Tuy nhiên, để công nghệ phát huy hiệu quả, yêu cầu cấp thiết là hình thành hệ thống dữ liệu dùng chung, phát triển nhân lực và tăng cường liên kết giữa cơ quan quản lý, cơ sở nghiên cứu với doanh nghiệp.

Ngày 13/11, tại Hà Nội, Trường Đại học Xây dựng Hà Nội tổ chức Hội thảo quốc tế “Trí tuệ nhân tạo trong Xây dựng - AI4Construction” (AI4CONS 2026), với sự tham gia của các nhà quản lý, nhà khoa học, chuyên gia công nghệ và đại diện doanh nghiệp trong lĩnh vực xây dựng.

Hội thảo do Trường Đại học Xây dựng Hà Nội chủ trì, phối hợp với Câu lạc bộ các Khoa - Trường - Viện Công nghệ thông tin và Truyền thông Việt Nam (FISU Việt Nam), dưới sự bảo trợ của Bộ Xây dựng và Bộ Khoa học và Công nghệ, cùng sự phối hợp của Tổng hội Xây dựng Việt Nam và Hội Tin học Việt Nam.

Thứ trưởng Bộ Xây dựng Phạm Minh Hà nhấn mạnh yêu cầu thúc đẩy ứng dụng trí tuệ nhân tạo gắn với những vấn đề thực tiễn của ngành xây dựng, hướng tới nâng cao hiệu quả quản lý, chất lượng công trình và năng lực phát triển của toàn ngành.

Diễn đàn tập trung thảo luận những cơ hội, thách thức và giải pháp đưa trí tuệ nhân tạo (AI) vào hoạt động xây dựng, đồng thời công bố hình thành Mạng lưới Trí tuệ nhân tạo ngành Xây dựng Việt Nam, hướng tới kết nối nguồn lực nghiên cứu, đào tạo và ứng dụng công nghệ trên phạm vi toàn quốc.

Đưa AI vào giải quyết những bài toán thực tiễn

Phát biểu tại Hội thảo, Thứ trưởng Bộ Xây dựng Phạm Minh Hà nhấn mạnh yêu cầu thúc đẩy ứng dụng trí tuệ nhân tạo gắn với những vấn đề thực tiễn của ngành xây dựng, hướng tới nâng cao hiệu quả quản lý, chất lượng công trình và năng lực phát triển của toàn ngành.

Trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ, việc ứng dụng AI cần được triển khai đồng bộ với quá trình hoàn thiện hệ thống dữ liệu, phát triển hạ tầng công nghệ và đổi mới phương thức quản lý chuyên ngành. Đặc biệt, khả năng kết nối, chia sẻ và khai thác dữ liệu có ý nghĩa quan trọng đối với hiệu quả của các giải pháp công nghệ trong thực tiễn.

Ngành xây dựng có đặc thù sử dụng nguồn lực lớn, quy trình sản xuất phức tạp, liên quan nhiều chủ thể và trải dài qua các giai đoạn của vòng đời công trình. Những đặc điểm này vừa đặt ra yêu cầu cao đối với công tác quản lý, vừa tạo dư địa đáng kể cho việc ứng dụng AI nhằm tối ưu hóa chi phí, nâng cao năng suất và kiểm soát rủi ro.

Trong hoạt động khảo sát, thiết kế và lập dự toán, AI có thể hỗ trợ phân tích dữ liệu, đánh giá các phương án kỹ thuật và tối ưu hóa việc sử dụng vật liệu. Ở giai đoạn thi công, các hệ thống thông minh có khả năng hỗ trợ giám sát tiến độ, nhận diện nguy cơ mất an toàn, phát hiện bất thường và cung cấp thông tin phục vụ điều hành dự án.

Đáng chú ý, sự kết hợp giữa AI với mô hình thông tin công trình (BIM), công nghệ thị giác máy tính và dữ liệu hiện trường đang mở ra khả năng nâng cao hiệu quả quản lý chất lượng, kiểm soát chi phí và giám sát an toàn lao động.

Thông qua việc phân tích dữ liệu thiết kế, tiến độ và nguồn lực, các công cụ AI có thể hỗ trợ dự báo nguy cơ chậm tiến độ, vượt dự toán, đồng thời đề xuất phương án điều chỉnh phù hợp. Các hệ thống camera thông minh cũng có thể nhận diện những hành vi không bảo đảm an toàn tại công trường, hỗ trợ cảnh báo sớm và giảm thiểu rủi ro trong quá trình thi công.

Tuy nhiên, việc ứng dụng công nghệ sẽ khó mang lại hiệu quả thực chất nếu thiếu nền tảng dữ liệu đồng bộ và những bài toán cụ thể xuất phát từ nhu cầu của doanh nghiệp.

Hiện nay, dữ liệu trong lĩnh vực xây dựng được hình thành qua nhiều giai đoạn, bao gồm khảo sát, thiết kế, lập dự toán, thi công, kiểm định chất lượng và vận hành công trình. Các nguồn dữ liệu này thường được quản lý bằng những hệ thống, tiêu chuẩn và định dạng khác nhau, gây khó khăn cho việc kết nối và khai thác.

