Một góc dự án khu dân cư Bình Trưng Đông - Cát Lái có quy mô 154 ha đang chờ được tháo gỡ. Ảnh: Trọng Tín.

Theo thống kê mới nhất của Hiệp hội Bất động sản TP.HCM (HoREA), trên địa bàn Thành phố hiện có thêm khoảng 137 dự án được doanh nghiệp đăng ký vào danh sách cần tháo gỡ vướng mắc.

Đây chủ yếu là các dự án đầu tư tư nhân bị đình trệ trong thời gian dài, trong đó có những dự án phải “đắp chiếu” hàng chục năm do vướng mắc pháp lý.

HoREA cho biết, trong danh mục 838 dự án bị vướng mắc, khó khăn tồn đọng kéo dài do Sở Tài chính tổng hợp, nhiều trường hợp vẫn đang ở trạng thái “cơ bản hoàn thành tháo gỡ”, “đã có chỉ đạo tháo gỡ", "đang tháo gỡ theo chỉ đạo" hoặc "tiếp tục xử lý". Theo cách hiểu của Hiệp hội, vẫn còn khoảng 303 dự án, tương đương 36,1% tổng số dự án trong danh mục, chưa được giải quyết dứt điểm.

Thực hiện yêu cầu của Sở Tài chính về việc rà soát các dự án chưa được tổng hợp vào danh sách xử lý, HoREA đã phối hợp với doanh nghiệp thống kê thêm hơn 120 dự án bất động sản gặp khó khăn, vướng mắc kéo dài. Cùng với các trường hợp tiếp tục được doanh nghiệp cập nhật trên "Hệ thống 45", tổng số dự án tồn đọng hiện được ghi nhận đã tăng lên khoảng 958 dự án.

Đáng chú ý, nếu tính cả các dự án khu đô thị được triển khai theo mô hình chủ đầu tư cấp I và nhiều chủ đầu tư cấp II, số lượng dự án thành phần gặp vướng mắc có thể lên đến 975 dự án.

Một trong những dự án điển hình được HoREA nhắc đến là Khu dân cư Bình Trưng Đông - Cát Lái có quy mô 154 ha. Dự án được giao đất từ năm 2001 và thực hiện theo cơ chế chủ đầu tư chính (chủ đầu tư cấp I) là Công ty Kinh doanh Nhà Phú Nhuận và khoảng 14 chủ đầu tư thành phần (chủ đầu tư cấp II). Tuy nhiên, đến nay vẫn chưa thể hoàn thiện hệ thống hạ tầng và các tuyến giao thông chính do công tác bồi thường kéo dài.

Theo HoREA, vướng mắc chính của dự án là đền bù dở dang, không thực hiện được hệ thống hạ tầng và đường giao thông trục chính của dự án do hầu hết các chủ đầu tư cấp II thiếu năng lực. Năm 2014, UBND Thành phố đã ban hành quyết định thu hồi, hủy bỏ quyết định giao đất dự án này của Công ty Phú Nhuận.

Hệ quả là hàng trăm khách hàng mua nền đất từ hơn 25 năm trước vẫn chưa được nhận đất, trong khi nhiều hộ dân trong khu vực dự án tiếp tục sống trong điều kiện hạ tầng thiếu đồng bộ.

Một trường hợp khác là Khu đô thị mới Bắc Rạch Chiếc có quy mô hơn 82 ha, được phê duyệt từ năm 1997 do Công ty cổ phần Địa ốc 10 thuộc Tổng Công ty Địa Ốc Sài Gòn (RESCO) làm chủ đầu tư cấp I và khoảng 5 chủ đầu tư cấp II.

Theo HoREA, dự án Khu đô thị Bắc Rạch Chiếc thuộc đối tượng bị thanh tra, điều tra và được biết đã có kết luận của cơ quan cảnh sát điều tra, nên các chủ đầu tư cấp II bị khó khăn, vướng mắc tồn đọng kéo dài.

Điển hình như dự án nhà ở xã hội Nam Lý có quy mô diện tích 4.557 m2, dự kiến xây dựng 26 tầng với 291 căn hộ tiếp giáp mặt tiền đường Đỗ Xuân Hợp, do Công ty cổ phần Địa ốc Thảo Điền làm chủ đầu tư. Dù dự án đã giải phóng mặt bằng nhưng vẫn chưa được chấp thuận đầu tư để triển khai thực hiện do phải điều chỉnh ranh đất dự án.

Tương tự, dự án Khu nhà ở Him Lam quy mô diện tích 2,16 ha với 34 nền nhà biệt thự do Công ty cổ phần Đầu tư Kinh doanh Địa ốc Him Lam làm chủ đầu tư, đã được xây dựng cơ sở hạ tầng từ năm 2016 nhưng vẫn chưa được giao đất dự án để Công ty hoàn thành nghĩa vụ tài chính với Nhà nước.

Theo HoREA, riêng 838 dự án đã được Sở Tài chính tổng hợp trước đó đã liên quan đến khoảng 17.000 ha đất và tổng vốn đầu tư hơn 206.000 tỷ đồng. Nếu cộng thêm khoảng 137 dự án mới được doanh nghiệp báo cáo, quy mô nguồn lực đất đai và vốn đầu tư đang bị đình trệ còn lớn hơn rất nhiều.

Do đó, việc triển khai đồng bộ các cơ chế tháo gỡ theo chỉ đạo của Trung ương và TP.HCM sẽ góp phần giải phóng lượng lớn nguồn lực đang bị "chôn" trong các dự án tồn đọng, đưa đất đai và dòng vốn trở lại phục vụ phát triển kinh tế - xã hội.

Do vậy, HoREA cũng kiến nghị UBND TP.HCM tiếp tục cho phép doanh nghiệp cập nhật các dự án gặp khó khăn lên “Hệ thống 45” nhằm bảo đảm không bỏ sót các trường hợp cần được rà soát, xử lý, đúng tinh thần không để còn dự án tồn đọng nhưng không được xem xét tháo gỡ.