TS. Châu Đình Linh (Trường đại học Ngân hàng TP.HCM) cho rằng, chìa khóa nằm ở việc khơi thông thể chế và điều hành tiền tệ theo chiến lược “khéo co thì ấm”, vừa hỗ trợ tăng trưởng, vừa bảo đảm an toàn hệ thống ngân hàng và ổn định vĩ mô.

TS. Châu Đình Linh (Trường đại học Ngân hàng TP.HCM)

Ông nhận định thế nào về mục tiêu kinh tế vĩ mô của năm 2026?

Mục tiêu tăng trưởng GDP trên 10% năm 2026, đi kèm kiểm soát lạm phát (CPI) quanh mức 4,5% là mục tiêu rất tham vọng, nhưng không phải thiếu cơ sở.

Điều quan trọng là chúng ta đã tạo dựng được nền móng từ năm 2025, đồng thời khơi thông các nguồn lực xã hội thông qua những chính sách đổi mới mang tính bao trùm. Thước đo thành công của một quốc gia không chỉ nằm ở con số GDP, mà còn là sự kết hợp giữa tăng trưởng dài hạn, đổi mới sáng tạo và gia tăng thu nhập thực tế của người dân.

Việt Nam đang đi đúng hướng khi thừa nhận kinh tế tư nhân là một động lực quan trọng của nền kinh tế, đồng thời thúc đẩy đổi mới công nghệ thông qua các nghị quyết và chính sách cụ thể. Khi các động lực mới được thừa nhận và kích hoạt, nền kinh tế sẽ có thêm dư địa tăng trưởng bền vững hơn. Theo tôi, năm 2026 sẽ là năm của tăng trưởng, nơi chúng ta khai thác tối đa nguồn lực xã hội thông qua sự thay đổi về tư duy thể chế và cách thức điều hành.

Để đạt được mục tiêu tăng trưởng cao như vậy, chính sách tiền tệ năm 2026 sẽ được điều hành theo hướng nào, thưa ông?

Tôi dùng cụm từ “khéo co thì ấm” để nói về định hướng điều hành chính sách tiền tệ trong năm 2026. Chúng ta sẽ theo hướng nới lỏng nhưng có kiểm soát, ưu tiên sự ổn định và thanh khoản của hệ thống, hơn là chạy theo mục tiêu giảm lãi suất bằng mọi giá.

Mục tiêu tăng trưởng cao là cần thiết, song chính sách tiền tệ luôn có giới hạn nhất định. Ngân hàng Nhà nước phải đi trên một “sợi dây thăng bằng”: một mặt bơm tiền để hỗ trợ tăng trưởng, mặt khác phải linh hoạt kiểm soát lạm phát, tỷ giá và chất lượng tài sản của hệ thống ngân hàng.

Theo quan điểm của tôi, năm 2026, chính sách tiền tệ sẽ tiếp tục ưu tiên đảm bảo thanh khoản, sự ổn định của hệ thống, đồng thời thúc đẩy tái cơ cấu ngân hàng, từng bước chuyển đổi từ Basel II lên Basel III và hoàn thiện các quy định liên quan, trong đó có Thông tư 14/2025/TT-NHNN, nhằm nâng cao năng lực quản trị rủi ro và an toàn hệ thống.

Vậy dư địa để giảm thêm lãi suất điều hành trong năm nay còn hay không?

Dư địa điều hành là có, nhưng không nhiều và không vô hạn, bởi còn khá nhiều yếu tố bất định cả trong và ngoài nước. Theo tôi, rất khó để lãi suất có thể giảm sâu thêm so với mặt bằng hiện nay. Trong ngắn hạn, cơ quan điều hành sẽ cố gắng giữ ổn định mặt bằng lãi suất, nhưng về trung và dài hạn, lãi suất có xu hướng nhích tăng nhẹ.

Nguyên nhân chủ yếu là nhu cầu vốn cho đầu tư công và phục hồi sản xuất, kinh doanh đang ở mức cao. Trong bối cảnh đó, sự an toàn của hệ thống ngân hàng phải được đặt làm nền móng, thông qua việc hoàn thiện các chuẩn mực quản trị rủi ro từ Basel II lên Basel III. Thực tế, kinh nghiệm điều hành chính sách tiền tệ linh hoạt nhưng có kiểm soát trong các năm qua cho thấy, sự thận trọng là cần thiết để bảo vệ nền tảng vĩ mô.

Xu hướng lãi suất tiết kiệm và lãi suất cho vay sẽ diễn biến ra sao trong thời gian tới, thưa ông?

Về tổng thể, trong ngắn hạn, mặt bằng lãi suất sẽ được giữ ổn định; còn trong trung và dài hạn có xu hướng nhích tăng nhẹ. Lãi suất tiết kiệm đã có dấu hiệu tăng, nhưng thực chất là do nền lãi suất trước đó ở mức thấp, mức tăng hiện nay chưa quá lớn.

Đối với lãi suất cho vay, chi phí đầu vào tăng sẽ tạo áp lực nhất định. Tuy nhiên, với chủ trương ổn định lãi suất để hỗ trợ tăng trưởng kinh tế, khả năng lãi suất cho vay tăng mạnh trong ngắn hạn là không cao. Bên cạnh đó, trong bối cảnh mục tiêu tăng trưởng tín dụng tương đối cao, các ngân hàng phải cạnh tranh gay gắt để tìm kiếm khách hàng tốt, qua đó tiếp tục chịu sức ép thu hẹp biên lãi ròng (NIM).