Để khắc phục tình trạng phân tán dữ liệu, các ý kiến tại hội thảo đề cập yêu cầu xây dựng hệ thống dữ liệu chuyên ngành có khả năng liên thông, từng bước chuẩn hóa cấu trúc thông tin và phát triển những nền tảng công nghệ dùng chung.

Việc tích hợp dữ liệu BIM, hoàn thiện các giao diện kết nối và phát triển cơ chế chia sẻ thông tin phù hợp sẽ tạo điều kiện ứng dụng các công nghệ tiên tiến như bản sao số công trình (Digital Twin), mô hình AI chuyên ngành và hệ thống phân tích, dự báo phục vụ quản lý toàn bộ vòng đời công trình.

Cùng với hạ tầng dữ liệu, nguồn nhân lực được xác định là yếu tố quyết định khả năng ứng dụng AI trong ngành xây dựng. Đội ngũ kỹ sư, kiến trúc sư và cán bộ quản lý cần được trang bị năng lực sử dụng công nghệ, đồng thời có khả năng phân tích, kiểm chứng kết quả do AI tạo ra, bảo đảm tính chính xác, an toàn và phù hợp với yêu cầu chuyên môn.

PGS-TS.Hoàng Tùng, Hiệu trưởng Trường Đại học Xây dựng Hà Nội, xác định ba yêu cầu quan trọng đối với nhà trường trong quá trình thúc đẩy ứng dụng AI.

Định hướng được đặt ra là lựa chọn những bài toán có khả năng triển khai và tạo tác động rõ rệt, ưu tiên các lĩnh vực như tối ưu hóa thiết kế, quản lý tiến độ, kiểm soát chi phí, giám sát chất lượng và an toàn công trường. Hiệu quả ứng dụng phải được đánh giá bằng những kết quả cụ thể, tạo cơ sở để doanh nghiệp quyết định đầu tư và nhân rộng giải pháp.

Hình thành mạng lưới AI, kết nối nguồn lực phát triển ngành xây dựng

Một điểm nhấn quan trọng của AI4CONS 2026 là việc công bố hình thành Mạng lưới Trí tuệ nhân tạo ngành Xây dựng Việt Nam (Vietnam AI4Construction Network), do Trường Đại học Xây dựng Hà Nội khởi xướng.

Mạng lưới hướng tới thiết lập cơ chế hợp tác lâu dài giữa các trường đại học, viện nghiên cứu, doanh nghiệp, hiệp hội nghề nghiệp, chuyên gia công nghệ và những tổ chức hoạt động trong lĩnh vực xây dựng.

Trong số các thành viên sáng lập được giới thiệu có Trường Đại học Xây dựng Hà Nội, Trường Đại học Bách khoa TP.HCM, Trường Đại học Bách khoa thuộc Đại học Đà Nẵng, Viện Khoa học Công nghệ Xây dựng (IBST) và doanh nghiệp VIJAKO Việt Nam.

Các diễn giả trao đổi tại Hội thảo.

Theo tuyên bố chung tại Hội thảo, mạng lưới được hình thành trên nguyên tắc tự nguyện, hợp tác, chia sẻ tri thức và cùng phát triển; không có tư cách pháp nhân, không làm thay đổi chức năng, nhiệm vụ và quyền tự chủ của các thành viên tham gia.

Mục tiêu dài hạn là xây dựng nền tảng kết nối có uy tín trong lĩnh vực AI ứng dụng vào xây dựng, góp phần phát triển hệ sinh thái nghiên cứu, đào tạo, đổi mới sáng tạo và chuyển giao công nghệ, phục vụ phát triển ngành xây dựng hiện đại, xanh, thông minh và bền vững.

Phát biểu tại Hội thảo, PGS-TS.Hoàng Tùng, Hiệu trưởng Trường Đại học Xây dựng Hà Nội xác định ba yêu cầu quan trọng đối với nhà trường trong quá trình thúc đẩy ứng dụng AI.

Trước hết, AI cần được sử dụng đúng đắn, hiệu quả trong xây dựng chương trình và tổ chức đào tạo. Cùng với đó, sinh viên tốt nghiệp phải được trang bị tư duy và năng lực ứng dụng AI trong hoạt động nghề nghiệp. Yêu cầu thứ ba là phát triển nền tảng dữ liệu và năng lực công nghệ phục vụ nghiên cứu, đào tạo, ứng dụng AI trong lĩnh vực xây dựng.

Lãnh đạo nhà trường nhìn nhận những nhiệm vụ này khó có thể triển khai hiệu quả nếu chỉ dựa vào nguồn lực của một cơ sở đào tạo. Sự phối hợp giữa nhà trường, doanh nghiệp, viện nghiên cứu, tổ chức nghề nghiệp và cơ quan quản lý là điều kiện quan trọng để hình thành hệ sinh thái AI có khả năng phát triển lâu dài.

