Xuất khẩu gạo thêm phần cạnh tranh

Đầu năm 2026, Indonesia liên tiếp phát đi những tín hiệu chính sách đáng chú ý liên quan tới hai mặt hàng chiến lược là lúa gạo và than đá, có thể tạo ra những tác động lan tỏa đối với thị trường khu vực và hoạt động của doanh nghiệp Việt Nam.

Theo Vụ Phát triển thị trường nước ngoài (Bộ Công thương), trong lĩnh vực lúa gạo, sau khi đạt kết quả tích cực về tự chủ lương thực năm 2025, Indonesia đang từng bước chuyển sang tư duy dư địa xuất khẩu.

Theo Vụ Phát triển thị trường nước ngoài, cần nâng cao chất lượng và xây dựng thương hiệu Việt nhằm duy trì lợi thế cạnh tranh.

Ngày 11/1/2026, Tổng Giám đốc Cơ quan Hậu cần Quốc gia Indonesia (Bulog) cho biết, cơ quan này được giao chuẩn bị khoảng 1 triệu tấn gạo chất lượng cao để sẵn sàng xuất khẩu trong năm 2026, nếu được Tổng thống phê duyệt chính thức.

Theo kế hoạch, sản lượng gạo của Indonesia năm 2026 dự kiến đạt 34,7 triệu tấn, trong khi lượng tồn kho cuối năm có thể lên tới 16,194 triệu tấn. Đáng chú ý, Tổ chức Nông Lương Liên Hợp Quốc (FAO) thậm chí dự báo sản lượng gạo Indonesia năm 2026 có thể đạt khoảng 36 triệu tấn.

Trong bối cảnh nguồn cung dồi dào, ngày 31/12/2025, Bộ Điều phối Lương thực Indonesia khẳng định không cấp hạn ngạch nhập khẩu gạo trong năm 2026. Đồng thời, nước này đang nghiên cứu định hướng xuất khẩu gạo sang các thị trường ASEAN, nơi Việt Nam hiện giữ vai trò là một trong những nhà cung cấp chủ lực.

Mặc dù kế hoạch xuất khẩu gạo của Indonesia hiện mới dừng ở mức định hướng và còn phụ thuộc vào nhiều yếu tố như sản lượng thực tế, giá thành và năng lực cạnh tranh, song trong trung hạn, Indonesia có thể nổi lên như một đối thủ cạnh tranh mới, đặc biệt ở phân khúc gạo chất lượng cao trong khu vực.

Song song với lĩnh vực lúa gạo, Indonesia cũng đang xem xét điều chỉnh mạnh chính sách đối với than, mặt hàng chiếm tỷ trọng lớn trong thương mại năng lượng toàn cầu.

Theo thông tin từ Vụ Phát triển thị trường nước ngoài, ngày 8/1/2026, Bộ Năng lượng và Tài nguyên Khoáng sản Indonesia cho biết, nước này đang cân nhắc cắt giảm mạnh sản lượng than năm 2026 xuống khoảng 600 triệu tấn, thấp hơn đáng kể so với mức 790 triệu tấn của năm 2025.

Trước đó, ngày 31/12/2025, Bộ Tài chính Indonesia cũng thông báo đang thảo luận việc áp thuế xuất khẩu than, với mức thuế suất dự kiến từ 5 - 11%, tùy theo diễn biến giá than thế giới.

Indonesia lý giải các biện pháp này nhằm hạn chế dư cung, hỗ trợ giá than xuất khẩu và tăng thu ngân sách trong bối cảnh giá than toàn cầu đã sụt giảm mạnh trong năm 2025. 

Tuy nhiên, với vai trò là quốc gia hiện cung ứng khoảng 43% tổng lượng than giao dịch toàn cầu, mọi điều chỉnh chính sách từ Indonesia đều có khả năng tạo ra hiệu ứng lan tỏa lớn, ảnh hưởng trực tiếp tới chi phí đầu vào và hiệu quả kinh doanh của nhiều doanh nghiệp.

Trước những diễn biến chính sách nêu trên, Vụ Phát triển thị trường nước ngoài khuyến nghị doanh nghiệp Việt Nam cần chủ động cập nhật thông tin thị trường, tăng cường phối hợp với các hiệp hội ngành hàng và cơ quan quản lý để kịp thời điều chỉnh kế hoạch sản xuất, kinh doanh.

Đối với doanh nghiệp xuất khẩu gạo, cần theo dõi sát động thái xuất khẩu của Indonesia, đồng thời tiếp tục nâng cao chất lượng, kiểm soát chi phí và xây dựng thương hiệu, nhằm duy trì lợi thế cạnh tranh tại thị trường ASEAN.

Trong khi đó, doanh nghiệp nhập khẩu than cần bám sát thời điểm ban hành quyết định chính thức của Indonesia về sản lượng và thuế xuất khẩu. Đồng thời đánh giá lại chiến lược nguồn cung, đa dạng hóa thị trường nhập khẩu và tăng cường đàm phán các hợp đồng dài hạn để giảm thiểu rủi ro biến động giá.