Công trường trung tâm hội nghị, triển lãm APEC và Khu đô thị hỗn hợp Bãi Đất Đỏ.

Lo lắng, phấn phỏng đang là tâm trạng chung của nhiều nhà thầu thi công các dự án hạ tầng giao thông trọng điểm trên khắp cả nước sau khi Liên bộ Công Thương - Tài chính công bố giá bán lẻ xăng dầu mới, áp dụng từ 15 giờ ngày 7/3/2026.

Nguy cơ thua lỗ

Theo công bố mới nhất, giá dầu diesel - loại nhiên liệu được xem là “mạch máu năng lượng” của các đại công trường - đã lần đầu vượt mốc 30.000 đồng/lít kể từ năm 2019, lên mức 30.230 đồng/lít.

So với thời điểm trước kỳ nghỉ Tết Nguyên đán Bính Ngọ, giá dầu diesel đã tăng tới 11.770 đồng/lít. Đây là mức tăng vượt từ 30 - 40% so với đơn giá nhiên liệu được tính trong giá ca máy tại nhiều dự án hạ tầng giao thông, đặc biệt là các công trình khởi công trong giai đoạn từ tháng 9 đến tháng 12/2025.

Chi phí nhiên liệu, chủ yếu là dầu diesel, chiếm tỷ trọng đáng kể trong cơ cấu chi phí thi công của các dự án hạ tầng. Thông thường, chi phí nhiên liệu chiếm khoảng 10 - 15% chi phí vận hành máy móc và khoảng 5 - 8% tổng chi phí xây lắp, tùy theo quy mô và đặc thù từng dự án.

Vì vậy, khi giá dầu tăng hoặc nguồn cung trở nên khan hiếm, chi phí thi công sẽ bị đội lên đáng kể, buộc các nhà thầu phải điều chỉnh kế hoạch tài chính và phương án tổ chức thi công để hạn chế rủi ro phát sinh.

“Giá nhiên liệu tăng đột biến và còn có xu hướng tiếp tục leo thang nếu căng thẳng tại Trung Đông kéo dài. Nếu không sớm có sự hỗ trợ từ chủ đầu tư về việc điều chỉnh giá, chúng tôi gần như cầm chắc thua lỗ”, lãnh đạo một nhà thầu thi công tuyến cao tốc Chợ Mới - Bắc Kạn cho biết.

Cùng với áp lực chi phí, mối lo lớn nhất của các đơn vị thi công hiện nay là khả năng duy trì nguồn cung dầu diesel.

Một công trường hạ tầng quy mô khoảng 5.000 - 6.000 tỷ đồng, thi công trong thời gian khoảng 3 năm, thường phải huy động từ 50 – 200 đầu máy cơ giới hoạt động liên tục, với mức tiêu thụ nhiên liệu khoảng 3.000 - 20.000 lít dầu diesel mỗi ngày, thậm chí cao hơn tùy theo quy mô và cường độ thi công. Với mức tiêu thụ lớn như vậy, lượng nhiên liệu mà các nhà thầu có thể dự trữ tại công trường thường chỉ đủ duy trì hoạt động trong khoảng 3 - 5 ngày.

Vì vậy, nếu nguồn cung diesel bị gián đoạn, hệ thống máy móc sẽ buộc phải dừng hoạt động, các ca kíp thi công bị phá vỡ và hàng trăm lao động tại công trường phải chờ việc, kéo theo nguy cơ chậm tiến độ và gia tăng chi phí vận hành.

Tại Phú Quốc, hàng loạt dự án giao thông và hạ tầng lưu trú phục vụ Tuần lễ Cấp cao APEC 2027 đang bước vào giai đoạn thi công cao điểm. Hầu hết các hạng mục nền móng, san lấp và thi công kết cấu đều phụ thuộc gần như hoàn toàn vào hệ thống máy móc chạy dầu diesel.

Trong khi đó, kể từ đầu tháng 3/2026, tình trạng thiếu hụt cục bộ dầu diesel tại Phú Quốc đã bắt đầu xuất hiện. Một số nhà thầu buộc phải “gom từng lít dầu” để duy trì hoạt động của hàng trăm thiết bị cơ giới.

Cần ngay giải pháp nóng

Một trong những công trường chịu ảnh hưởng rõ rệt nhất của tình trạng khan hiếm dầu diesel cục bộ là Dự án tuyến đường ĐT975 – tuyến giao thông huyết mạch kết nối các khu vực phát triển hạ tầng APEC tại Phú Quốc.

Theo ông Sơn, Chỉ huy trưởng của nhà thầu An Phát, đơn vị này hiện tiêu thụ trung bình 5.000 - 6.000 lít dầu diesel mỗi ngày cho các thiết bị cơ giới phục vụ thi công nền móng.

“Thông thường, mỗi lần chúng tôi nhập khoảng 40.000 lít để sử dụng trong hơn một tuần. Nhưng trong 2 - 3 ngày gần đây, nguồn cung rất căng thẳng. Hôm nay dù có giá mới nhưng chúng tôi chỉ mua được khoảng 2.000 lít, ngày mai cũng chưa biết có tiếp tục lấy được hay không”, ông Sơn cho biết.

