Bộ Tài chính hiện đang triển khai xây dựng dự thảo Thông tư thay thế Thông tư số 30/2019/TT-BTC ngày 28/5/2019 của Bộ trưởng Bộ Tài chính hướng dẫn đăng ký, lưu ký, niêm yết, giao dịch và thanh toán giao dịch công cụ nợ của Chính phủ, trái phiếu được Chính phủ bảo lãnh do ngân hàng chính sách phát hành và trái phiếu chính quyền địa phương (sau đây gọi tắt là công cụ nợ).

Việc xây dựng Thông tư thay thế nhằm hoàn thiện khung pháp lý về quản lý, phát triển thị trường công cụ nợ, bảo đảm sự thống nhất với các quy định pháp luật mới được ban hành, đồng thời phù hợp với cơ cấu tổ chức của các đơn vị vận hành thị trường và hệ thống công nghệ thông tin KRX hiện nay.

Về cơ sở pháp lý, dự thảo Thông tư được xây dựng trên cơ sở các quy định pháp luật về chứng khoán và quản lý nợ công đã có nhiều thay đổi, trong đó có Luật số 56/2024/QH15, Nghị định số 245/2025/NĐ-CP và Nghị định số 84/2026/NĐ-CP. Do đó, việc rà soát, sửa đổi và bổ sung Thông tư số 30/2019/TT-BTC là cần thiết nhằm bảo đảm tính đồng bộ, thống nhất của hệ thống pháp luật.

Về cơ sở thực tiễn, qua quá trình triển khai, một số quy định tại Thông tư không còn phù hợp do có sự thay đổi về cơ cấu tổ chức của các Sở giao dịch chứng khoán, việc thành lập Công ty Bù trừ Chứng khoán Việt Nam (VSC) để triển khai cơ chế đối tác bù trừ trung tâm (CCP), cũng như việc triển khai hệ thống công nghệ thông tin KRX từ ngày 5/5/2025.

Việc xây dựng Thông tư thay thế vì vậy nhằm cập nhật, chuẩn hóa các quy trình nghiệp vụ, phân định rõ chức năng, nhiệm vụ của các đơn vị liên quan và tạo thuận lợi cho quá trình tổ chức thực hiện.

Dự thảo Thông tư gồm 05 Chương, 33 Điều, quy định về đăng ký, lưu ký, niêm yết, giao dịch và thanh toán giao dịch công cụ nợ, tập trung vào một số nội dung trọng tâm như sau:

Thứ nhất, sửa đổi, hoàn thiện quy định về đăng ký, lưu ký công cụ nợ, thống nhất với hệ thống pháp luật về chứng khoán.

Dự thảo bổ sung một số nội dung đặc thù về đăng ký, lưu ký công cụ nợ tại Thông tư thay thế hoặc quy định theo hướng tham chiếu đến Thông tư hướng dẫn về đăng ký, lưu ký chứng khoán, góp phần thuận tiện trong quá trình thực hiện và thống nhất với hệ thống văn bản quy phạm pháp luật.

Bên cạnh việc kế thừa các quy định hiện hành, dự thảo bổ sung một số thuật ngữ như thông tin về người sở hữu công cụ nợ, ngày đăng ký cuối cùng, ký gửi công cụ nợ; đồng thời bổ sung, hoàn thiện quy định về cấp mã, đăng ký, hủy đăng ký, điều chỉnh thông tin đăng ký, lưu ký, thực hiện quyền và chuyển quyền sở hữu công cụ nợ. Về cơ bản, các nội dung này được kế thừa từ các quy định đang được áp dụng tại Thông tư số 119/2020/TT-BTC.

Thứ hai, sửa đổi, hoàn thiện quy định về niêm yết và giao dịch công cụ nợ.

