Một thương vụ đã được nhiều báo đưa tin cách đây vài ngày đang hé lộ một câu hỏi lớn hơn: liệu Highlands Coffee có đang tiến gần đến sàn chứng khoán?

Ngày 23/9/2026, Jollibee Foods Corporation (JFC) công bố công ty con JSF Investments Pte. Ltd. đã ký thỏa thuận bán 11% vốn (hơn 1,46 triệu cổ phần) tại Công ty Cổ phần SF Vũng Tàu - pháp nhân vận hành Highlands Coffee tại Việt Nam cho Công ty Cổ phần Việt Thái Quốc tế (VTI) của ông David Thái, nhà sáng lập kiêm CEO thương hiệu này. Giá thỏa thuận 1,6 triệu đồng/cổ phần, tổng giá trị 2.300 tỷ đồng (khoảng 88 triệu USD).

Sau giao dịch, tỷ lệ sở hữu đảo chiều: Jollibee giảm từ 60% xuống 49%, VTI tăng từ 40% lên 51%, chính thức giành lại quyền kiểm soát sau hơn một thập kỷ nhường vị thế cho đối tác ngoại. Đứng riêng lẻ, đây là một thương vụ mua bán vốn thông thường. Nhưng đặt cạnh nhau ba chi tiết gồm: mức định giá, thời điểm công bố và tuyên bố chính thức từ chính JFC khiến bức tranh trở nên đáng chú ý hơn nhiều.

Jollibee Foods Corporation (Philippines) đầu tư vào Highlands Coffee từ năm 2011 với khoảng 25 triệu USD, hiện thoái bớt vốn sau khi khoản đầu tư sinh lời hàng chục lần. Ảnh: Jollibee Việt Nam

Thứ nhất, mức định giá đã được “chuẩn hóa” theo kiểu chuẩn bị niêm yết. Jollibee cho biết giá giao dịch được xác định bằng phương pháp định giá kết hợp, dựa trên EBITDA đã chuẩn hóa và triển vọng tăng trưởng - đưa Highlands Coffee lên mức định giá vốn chủ sở hữu khoảng 800 triệu USD. Đây là cách định giá thường thấy trước các đợt gọi vốn lớn hoặc IPO, thay vì một giao dịch nội bộ đơn thuần giữa hai cổ đông hiện hữu.

Thứ hai, cấu trúc sở hữu đang được “dọn sạch” trước khi lên sàn. Việc VTI nâng sở hữu lên 51%, giành lại quyền chi phối, giúp cấu trúc cổ đông của Highlands Coffee gọn hơn và có một chủ thể quyết định rõ ràng. Đây là điều kiện thường được các nhà tư vấn khuyến nghị trước khi doanh nghiệp chuẩn bị hồ sơ niêm yết.

Thứ ba, chính Jollibee gợi mở về mục đích dùng vốn. Theo công bố của tập đoàn, khoản tiền 88 triệu USD thu về dự kiến dùng để giảm nợ, tái đầu tư vào các mảng tăng trưởng khác hoặc chia lại cho cổ đông. Điều này cho thấy đây là một bước tái phân bổ vốn có tính toán, không phải một cuộc “tháo chạy” khỏi thị trường Việt Nam. 

Giới quan sát thị trường M&A cho rằng nhiều khả năng, thời điểm nâng sở hữu của VTI diễn ra ngay trước khi Highlands Coffee dự kiến triển khai kế hoạch IPO, mặc dù giao dịch hiện vẫn đang chờ hoàn tất các thủ tục pháp lý.

Jollibee từng đầu tư khoảng 25 triệu USD vào năm 2011 để nắm 60% cổ phần SFVT khi Highlands Coffee mới chỉ có vài chục cửa hàng.

Ở mức định giá 800 triệu USD hiện tại, khoản đầu tư ban đầu đã sinh lời gấp hàng chục lần - một trong những thương vụ đầu tư quốc tế thành công nhất của JFC. Với nhà đầu tư đang dõi theo thị trường M&A ngành F&B, đây là dữ liệu tham chiếu quan trọng: nếu Highlands Coffee thực sự IPO, mức định giá 800 triệu USD nhiều khả năng sẽ là điểm neo cho các vòng định giá tiếp theo.

Nhưng IPO không phải chuyện dễ trong bối cảnh ngành đang đuối sức. Một ngày trước khi thương vụ được công bố, Vietnam Report công bố báo cáo Top 10 công ty uy tín ngành thực phẩm - đồ uống 2026, nhận định trong năm 2025 và nửa đầu 2026, hoạt động kinh doanh ngành F&B tiếp tục mở rộng nhưng theo hướng thận trọng, phân hóa rõ hơn giữa các doanh nghiệp và kênh phân phối.

Báo cáo chỉ rõ chi phí nguyên liệu, cạnh tranh nội ngành và yêu cầu tuân thủ pháp lý tiếp tục gây sức ép lên doanh thu và biên lợi nhuận toàn ngành. Đáng chú ý, khảo sát doanh nghiệp của Vietnam Report cũng cho thấy 85% doanh nghiệp gặp khó khăn trong thu thập dữ liệu từ nhà cung cấp, trở ngại được nhắc đến nhiều nhất trong nhóm khảo sát về năng lực truy xuất nguồn gốc, cho thấy bài toán vận hành và tuân thủ vẫn chưa được giải quyết triệt để trong ngành.

Thực tế này đặt ra câu hỏi, một thương hiệu F&B có nên chọn đúng lúc ngành đang chịu áp lực chi phí để tiến ra thị trường vốn đại chúng?