miếng.

VGTA cũng đề nghị bỏ quy định "doanh nghiệp phải có giấy phép kinh doanh mua bán vàng miếng" và "vốn điều lệ tối thiểu 1.000 tỷ đồng" mới được sản xuất vàng miếng. Theo lý giải của VGTA, hiện trên thị trường vàng chỉ có 3 doanh nghiệp đáp ứng về yêu cầu vốn điều lệ này. Do đó, số lượng doanh nghiệp có thể tham gia sản xuất vàng miếng vẫn không đáng kể, dẫn đến việc thị trường vẫn có thể rơi vào tình trạng độc quyền sản xuất, cung ứng vàng miếng. Vì thế, VGTA đề nghị NHNN cấp hạn mức xuất, nhập khẩu vàng miếng; nhập khẩu vàng nguyên liệu để sản xuất vàng miếng hằng năm.

Quy định này cho phép tăng cung vàng nguyên liệu, nhưng vẫn đảm bảo có sự kiểm soát của Nhà nước đối với thị trường vàng trang sức. Dự thảo Nghị định cũng quy định rõ, doanh nghiệp, tổ chức tín dụng được cấp phép nhập khẩu vàng phải xây dựng quy định nội bộ về việc nhập khẩu, bán vàng nguyên liệu đảm bảo công khai, minh bạch; xây dựng hệ thống thông tin lưu trữ đầy đủ, chính xác dữ liệu mua bán vàng nguyên liệu, cung cấp thông tin cho cơ quan có thẩm quyền theo quy định của pháp luật.

VGTA kiến nghị cho phép doanh nghiệp vàng trang sức được nhập khẩu vàng nguyên liệu, không hạn chế về khối lượng. Doanh nghiệp sẽ báo cáo với cơ quan nhà nước về kim ngạch nhập nguyên liệu và khối lượng bán vàng trang sức  trong nước; kim ngạch xuất khẩu vàng trang sức.

Theo dự tính của VGTA, nhu cầu ngoại tệ để nhập vàng nguyên liệu khoảng 5 tỷ USD/năm, tức bình quân khoảng 416 triệu USD/tháng, chiếm quy mô rất nhỏ so với doanh số mua bán ngoại tệ trên thị trường liên ngân hàng (18,9 - 25,2 tỷ USD/tháng). Đồng thời, doanh nghiệp sản xuất, chế tác vàng Việt Nam, theo VGTA, không những đủ khả năng sản xuất, chế tác vàng trang sức đáp ứng nhu cầu trong nước, mà còn đủ năng lực cạnh tranh xuất khẩu ra thị trường thế giới.

TS. Lê Xuân Nghĩa, chuyên gia tài chính - kinh tế cho rằng, vàng là nguồn dự trữ vô cùng quan trọng. Mỗi năm, Việt Nam chỉ cần nhập khẩu 3-4 tỷ USD vàng, nhưng nhiều người đã lo “chảy máu ngoại tệ”, trong khi nhập khẩu rượu ngoại, xì gà, thuốc lá ngoại tới 8 tỷ USD/năm lại không ai nói gì. Đây là điều rất phi lý. Theo ông Nghĩa, 14 năm qua, Việt Nam cấm nhập khẩu vàng, vậy vàng đang buôn bán tại Việt Nam ở đâu ra? Các công ty kinh doanh vàng đương nhiên phải gom vàng lậu, vàng trong dân để gia công, buôn bán. Với thực trạng này, ông Nghĩa cho rằng, để giải quyết vấn đề của thị trường vàng, "thượng sách" là mở cửa, cho phép một số công ty nhập khẩu theo quy định của NHNN.