Tạo dựng lòng tin từ gốc

Trong suốt chiều dài lịch sử dân tộc, đối ngoại nhân dân luôn gắn với truyền thống hòa hiếu, nhân nghĩa của Việt Nam. Từ những năm tháng đấu tranh giành độc lập đến giai đoạn hàn gắn sau chiến tranh, phá thế bao vây, cấm vận và mở rộng hội nhập quốc tế, kênh đối ngoại này đã góp phần quan trọng tranh thủ sự đồng tình, ủng hộ của bạn bè quốc tế đối với sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc.

Bước vào giai đoạn phát triển mới, đối ngoại nhân dân tiếp tục được xác định là một trong ba trụ cột của nền ngoại giao Việt Nam toàn diện, hiện đại. Với mạng lưới đối tác rộng khắp, phương thức triển khai linh hoạt và khả năng tiếp cận trực tiếp các tầng lớp xã hội, đối ngoại nhân dân góp phần củng cố nền tảng xã hội cho quan hệ giữa Việt Nam với các nước, tăng cường hiểu biết và tin cậy, đồng thời huy động các nguồn lực quốc tế phục vụ phát triển đất nước.

Đại biểu tham dự Hội nghị tổng kết công tác đối ngoại nhân dân năm 2025 và phương hướng triển khai nhiệm vụ năm 2026. (Ảnh: Quang Hòa)

Theo Thứ trưởng Bộ Ngoại giao Ngô Lê Văn, giá trị đặc biệt của đối ngoại nhân dân nằm ở khả năng tạo dựng lòng tin từ gốc - nền tảng mà mọi quan hệ giữa các quốc gia đều cần có để phát triển bền vững.

"Giá trị không thể thay thế của đối ngoại nhân dân nằm ở chỗ: đây là kênh có khả năng đi tới những nơi mà ngoại giao chính thức khó tiếp cận, nói bằng ngôn ngữ của lòng dân và tạo dựng lòng tin từ gốc - nền tảng xã hội mà không quan hệ nhà nước nào có thể bền vững nếu thiếu" - lãnh đạo Bộ Ngoại giao nhấn mạnh.

Khác với đối ngoại Đảng giữ vai trò định hướng chiến lược hay ngoại giao Nhà nước triển khai quan hệ chính thức giữa các quốc gia, đối ngoại nhân dân đi sâu vào từng cộng đồng, từng tổ chức và từng người dân. Thông qua các hội hữu nghị, chương trình giao lưu, hợp tác giữa địa phương, doanh nghiệp, trường đại học, viện nghiên cứu hay các tổ chức xã hội, kênh đối ngoại này tạo nên những mối liên kết bền chặt giữa nhân dân Việt Nam và bạn bè quốc tế.

Theo Thứ trưởng Ngô Lê Văn, sức mạnh của đối ngoại nhân dân trước hết là sức mạnh của lòng tin. Mỗi người dân, mỗi doanh nghiệp, mỗi địa phương hay mỗi người Việt Nam ở nước ngoài đều có thể trở thành một "sứ giả", góp phần lan tỏa hình ảnh Việt Nam hòa bình, hữu nghị, năng động và giàu bản sắc.

Đáp ứng yêu cầu của giai đoạn phát triển mới

Những năm gần đây, công tác đối ngoại nhân dân đã có nhiều chuyển biến tích cực cả về nhận thức, nội dung và phương thức hoạt động. Quan hệ hữu nghị với các nước tiếp tục được mở rộng; các mô hình hợp tác ngày càng gắn với thương mại, du lịch, giáo dục, văn hóa, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số và bảo vệ môi trường, đưa quan hệ hữu nghị đi vào những nội dung thiết thực với đời sống người dân.

Đối ngoại nhân dân cũng phối hợp ngày càng chặt chẽ với đối ngoại Đảng và ngoại giao Nhà nước trong các hoạt động đối ngoại cấp cao. Nhiều chương trình giao lưu giữa thanh niên, doanh nghiệp, học giả, địa phương được tổ chức trước, trong và sau các chuyến thăm cấp cao, góp phần cụ thể hóa các nhận thức chung của lãnh đạo thành các chương trình hợp tác gần gũi với người dân.