Với vai trò khởi xướng và điều phối mạng lưới, Trường Đại học Xây dựng Hà Nội định hướng bố trí đầu mối thường trực để kết nối các thành viên, phối hợp triển khai hoạt động nghiên cứu, đào tạo và chuyển giao công nghệ. Một trong những nhiệm vụ trọng tâm là cùng các thành viên nghiên cứu cấu trúc dữ liệu chuẩn, từng bước hình thành bộ dữ liệu dùng chung phục vụ phát triển các mô hình AI trong xây dựng và kiến trúc.

Nhà trường cũng định hướng đưa nội dung AI vào chương trình đào tạo, tổ chức các khóa bồi dưỡng ngắn hạn dành cho kỹ sư, kiến trúc sư và cán bộ quản lý đang làm việc tại doanh nghiệp, đồng thời duy trì Hội thảo quốc tế AI4CONS thường niên để mở rộng hợp tác và trao đổi kinh nghiệm.

Ở góc độ kết nối cộng đồng công nghệ, đại diện Hội Tin học Việt Nam đánh giá việc hình thành mạng lưới có ý nghĩa quan trọng trong duy trì hợp tác nghiên cứu và ứng dụng AI sau các diễn đàn khoa học.

Để mạng lưới hoạt động hiệu quả, ba định hướng được đề xuất gồm lựa chọn những bài toán AI có khả năng triển khai và tác động cao; xây dựng nền tảng dữ liệu, hệ sinh thái công nghệ dùng chung; đồng thời phát triển nguồn nhân lực và thúc đẩy hợp tác liên ngành.

Ra mắt Mạng lưới Trí tuệ nhân tạo ngành Xây dựng Việt Nam (Vietnam AI4Construction Network).

Cơ chế hợp tác này được kỳ vọng tạo điều kiện để các trường đại học, viện nghiên cứu tiếp cận những vấn đề phát sinh trong hoạt động sản xuất, kinh doanh, trong lúc doanh nghiệp có thể tham gia xác định nhu cầu, cung cấp dữ liệu và phối hợp thử nghiệm các giải pháp công nghệ.

Sự tham gia của doanh nghiệp ngay trong quá trình nghiên cứu, phát triển sản phẩm cũng có ý nghĩa quan trọng đối với khả năng thương mại hóa kết quả khoa học, hạn chế tình trạng các giải pháp công nghệ được phát triển nhưng thiếu điều kiện ứng dụng thực tế.

GS-TS.Nguyễn Hoàng Giang, Phó Hiệu trưởng Trường Đại học Xây dựng Hà Nội, Trưởng Ban Tổ chức Hội thảo, kỳ vọng các kết quả nghiên cứu và hoạt động chuyên môn tại AI4CONS 2026 sẽ góp phần thúc đẩy hợp tác nghiên cứu, đào tạo và chuyển giao công nghệ trong thời gian tới.

Tại hội thảo, 28 bài báo khoa học đã qua phản biện được trình bày trong hai phiên chuyên đề song song, tập trung vào các hướng nghiên cứu có tính ứng dụng cao, bao gồm kiến trúc, thiết kế, BIM, quản lý dự án, kiểm soát chi phí, phân tích kết cấu, giám sát sức khỏe công trình và quản lý dữ liệu hạ tầng.

Bên cạnh các phiên thảo luận học thuật, khu vực AI4Construction Showcase giới thiệu những sản phẩm, giải pháp và tình huống ứng dụng AI của doanh nghiệp. Các hoạt động đào tạo chuyên sâu gắn với Autodesk và BSI cũng tạo thêm cơ hội kết nối giữa giới nghiên cứu với những đơn vị cung cấp giải pháp công nghệ.

Việc kết hợp giữa công bố kết quả nghiên cứu, giới thiệu sản phẩm và thiết lập mạng lưới hợp tác được kỳ vọng góp phần rút ngắn khoảng cách giữa nghiên cứu khoa học với nhu cầu thị trường, thúc đẩy quá trình chuyển giao và thương mại hóa công nghệ trong ngành xây dựng.

Trong bối cảnh ngành xây dựng đang đứng trước yêu cầu nâng cao năng suất lao động, tối ưu hóa chi phí, bảo đảm chất lượng công trình và phát triển bền vững, AI được kỳ vọng trở thành một động lực quan trọng thúc đẩy đổi mới phương thức sản xuất và quản lý.

Tuy nhiên, hiệu quả của quá trình chuyển đổi sẽ phụ thuộc vào khả năng kết nối nguồn lực, hình thành hệ thống dữ liệu đủ tin cậy và phát triển những giải pháp đáp ứng nhu cầu thực tế. Sự ra đời của Mạng lưới AI4Construction Việt Nam tạo thêm nền tảng để các chủ thể cùng tham gia giải quyết những yêu cầu này.

Thước đo hiệu quả của ứng dụng AI sẽ là khả năng nâng cao chất lượng công trình, giảm thiểu rủi ro, kiểm soát chi phí và cải thiện năng suất lao động. Đây cũng là những mục tiêu quan trọng để ngành xây dựng Việt Nam tận dụng cơ hội công nghệ, nâng cao sức cạnh tranh và thích ứng với yêu cầu phát triển của nền kinh tế số.