Tại cuộc họp, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng nhấn mạnh, hấp thụ và lưu giữ carbon của rừng là một trong 5 loại dịch vụ môi trường rừng theo quy định tại Luật Lâm nghiệp năm 2017. Tuy nhiên đến nay chưa được triển khai do thiếu quy định pháp lý cụ thể.

Vì vậy, cuộc họp nhằm thảo luận về báo cáo tiếp thu, giải trình và đề xuất của Bộ Tài nguyên và Môi trường (NN&MT) đối với dự thảo Nghị định quy định về dịch vụ hấp thụ và lưu giữ carbon rừng; thảo luận về đề xuất của Bộ NN&MT đối với vấn đề mua bán giảm phát thải.

Phân cấp thủ tục hành chính "cấp tín chỉ carbon rừng" cho địa phương

Báo cáo với Phó Thủ tướng, Cục trưởng Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm (Bộ NN&MT) Trần Quang Bảo cho biết, trong Nghị quyết số 01/NQ-CP ngày 8/1/2025 của Chính phủ về nhiệm vụ, giải pháp chủ yếu thực hiện Kế hoạch phát triển kinh tế - xã hội và Dự toán ngân sách nhà nước năm 2025, đã giao Bộ NN&MT chủ trì xây dựng Nghị định quy định về dịch vụ hấp thụ và lưu giữ carbon của rừng.

Bộ NN&MT đã chủ trì, phối hợp xây dựng Nghị định quy định về dịch vụ hấp thụ và lưu giữ carbon của rừng (dự thảo Nghị định) theo đúng trình tự, thủ tục của Luật Ban hành văn bản quy phạm pháp luật, bao gồm việc xây dựng, tổ chức lấy ý kiến, đăng tải dự thảo, tổ chức thẩm định và trình Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ hồ sơ dự thảo Nghị định.

Theo Bộ NN&MT, Nghị định được xây dựng tuân thủ quy định pháp luật về ban hành văn bản quy phạm pháp luật, đảm bảo tính hợp hiến, hợp pháp, thống nhất và đồng bộ trong hệ thống pháp luật, phù hợp với chủ trương, đường lối của Đảng và Nhà nước.

Dự thảo cũng được xây dựng bảo đảm tính thống nhất với các luật liên quan như Luật Lâm nghiệp, Luật Bảo vệ môi trường, các quy định về giảm phát thải khí nhà kính, thị trường carbon, tài chính, ngân sách và các điều ước quốc tế mà Việt Nam là thành viên. Đồng thời, tiếp tục đẩy mạnh phân cấp, phân quyền cho địa phương và đơn giản hóa thủ tục hành chính.

Dự thảo Nghị định gồm 4 chương và 20 điều, 6 phụ lục, quy định về đối tượng, hình thức chi trả, mức chi trả và quản lý, sử dụng tiền dịch vụ hấp thụ và lưu giữ carbon của rừng; dự án carbon rừng, xác định kết quả giảm phát thải khí nhà kính và tín chỉ carbon rừng được cung ứng.

Phó Thủ tướng nhấn mạnh, việc ban hành Nghị định này là hết sức cần thiết và cấp bách trong giai đoạn hiện nay - Ảnh: VGP.

Đến nay, Bộ NN&MT đã có văn bản trình Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ về việc điều chỉnh dự thảo Nghị định theo hướng phân cấp thủ tục hành chính "cấp tín chỉ carbon rừng" cho địa phương nhằm thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ về phân cấp, cắt giảm, đơn giản hóa thủ tục hành chính.

Cục trưởng Cục Lâm nghiệp và Kiểm lâm cho rằng, việc ban hành Nghị định sẽ giải quyết các tồn tại, vướng mắc, phát huy tiềm năng lĩnh vực lâm nghiệp. Thiết lập khung pháp lý đầy đủ để các địa phương, chủ rừng triển khai dịch vụ. Thúc đẩy phát triển thị trường carbon rừng, tạo nguồn thu mới, nâng cao thu nhập cho chủ rừng và người dân. Đồng thời, góp phần vào mục tiêu giảm phát thải khí nhà kính (NDC) và các cam kết quốc tế của Việt Nam.

Trong lĩnh vực lâm nghiệp có 5 dịch vụ môi trường rừng (du lịch sinh thái, thủy điện, nước sạch, nuôi trồng thủy sản) đã có quy định rõ, chỉ còn dịch vụ lưu giữ carbon là mảnh ghép cuối cùng để hoàn thiện khung pháp lý, giúp huy động nguồn lực tài chính cho người dân tham gia bảo vệ rừng.

Bộ NN&MT dự kiến hoàn thành việc thẩm định, cấp tín chỉ carbon rừng cho năm 2021-2022 vào quý II/2026 và trình đề nghị cấp tín chỉ carbon rừng cho giai đoạn 2023-2025 vào quý III/2026.

Tại cuộc họp, Phó Chủ nhiệm Văn phòng Chính phủ Mai Thị Thu Vân cho biết, dự thảo Nghị định đã được Bộ NN&MT tiếp thu, lấy ý kiến các thành viên Chính phủ; Bộ cũng đã có báo cáo giải trình, bổ sung thêm một nội dung quan trọng là phân cấp, phân quyền cho UBND tỉnh trong việc cấp tín chỉ carbon đối với diện tích rừng thuộc quản lý của địa phương.

Phó Chủ nhiệm Mai Thị Thu Vân nhấn mạnh về chủ trương đẩy mạnh phân cấp, phân quyền theo chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ, tuy nhiên, đây là lĩnh vực mới tại Việt Nam nên cần triển khai thận trọng, cần phân tích rõ ưu, nhược điểm khi phân cấp cho địa phương.