Lợi nhuận của ngành ngân hàng nhìn chung vẫn khả quan, nhưng mô hình kinh doanh đang thay đổi rõ rệt. Thay vì chạy theo số lượng sản phẩm, các ngân hàng đang chuyển sang quản trị lợi nhuận trên từng nhân viên, đa dạng hóa nguồn thu từ trái phiếu, chứng chỉ quỹ và bảo hiểm. Dù vậy, áp lực đối với đội ngũ nhân sự ngân hàng hiện nay cũng ngày càng lớn.

Theo ông, các yếu tố bên ngoài sẽ tác động ra sao đến tỷ giá trong năm 2026? Liệu Fed có tiếp tục giảm lãi suất?

Các yếu tố bên ngoài đang có chiều hướng thuận lợi hơn. Trong năm qua, Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) đã nhiều lần cắt giảm lãi suất USD, trong khi nguồn cung ngoại tệ của Việt Nam khá dồi dào nhờ kiều hối, dòng vốn FDI và xuất khẩu đạt mức kỷ lục.

Đáng chú ý, dự kiến có sự dịch chuyển đáng kể của dòng vốn FDI từ Trung Quốc sang Việt Nam trong thời gian tới. Nếu Fed tiếp tục giảm lãi suất, khoảng cách giữa lãi suất USD và VND sẽ thu hẹp, tạo thêm dư địa cho điều hành chính sách tiền tệ trong nước. Không chỉ Fed, nhiều ngân hàng trung ương khác trên thế giới cũng đang có xu hướng nới lỏng chính sách tiền tệ có kiểm soát.

Trong bối cảnh đó, Ngân hàng Nhà nước sẽ tiếp tục sử dụng linh hoạt các công cụ như thị trường mở (OMO), hoán đổi tiền tệ, thậm chí can thiệp trực tiếp vào thị trường ngoại hối khi cần thiết để ổn định tỷ giá và thị trường tiền tệ.

Sức hấp thụ vốn của nền kinh tế năm 2026 có cải thiện so với 2025?

Khả năng hấp thụ vốn của doanh nghiệp trong năm 2026 được dự báo sẽ cải thiện đáng kể nhờ đà phục hồi từ năm 2025 và các chính sách hỗ trợ về khoa học - công nghệ, đổi mới sáng tạo và sở hữu trí tuệ.

Quốc hội đặt mục tiêu tăng trưởng GDP phấn đấu từ 10% trở lên, GDP bình quân đầu người đạt khoảng 5.400 - 5.500 USD, lạm phát kiểm soát quanh mức 4,5%. Chính phủ tiếp tục ưu tiên thúc đẩy tăng trưởng gắn với ổn định kinh tế vĩ mô, kiểm soát lạm phát và bảo đảm các cân đối lớn của nền kinh tế. Trong khi đó, chính sách tiền tệ và tài khóa được điều hành linh hoạt, mở rộng hợp lý và có trọng điểm.

Dòng vốn tín dụng sẽ tập trung vào các lĩnh vực sản xuất, kinh doanh, đồng thời kiểm soát chặt tín dụng đối với những lĩnh vực tiềm ẩn rủi ro. Tuy nhiên, dư địa nới lỏng chính sách tiền tệ vẫn còn, song không nhiều.

Mục tiêu tăng trưởng tín dụng năm 2026 đặt ra những rủi ro gì đối với hệ thống ngân hàng, thưa ông?

Năm 2026, Ngân hàng Nhà nước dự kiến tăng trưởng tín dụng toàn hệ thống khoảng 15%, có điều chỉnh linh hoạt theo diễn biến thực tế nhằm kiểm soát lạm phát, ổn định kinh tế vĩ mô và bảo đảm an toàn hệ thống các tổ chức tín dụng. Tuy nhiên, áp lực là không nhỏ khi tỷ lệ tín dụng trên GDP hiện đã vượt 140%, rơi vào “vùng đèn vàng” cảnh báo, trong khi ngưỡng an toàn thông thường chỉ quanh mức 90%.

Nếu tăng trưởng tín dụng tiếp tục chủ yếu dựa vào hệ thống ngân hàng, rủi ro đối với toàn bộ hệ thống tài chính sẽ gia tăng, nhất là trong bối cảnh nhu cầu vốn trung và dài hạn của nền kinh tế ngày càng lớn. Do đó, việc phát triển thị trường trái phiếu doanh nghiệp và thị trường cổ phiếu là hết sức cấp thiết để chia sẻ gánh nặng vốn cho ngân hàng.

Ở góc độ chất lượng tài sản, khi tín dụng tăng nhanh, nợ xấu từ nhóm 3 đến nhóm 5 thường có xu hướng nhích lên. Tuy nhiên, các ngân hàng lớn hiện nay đã áp dụng các chuẩn mực quản trị rủi ro tương đối tốt, đưa yếu tố rủi ro vào “DNA” trong quá trình cấp tín dụng. Việc kiểm soát chất lượng tín dụng giống như lọc nước: nếu lọc sạch ngay từ đầu nguồn - tức khâu thẩm định - thì hệ thống tài chính về sau sẽ an toàn và bền vững hơn. Xu hướng chung của ngành ngân hàng là chuyển sang các chuẩn mực khắt khe hơn như Basel III và các quy định mới tại Thông tư 14 nhằm tăng bộ đệm vốn, nâng cao khả năng chống chịu trong trung và dài hạn.