Dự thảo Thông tư giao Sở giao dịch chứng khoán Việt Nam quy định cụ thể về phương thức giao dịch tại Quy chế phù hợp với thẩm quyền được pháp luật quy định và bãi bỏ một số quy định về hình thức giao dịch; Dự thảo cũng bãi bỏ quy định về thành viên giao dịch công cụ nợ, các quy định về trách nhiệm của thành viên giao dịch khi thực hiện hoạt động môi giới do các nội dung này đã được quy định tại Luật Chứng khoán, Nghị định số 155/2020/NĐ-CP và Thông tư số 121/2020/TT-BTC.

Ngoài ra, một số quy định về công bố thông tin về niêm yết và thành viên giao dịch cũng được bãi bỏ do đã được quy định tại Thông tư số 96/2020/TT-BTC.

Thứ ba, hoàn thiện quy định về thanh toán giao dịch công cụ nợ.

Dự thảo Thông tư hoàn thiện các quy định về thanh toán giao dịch công cụ nợ theo hướng tách bạch nhiệm vụ giữa Tổng công ty lưu ký và bù trừ chứng khoán Việt Nam (VSDC) và Công ty Bù trừ Chứng khoán Việt Nam (VSC); sửa đổi, bổ sung quy định về đăng ký thông tin ngân hàng thành viên thanh toán, đăng ký thông tin tổ chức thanh toán tiền trực tiếp với VSC; bổ sung quy định về các biện pháp hỗ trợ trong trường hợp nhà tạo lập thị trường thiếu công cụ nợ để thanh toán.

Đồng thời, dự thảo bổ sung một số trường hợp loại bỏ thanh toán giao dịch công cụ nợ phù hợp với tính năng của hệ thống KRX, bao gồm trường hợp giao dịch không được chuyển trong thời gian quy định, giao dịch phát sinh trong thời gian thành viên lưu ký hoặc tổ chức mở tài khoản trực tiếp bị đình chỉ hoạt động thanh toán, giao dịch đối với mã công cụ nợ chưa được chấp nhận thanh toán và các trường hợp thông tin giao dịch không hợp lệ hoặc bị trùng với giao dịch đã nhận trước đó ...

Các quy định này nhằm nâng cao tính rõ ràng, minh bạch trong xử lý giao dịch, đồng thời hạn chế rủi ro phát sinh trong quá trình thanh toán công cụ nợ.

Thứ tư, sửa đổi, hoàn thiện quy định tại Thông tư theo hướng phân định rõ chức năng, nhiệm vụ của các đơn vị trên thị trường công cụ nợ.

Dự thảo Thông tư cụ thể hóa nhiệm vụ của Sở giao dịch chứng khoán Việt Nam và Sở giao dịch chứng khoán Hà Nội, theo đó, Sở giao dịch chứng khoán Việt Nam thực hiện xây dựng, ban hành Quy chế giao dịch công cụ nợ và quản lý thành viên giao dịch công cụ nợ, trong khi Sở giao dịch chứng khoán Hà Nội vận hành hệ thống giao dịch công cụ nợ.

Đồng thời, dự thảo phân định rõ chức năng của VSDC và VSC, phù hợp với việc triển khai cơ chế CCP. Theo đó, VSDC thực hiện đăng ký, lưu ký, thanh toán giao dịch công cụ nợ và ban hành quy chế nghiệp vụ; VSC thực hiện xác định nghĩa vụ thanh toán, bảo đảm cơ sở vật chất, kỹ thuật, cơ sở dữ liệu phục vụ hoạt động thanh toán và kết nối với hệ thống của ngân hàng thanh toán.

Thứ năm, đẩy mạnh ứng dụng công nghệ thông tin, chuyển đổi số trong hoạt động nghiệp vụ.

Dự thảo được rà soát, sửa đổi, bổ sung theo hướng cho phép VSDC và các bên liên quan thực hiện việc gửi, nhận thông báo thông qua phương thức điện tử do VSDC phát triển trong thời gian tới, góp phần tối ưu hóa quy trình nghiệp vụ, thúc đẩy chuyển đổi số và nâng cao hiệu quả hoạt động của thị trường.

Dự thảo Thông tư đang được đăng tải trên Cổng thông tin điện tử của Bộ Tài chính để lấy ý kiến theo quy định.