Áp lực chi phí

NIM bình quân của 28 ngân hàng đi ngang trong quý II/2026 và có cải thiện nhẹ so với quý đầu năm nay. Trong đó, VPBank có hệ số NIM cao nhất, đạt 4,76%; kế đến là KienlongBank 3,82%, HDBank 3,771%, MB 3,65%, Techcombank 3,52%. NIM bình quân của nhóm ngân hàng thương mại có vốn nhà nước (Big 4) tăng từ mức 2,34% ở quý I/2026 lên 2,42% quý II/2026.

Giới phân tích cho rằng, NIM phục hồi trong quý II/2026 chủ yếu nhờ lợi suất tài sản sinh lãi tăng nhanh hơn chi phí vốn. Tuy nhiên, xu hướng này khó duy trì trong nửa cuối năm khi các ngân hàng phải giảm lãi suất cho vay, đồng thời tối ưu nguồn vốn và kiểm soát chất lượng tài sản. Đặc biệt, khi xu hướng nợ xấu gia tăng, ngân hàng phải tăng trích dự phòng.

Mặt bằng lãi suất huy động vẫn neo cao, với kỳ hạn 6-12 tháng tại không ít ngân hàng ở mức 7-9%/năm, thậm chí một số ngân hàng nhỏ lên tới 9,1-9,3%/năm. Dữ liệu WiData cho thấy, 22/27 ngân hàng được thống kê ghi nhận CASA giảm so với cuối năm 2025.

Giá vốn tăng trong khi các ngân hàng phải giảm lãi suất cho vay trên dưới 1%/năm theo chủ trương của Chính phủ và Ngân hàng Nhà nước nhằm kích cầu tăng trưởng kinh tế, gây thêm áp lực lên NIM. Sự lệch pha giữa tăng trưởng huy động và cho vay khiến bài toán thanh khoản trở nên đáng chú ý. Ngân hàng Nhà nước cho hay, đến ngày 29/7, tổng dư nợ tín dụng đối với nền kinh tế đạt 20,15 triệu tỷ đồng, tăng 8,38% so với cuối năm ngoái, trong khi huy động vốn vẫn hụt hơn 2 triệu tỷ đồng so với tăng trưởng tín dụng.

Trong nửa cuối năm 2026, ngành ngân hàng sẽ còn đối mặt với thách thức từ NIM thu hẹp và nợ xấu gia tăng. Tuy nhiên, sự phân hóa mạnh mẽ sẽ mang lại cơ hội chọn lọc tại các ngân hàng có nền tảng huy động và quản trị rủi ro vượt trội. Áp lực lên NIM được xem là rủi ro hiện hữu nhất. Công ty cổ phần Chứng khoán SSI dự báo, lãi suất huy động duy trì ở mặt bằng hiện tại trước khi có thể giảm nhẹ vào cuối năm nay.

Lợi nhuận vẫn tăng

Tuy chịu sức ép về NIM, song lợi nhuận ngân hàng vẫn được dự báo tăng 17-18% trong năm nay và cả năm tới. Trong nửa đầu năm 2026, thu nhập lãi tiếp tục là động lực chính, trong khi nguồn thu ngoài lãi, đặc biệt từ dịch vụ, cũng đóng góp đáng kể. Lãi thuần từ dịch vụ tại nhiều ngân hàng như VIB, SHB, VPBank, ABBank và PGBank đã tăng trưởng ba chữ số.

Kết thúc nửa đầu năm 2026, không ít ngân hàng thương mại đạt lợi nhuận khả thi, dù áp lực NIM giảm do chi phí huy động vốn tăng. Trong đó, nhóm Big 4 thu về tổng lợi nhuận gần 92.830 tỷ đồng, chiếm tỷ trọng đáng kể trong tổng lợi nhuận của toàn hệ thống.

Cụ thể, Vietcombank duy trì vị trí quán quân lợi nhuận với 29.222 tỷ đồng, tăng 33,5% so với cùng kỳ. Khoảng cách giữa Vietcombank và VietinBank đứng thứ hai còn hơn 3.300 tỷ đồng, dù VietinBank có tốc độ tăng trưởng cao hơn, đạt 36,8% so với cùng kỳ năm trước. MB đứng thứ ba với 20.188 tỷ đồng, tăng 27,1%, vượt BIDV và tiếp tục là ngân hàng ngoài quốc doanh có lợi nhuận cao nhất. Khoảng cách giữa MB và BIDV đạt hơn 1.280 tỷ đồng, dù BIDV đang sở hữu tổng tài sản lớn nhất hệ thống.

Đáng chú ý nhất trong nhóm dẫn đầu về lợi nhuận là sự vươn lên của VPBank, với lợi nhuận trước thuế hợp nhất 6 tháng đạt 18.900 tỷ đồng, tăng 68,3%, là ngân hàng có tốc độ tăng nhanh nhất trong nhóm 10 đơn vị lợi nhuận cao nhất.

Tại Hội nghị nhà đầu tư mới đây, ông Phạm Như Ánh, Tổng giám đốc MB cho biết, 6 tháng đầu năm 2026, MB đạt lợi nhuận trước thuế hợp nhất 20.188 tỷ đồng, tăng 27,1% so với cùng kỳ và hoàn thành 51,2% kế hoạch lợi nhuận cả năm. MB tự tin với việc sẽ hoàn thành kế hoạch lợi nhuận 39.400 tỷ đồng năm nay.

Từ kết quả nửa đầu năm 2026 của HDBank (lợi nhuận trước thuế 13.202 tỷ đồng, tăng 31% so với cùng kỳ; tổng tài sản đạt 1.045 tỷ đồng; ROA đạt 2,17%; ROE đạt 25,4%), Ban lãnh đạo ngân hàng này cho biết, có cơ sở để hoàn thành mục tiêu lợi nhuận trước thuế 30.100 tỷ đồng năm 2026, tăng 41% so với năm trước.