Ảnh minh hoạ. Nguồn: Internet

Ưu đãi từ tiền đến cơ chế

Chính phủ vừa ban hành Nghị định 57/2018/NĐ-CP (Nghị định 57) về chính sách khuyến khích doanh nghiệp đầu tư vào nông nghiệp, nông thôn, thay thế Nghị định 210/2013/NĐ-CP. 

“Việc Chính phủ ban hành ngay nghị định quan trọng này sau cuộc đối thoại giữa Thủ tướng với nông dân thể hiện sự quyết tâm của Chính phủ trong thu hút đầu tư vào nông nghiệp. Những ưu đãi mà Nghị định đưa ra là những gì Chính phủ làm được nhiều nhất lúc này để thu hút đầu tư vào nông nghiệp. Quan trọng nhất bây giờ là khâu thực thi”, chuyên gia kinh tế Lưu Bích Hồ nhận định.

So với cơ chế, chính sách cũ, Nghị định 57 đã thay đổi nhiều cơ chế hỗ trợ, từ hỗ trợ trực tiếp bằng tiền sang hỗ trợ về cơ chế (miễn tiền thuê đất, cắt giảm thủ tục hành chính, hỗ trợ lãi suất, hỗ trợ đào tạo, marketing...). Các hỗ trợ trực tiếp chỉ còn tập trung vào một số sản phẩm có tiềm năng, lợi thế cần khuyến khích phát triển. Bên cạnh đó, đối tượng được nhận ưu đãi cũng mở rộng hơn, điều kiện nhận hỗ trợ thấp hơn trước. 

Thời gian qua, dù Chính phủ ra sức kêu gọi, song vốn đầu tư vào nông nghiệp vẫn còn rất nhỏ bé. Số doanh nghiệp (DN) đầu tư vào nông nghiệp mới chiếm khoảng 1% tổng số DN của cả nước. Nghị định 210/2013/NĐ-CP về cơ chế, chính sách khuyến khích DN Đầu tư vào nông nghiệp tuy có nhiều chính sách ưu đãi hấp dẫn, song lại thiếu nguồn lực để triển khai, nên ít đi vào cuộc sống. Tuy vậy, với nhiều quy định có tính khả thi cao, TS. Lưu Bích Hồ cho rằng, Nghị định 57 sẽ đi vào cuộc sống, giúp DN có động lực hơn trong bỏ vốn đầu tư vào nông nghiệp. 

Có thể nói, những cơ chế ưu đãi mới đã mở rộng đối tượng hỗ trợ và điều kiện hỗ trợ thấp hơn rất nhiều so với Nghị định số 210/2013/NĐ-CP. Đây là tin vui đối với các DN hoạt động, đầu tư trong lĩnh vực nông nghiệp, đặc biệt trong bối cảnh đang thực hiện mạnh mẽ Đề án Tái cơ cấu ngành nông nghiệp theo hướng nâng cao giá trị gia tăng, thu nhập cho người dân.

Tuy nhiên, nhiều ý kiến cũng cho rằng, Nghị định số 57/2018/NĐ-CP chỉ là cơ chế khung, hiệu lực, hiệu quả của chính sách còn phụ thuộc nhiều vào quyết tâm chính trị của các cấp, nguồn lực cân đối để thực hiện chính sách.

Gỡ hạn điền, xây dựng chuỗi giá trị

Mặc dù đánh giá cao những ưu đãi mà Nghị định 57 đưa ra, song TS. Lê Đăng Doanh, chuyên gia kinh tế cho rằng, nông nghiệp đang phải cạnh tranh quyết liệt với các lĩnh vực khác trong thu hút đầu tư, đặc biệt là công nghiệp, bất động sản, các đặc khu kinh tế… Chưa kể, chính sách đất đai đối với sản xuất nông nghiệp vẫn còn nhiều bất cập.

“Đầu tư vào nông nghiệp, doanh nghiệp có rất nhiều rủi ro, như thiên tai, dịch bệnh, tỷ suất sinh lời thấp…, trong khi đất đai còn nhỏ lẻ, manh mún. Tuy Nghị định 57 đã đưa ra một số cơ chế hỗ trợ DN trong tích tụ đất đai, song đối với DN, khó khăn lớn nhất hiện nay trong tích tụ ruộng đất là vấn đề cơ chế để tích tụ, chứ không phải tiền thuê. Hiện nhiều xã chỉ dám cho DN thuê đất 5 năm, tối đa 5 ha, trong khi DN thường cần tới hàng chục héc-ta, thời hạn lên tới 30 năm. Nghị định 57 chưa gỡ bỏ được vướng mắc về hạn điền”, TS. Lê Đăng Doanh cho biết.

Một nhà đầu tư đến từ Nhật Bản cũng chia sẻ, doanh nghiệp này rất “mê” đầu tư vào vùng rau, hoa Đà Lạt, nhưng tìm mãi không được diện tích đủ lớn để đầu tư, cuối cùng đành rút lui. “Chúng tôi không thiếu vốn, không cần Chính phủ hỗ trợ nhiều, song chúng tôi cần Chính phủ hỗ trợ về quỹ đất hoặc hỗ trợ kết nối với các hộ nông dân”, doanh nghiệp này cho hay.

Bên cạnh đó, trao đổi với phóng viên Báo Đầu tư, nhiều chuyên gia nông nghiệp cũng cho rằng, Nghị định 57 đưa ra rất nhiều cơ chế ưu đãi và ưu đãi khá toàn diện ở nhiều lĩnh vực. Tuy vậy, điều quan trọng nhất mà DN cần khi đầu tư vào nông nghiệp là phải có các chuỗi cung ứng. Nếu thị trường vẫn đứt đoạn như hiện nay, dù có vốn, công nghệ, đất đai… thì doanh nghiệp đầu tư vào lĩnh vực nông nghiệp vẫn có thể thất bại do đứt đoạn với thị trường. 

Do đó, cùng với các cơ chế, chính sách thu hút đầu tư vào nông nghiệp, việc hoàn thiện chuỗi giá trị, chuỗi cung ứng là quan trọng nhất để kích thích DN đầu tư vào nông nghiệp. Một trong những mắt xích quan trọng của chuỗi cung ứng là tổ hợp tác, hợp tác xã thì lại chưa có các chính sách đúng mức.