Bên cạnh đó, hoạt động đối ngoại nhân dân đa phương có bước phát triển mới khi các tổ chức nhân dân Việt Nam chủ động hơn trong việc tham gia diễn đàn quốc tế, từng bước chuyển từ "dự họp" sang "đóng góp sáng kiến", tham gia xây dựng mạng lưới và định hình nội dung thảo luận. Công tác vận động nguồn lực quốc tế, quảng bá văn hóa, phát huy vai trò của cộng đồng người Việt Nam ở nước ngoài cũng đạt nhiều kết quả tích cực, góp phần lan tỏa hình ảnh Việt Nam và huy động nguồn lực phục vụ phát triển.

Tuy nhiên, theo đánh giá của Bộ Ngoại giao, bối cảnh thế giới đang đặt ra nhiều yêu cầu mới đối với công tác đối ngoại nhân dân. Cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn gia tăng, xu hướng phân cực, bảo hộ và những tác động của công nghệ số, trí tuệ nhân tạo, mạng xã hội đang làm thay đổi sâu sắc phương thức tác động đến dư luận. Trong khi đó, năng lực hiện diện trên không gian số, khả năng tiếp cận các lực lượng mới như thanh niên, học giả, chuyên gia hay những người có ảnh hưởng vẫn còn hạn chế.

Theo Thứ trưởng, yêu cầu phát triển đất nước nhanh và bền vững đòi hỏi đối ngoại nhân dân phải đổi mới đồng bộ cả về tư duy, nội dung, lực lượng, đối tác và phương thức tổ chức. Trọng tâm là chuyển từ tư duy triển khai theo hoạt động sang tư duy chiến lược; từ phản ứng sang chủ động; từ ngắn hạn sang dài hạn; từ chú trọng số lượng sang coi trọng chất lượng, hiệu quả và sức lan tỏa.

Để thực hiện mục tiêu đó, Thứ trưởng Ngô Lê Văn đề xuất một số định hướng lớn. Trước hết là tiếp tục nâng cao nhận thức của cả hệ thống chính trị về vai trò của đối ngoại nhân dân, coi đây là nhiệm vụ thường xuyên của các cấp, các ngành, địa phương và các tầng lớp nhân dân. Đồng thời, các hoạt động đối ngoại nhân dân cần gắn chặt hơn với các ưu tiên chiến lược của đất nước như giữ vững môi trường hòa bình, bảo vệ lợi ích quốc gia, thúc đẩy phát triển kinh tế - xã hội và nâng cao vị thế Việt Nam.

Một yêu cầu quan trọng khác là xây dựng mạng lưới đối tác đa tầng, đa lĩnh vực, mở rộng tiếp cận thanh niên, học giả, doanh nhân, nhà báo, người có ảnh hưởng trên không gian số; đồng thời nâng cao chất lượng tham gia các cơ chế nhân dân đa phương để từng bước chuyển từ "tham dự" sang "đóng góp", rồi "kiến tạo".

Đặc biệt, Thứ trưởng nhấn mạnh cần tạo bước đột phá về thông tin đối ngoại và ngoại giao số trên kênh nhân dân thông qua việc xây dựng mạng lưới lan tỏa thông tin tích cực, thiết lập cơ chế phản ứng nhanh trước thông tin sai lệch, ứng dụng phân tích dữ liệu để nắm bắt xu hướng dư luận và thiết kế thông điệp phù hợp với từng nhóm công chúng.

Bên cạnh đó, cần đổi mới công tác đánh giá theo hướng xây dựng bộ tiêu chí và cơ sở dữ liệu đo lường hiệu quả, thay vì chỉ chú trọng số lượng hoạt động; đồng thời hoàn thiện cơ chế phối hợp giữa đối ngoại Đảng, ngoại giao Nhà nước và đối ngoại nhân dân để phát huy sức mạnh tổng hợp của nền ngoại giao Việt Nam.

Theo Thứ trưởng Ngô Lê Văn, đổi mới đối ngoại nhân dân không chỉ là đổi mới cách thức tổ chức hoạt động mà quan trọng hơn là đổi mới tư duy và phương thức nhằm phát huy tối đa hiệu quả của kênh đối ngoại đặc biệt này.