PGS-TS.Phạm Cẩm Phương, Giám đốc Trung tâm Y học hạt nhân và Ung bướu, Bệnh viện Bạch Mai nhận định, tâm lý “Tết chỉ có một lần” khiến nhiều người hoặc ăn uống quá thoải mái, hoặc ngược lại tự ép mình kiêng khem khổ sở vì lo “nuôi khối u”. Theo bà, cả hai thái cực này đều tiềm ẩn nguy cơ trực tiếp đối với sức khỏe và tính mạng người bệnh.

Ảnh minh họa.

Sai lầm phổ biến và để lại hậu quả nặng nề nhất là quan niệm kiêng đi viện, kiêng uống thuốc vào mùng 1, mùng 2 Tết. Bác sỹ Phương nhấn mạnh ung thư không có khái niệm nghỉ lễ. Việc tự ý ngắt quãng điều trị, trì hoãn lịch truyền hóa chất hay bỏ thuốc có thể làm mất “thời cơ vàng” trong kiểm soát tế bào ác tính.

Bệnh nhân cần tuân thủ tuyệt đối phác đồ điều trị đã được bác sỹ chỉ định. Từ trước kỳ nghỉ, gia đình nên chủ động trao đổi với bác sỹ để được tư vấn kỹ lưỡng, chuẩn bị sẵn “túi thuốc dự phòng” gồm thuốc chống nôn, giảm đau, hỗ trợ tiêu hóa nhằm xử lý kịp thời các tác dụng phụ nhẹ tại nhà.

Về chế độ dinh dưỡng, chuyên gia khuyến cáo người bệnh không được để cơ thể rơi vào tình trạng thiếu hụt năng lượng. Thay vì cố gắng ăn ba bữa lớn như sinh hoạt thường ngày của gia đình, bệnh nhân có thể chia nhỏ thành 5-6 bữa trong ngày để giảm áp lực tiêu hóa. Ưu tiên thực phẩm tươi, nấu chín kỹ, dễ hấp thu.

Các món muối chua như dưa hành, cà pháo chứa nhiều muối có thể gây đầy bụng, khó chịu; thực phẩm chế biến sẵn như giò chả, lạp xưởng thường có chất bảo quản làm tăng gánh nặng cho gan. Đặc biệt, bệnh nhân đang điều trị cần tuyệt đối tránh rượu bia, bởi chỉ một ly rượu chúc mừng đầu năm cũng có thể làm giảm hiệu quả thuốc và gây hại trực tiếp lên cơ quan nội tạng vốn đang chịu tác động của hóa chất.

Một nguy cơ khác nổi lên trong dịp Tết là nạn tin giả. Lợi dụng tâm lý mong muốn bồi bổ, ăn Tết “cho khỏe”, nhiều trang mạng mạo danh các bệnh viện lớn quảng cáo “thần dược thảo mộc”, thực phẩm chức năng thải độc.

Bác sỹ Phương cảnh báo mọi phương pháp điều trị đều phải dựa trên cơ sở khoa học và bằng chứng y học. Tin dùng các bài thuốc truyền miệng, sản phẩm không rõ nguồn gốc không chỉ gây tốn kém mà còn có thể dẫn đến suy gan, suy thận cấp, phá vỡ toàn bộ quá trình điều trị chính thống.

Bên cạnh đó, việc di chuyển liên tục để chúc Tết, tham gia nhiều cuộc vui có thể khiến cơ thể suy kiệt, đặc biệt khi hệ miễn dịch của người bệnh vốn đã suy yếu.

Người bệnh cần lắng nghe cơ thể, mạnh dạn từ chối những cuộc gặp gỡ không cần thiết, đeo khẩu trang khi đến nơi đông người để phòng nhiễm khuẩn hô hấp. Một giấc ngủ sâu, một khoảng thời gian nghỉ ngơi trọn vẹn đôi khi quan trọng hơn việc cố gắng tham dự đủ mọi buổi tiệc.

Khi gặp các phản ứng phụ như buồn nôn, người bệnh có thể dùng trà gừng ấm, cháo loãng thay cho các món nhiều dầu mỡ. Nếu tiêu chảy do thay đổi chế độ ăn, gia đình cần bù nước điện giải kịp thời.

Trường hợp táo bón, nên tăng cường uống nước và bổ sung các loại quả mềm như thanh long, đu đủ. Đồng thời, bệnh nhân nên lưu lại số điện thoại của cơ sở y tế điều trị để liên hệ ngay khi xuất hiện dấu hiệu bất thường.

Thống kê của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) cho hay, mỗi năm thế giới có gần 20 triệu ca mắc mới ung thư và khoảng 10 triệu người tử vong vì căn bệnh này. Riêng tại Việt Nam, số ca mắc mới đã vượt ngưỡng 180.000 ca, với hơn 122.000 ca tử vong mỗi năm.

“Đây là con số đáng báo động, phản ánh thực trạng cần phải có chiến lược tổng thể và đồng bộ trong chẩn đoán sớm, điều trị trúng đích và chăm sóc toàn diện cho bệnh nhân ung thư”, Giám đốc Bệnh viện Bạch  Mai nhấn mạnh.

Theo các chuyên gia, tình trạng mắc và tử vong do ung thư ở Việt Nam đang có xu hướng gia tăng, đặc biệt là các loại ung thư phổi, gan, vú, dạ dày và đại trực tràng.

Đây là những bệnh ung thư phổ biến và có tỷ lệ tử vong cao nếu không được phát hiện sớm và điều trị kịp thời. Trong đó, ung thư phổi được coi là “sát thủ thầm lặng”, chiếm tỷ lệ hàng đầu ở nam giới tại nhiều quốc gia, trong đó có Việt Nam.

Nguyên nhân của xu hướng gia tăng này, theo GS-TS.Mai Trọng Khoa, nguyên Phó giám đốc Bệnh viện Bạch Mai, không chỉ đến từ sự gia tăng dân số và tuổi thọ, mà còn là hệ quả của lối sống hiện đại và môi trường sống ngày càng bị ô nhiễm. Các yếu tố như khói bụi, hóa chất, thuốc trừ sâu, khí thải, rượu bia và đặc biệt là thuốc lá (cả truyền thống và điện tử) đang tác động tiêu cực đến sức khỏe cộng đồng.

“Đáng lo ngại, độ tuổi bắt đầu hút thuốc đang trẻ hóa, lan rộng cả vào môi trường học đường. Hút thuốc lá thụ động cũng trở thành một mối nguy thường trực trong trường sống và làm việc. Hàng trăm chất độc trong khói thuốc là yếu tố thúc đẩy quá trình phát triển ung thư, đặc biệt là ung thư phổi,” ông Khoa phân tích.

Ngoài ra, theo chuyên gia này, một số trường hợp ung thư xảy ra dù không có yếu tố nguy cơ rõ rệt, do các đột biến gene trong cơ thể. Tuy nhiên, tỷ lệ này thấp hơn nhiều so với các nguyên nhân đến từ môi trường và lối sống.