Theo vị chỉ huy trưởng này, việc thiếu nhiên liệu buộc công trường phải điều chỉnh phương án thi công. Từ chế độ 3 ca, 4 kíp liên tục, hiện nay nhiều hạng mục buộc phải giãn tiến độ, dẫn đến tình trạng “vừa làm vừa chờ”.

“Máy móc phải nằm chờ khiến chi phí nhân công và vận hành tăng lên đáng kể, trong khi tiến độ công trình lại bị ảnh hưởng”, ông Sơn chia sẻ.

Tại khu vực mở rộng tuyến ĐT975, nhà thầu Đại Phong cũng đang đối mặt với tình trạng tương tự.

Ông Đỗ Văn Cảnh, phụ trách vật tư của nhà thầu Đại Phong, cho biết trên công trường hiện có khoảng 67 - 68 đầu máy cơ giới, gồm máy xúc, máy đào và các thiết bị thi công nền móng.

Tổng nhu cầu tiêu thụ dầu diesel của đơn vị này khoảng 3.000 lít mỗi ngày và có thể tăng mạnh trong thời gian tới khi khối lượng thi công gia tăng.

“Các nhà cung cấp quen thuộc đều cho biết chưa thể cam kết nguồn hàng. Chúng tôi còn khoảng hơn 10.000 lít dự trữ, nhưng với tốc độ sử dụng hiện nay thì chỉ đủ dùng thêm vài ngày”, ông Cảnh nói.

Để duy trì hoạt động của công trường, đơn vị này buộc phải cử nhân sự đi mua gom dầu diesel từ các cửa hàng bán lẻ trên địa bàn đảo. Tuy nhiên, lượng gom được mỗi lần cũng chỉ khoảng 1.500 lít và không ổn định.

“Dầu đối với công trường giống như máu đối với cơ thể. Không có nhiên liệu thì tất cả máy móc phải dừng lại. Một ngày công trường dừng hoạt động là thiệt hại rất lớn”, ông Cảnh cho biết.

Không chỉ các dự án giao thông, tình trạng thiếu dầu diesel cũng đang lan nhanh tới các công trình khách sạn và khu đô thị phục vụ APEC.

Tại Dự án Khu đô thị hỗn hợp Bãi Đất Đỏ - nơi đang xây dựng cụm khách sạn lớn phục vụ sự kiện quốc tế này - nhu cầu nhiên liệu thậm chí còn lớn hơn nhiều.

Theo đại diện nhà thầu Foundtech, công trường này tiêu thụ hàng chục nghìn lít dầu diesel mỗi ngày để vận hành các thiết bị như máy khoan cọc nhồi, máy cẩu, máy xúc và hệ thống máy phát điện.

“Trước đây cứ 2 - 3 ngày chúng tôi nhập một chuyến lớn từ đại lý cấp 1. Nhưng hiện nay lượng dầu dự trữ của công trường chỉ đủ dùng đến hết ngày 7/3”, đại diện nhà thầu cho biết.

Đơn vị này đang liên hệ nhiều nhà cung cấp khác trên địa bàn Phú Quốc, nhưng lượng nhiên liệu có thể bổ sung cũng chỉ đủ duy trì hoạt động thêm khoảng 3 - 4 ngày. Theo đánh giá của nhà thầu, tình hình hiện nay là “rất khẩn cấp” nếu nguồn cung không được khơi thông kịp thời.

Để giải quyết tình trạng “khát” nhiên liệu tại các đại công trường, lãnh đạo tỉnh An Giang và Đặc khu Phú Quốc cần nhanh chóng chỉ đạo các cơ quan chức năng kiểm tra và giám sát chặt chẽ nguồn cung xăng dầu trên địa bàn.

Trong đó, Sở Công thương và lực lượng Quản lý thị trường địa phương cần sớm vào cuộc rà soát toàn bộ các kho chứa, đại lý bán lẻ xăng dầu trên đảo nhằm bảo đảm không xảy ra tình trạng găm hàng hoặc đầu cơ trục lợi.

Theo các nhà thầu, việc bảo đảm nguồn cung diesel ổn định cho các công trường APEC là yếu tố then chốt để duy trì tiến độ thi công. Do đó, các cơ quan quản lý Nhà nước cần sớm có cơ chế ưu tiên về nguồn cung nhiên liệu với mức giá được kiểm soát hợp lý.

“Nếu tình trạng khan hiếm kéo dài sang tháng 4 hoặc tháng 5/2026 - thời điểm các dự án bước vào giai đoạn thi công cao điểm - nguy cơ đình trệ công trường là hoàn toàn có thể xảy ra nếu các cơ quan quản lý không sớm có cơ chế ưu tiên nguồn cung nhiên liệu cho các dự án hạ tầng phục vụ APEC”, một nhà thầu cho biết.