Giảm phát thải từ rừng, bảo tồn, nâng cao trữ lượng carbon

Đối với Hợp đồng mua bán giảm phát thải với Tổ chức tăng cường tài chính lâm nghiệp, trước đó, ngày 31/10/2022, tại Hội nghị các Bên tham gia Công ước Khung của Liên Hợp Quốc về Biến đổi khí hậu lần thứ 26 (COP26), Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn (nay là Bộ Nông nghiệp và Môi trường) đã ký Ý định thư với Tổ chức Tăng cường tài chính lâm nghiệp (Emergent-Cơ quan điều hành Liên minh LEAF).

Theo Ý định thư (LOI), dự kiến Việt Nam chuyển nhượng cho Emergent 5,15 triệu tín chỉ carbon rừng vùng Tây Nguyên và Nam Trung Bộ với mức giá tối thiểu 10 USD/tín chỉ carbon rừng giai đoạn từ năm 2021 - 2025 thông qua việc đàm phán, ký kết Hợp đồng mua bán giảm phát thải (ERPA). Toàn bộ lượng tín chỉ này sẽ được giữ lại để tính vào đóng góp do quốc gia tự quyết định (NDC) của Việt Nam.

Lợi ích, tác động việc đàm phán, ký kết, triển khai ERPA là huy động nguồn tài chính quốc tế thực hiện các hoạt động giảm phát thải từ rừng. Giảm phát thải khí nhà kính thông qua hạn chế mất rừng và suy thoái rừng; bảo tồn, nâng cao trữ lượng carbon và quản lý bền vững tài nguyên rừng (REDD+)…

Theo Bộ NN&MT, đến nay, Việt Nam đã hoàn thành các điều kiện kỹ thuật và thể chế để sẵn sàng tiếp cận các nguồn chi trả dựa vào kết quả thực hiện REDD+ từ Quỹ Khí hậu xanh, Quỹ đối tác carbon trong lâm nghiệp (FCPF) và Liên minh LEAF.

Kế hoạch tiếp theo của Bộ NN&MT là tổ chức đàm phán, ký kết và triển khai Hợp đồng ERPA sau khi được Thủ tướng Chính phủ cho chủ trương hoặc Nghị định carbon rừng được ban hành. Bộ sẽ phối hợp với các bộ, ngành đàm phán, báo cáo Thủ tướng Chính phủ ký kết và triển khai ERPA.

Phân cấp mạnh nhưng không buông lỏng, bảo đảm minh bạch thị trường carbon rừng

Phát biểu kết luận cuộc họp, Phó Thủ tướng Hồ Quốc Dũng nhấn mạnh, qua báo cáo của Bộ NN&MT, các ý kiến phát biểu tại cuộc họp, chúng ta đã có bức tranh tổng thể về: Quá trình xây dựng, hoàn thiện dự thảo Nghị định quy định về dịch vụ hấp thụ và lưu giữ carbon rừng và việc triển khai hợp đồng mua bán giảm phát thải với Liên minh LEAF.

Đây là vấn đề mới, chưa được quy định cụ thể, nên việc triển khai còn khó khăn, vướng mắc, cần phải ban hành Nghị định để thống nhất triển khai.

Phó Thủ tướng cũng nhấn mạnh, việc ban hành Nghị định này là hết sức cần thiết và cấp bách trong giai đoạn hiện nay để tạo khung pháp lý đầy đủ, thống nhất cho các địa phương, các chủ rừng triển khai dịch vụ hấp thụ và lưu giữ carbon rừng. Đồng thời, quy định rõ cơ chế cung ứng, trao đổi, chuyển nhượng kết quả giảm phát thải từ carbon rừng; thúc đẩy thị trường carbon rừng - một thị trường mà hiện nay chúng ta chưa khai thác được.

Phó Thủ tướng cơ bản thống nhất đề xuất của Bộ NN&MT về nội dung liên quan đến phân cấp cho các địa phương tại dự thảo Nghị định, để đảm bảo thống nhất với chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ về đẩy mạnh cắt giảm thủ tục hành chính, phân cấp, phân quyền cho các địa phương.

Hoan nghênh Bộ NN&MT thời gian qua rất quyết liệt trong việc phân cấp, tuy nhiên, Phó Thủ tướng nhấn mạnh: "Khi đã phân cấp rồi thì các bộ phải quản lý, phải đưa ra các quy chuẩn, tiêu chuẩn và tăng cường kiểm tra, giám sát. Phân cấp mạnh mẽ nhưng không được buông lỏng".

Đồng thời với việc phân cấp, Phó Thủ tướng đề nghị Bộ NN&MT thiết lập một cơ chế giám sát kiểm tra để bảo đảm thị trường carbon hoạt động minh bạch, hiệu quả.

Đối với việc triển khai Hợp đồng mua bán giảm phát thải, Phó Thủ tướng nêu rõ thẩm quyền đàm phán, ký kết là Bộ NN&MT. Vì vậy, Bộ cần chủ trì đàm phán, ký kết bảo đảm các nguyên tắc theo quy định và tham khảo kinh nghiệm quốc tế.

Sau khi Nghị định quy định về dịch vụ hấp thụ và lưu giữ carbon của rừng được ban hành, Phó Thủ tướng giao Bộ NN&MT tiến hành đàm phán về Hợp đồng mua bán giảm phát thải với Tổ chức tăng cường tài chính lâm nghiệp ngay trong tháng 6/2026.