Mặc dù tỷ lệ nợ xấu nội bảng vẫn đang trong mức cho phép, song theo các chuyên gia, nợ xấu thời gian qua vẫn được xử lý bằng nguồn lợi nhuận của các ngân hàng, chưa được xử lý bền vững theo hình thức thị trường. Hiện nay, tốc độ xử lý nợ xấu không theo kịp tốc độ gia tăng của nợ xấu. Với nguồn lực hữu hạn, nếu không tìm cách khơi thông nguồn lực và nâng cao năng suất cho lực lượng xử lý nợ thì sẽ không thể đáp ứng kịp yêu cầu đặt ra.

Ông Đặng Đình Thích, Quyền Tổng Giám đốc VAMC cho biết, nợ xấu hiện nay không chỉ là vấn đề của quá khứ, mà còn là rủi ro đang tích tụ cho tương lai. Nếu không có giải pháp xử lý đồng bộ, kịp thời và đủ mạnh, nợ xấu hoàn toàn có thể quay trở lại theo chu kỳ mới, tạo áp lực lớn lên hệ thống ngân hàng và nền kinh tế.

Thị trường mua bán nợ chưa phát triển tương xứng với tiềm năng. Mặc dù sàn giao dịch nợ đã ra đời nhưng các ngân hàng chưa thể rao bán nợ.

Đại diện Nam A Bank cho biết, hiện nay, thị trường mua bán nợ và tài sản xử lý nợ ở Việt Nam vẫn còn rất hạn chế, chưa hình thành được một “sân chơi” đúng nghĩa, nơi các bên có thể dễ dàng tìm kiếm và giao dịch.

"Ngay cả khi các ngân hàng đưa nợ ra chào bán, số lượng nhà đầu tư quan tâm và tham gia mua vẫn còn khiêm tốn", Nam A Bank cho biết.

Ông Trần Trung Dũng, Chủ tịch Hội đồng thành viên VAMC, Chủ nhiệm Câu lạc bộ Xử lý nợ.

Ông Trần Trung Dũng, Chủ tịch Hội đồng thành viên VAMC, Chủ nhiệm Câu lạc bộ Xử lý nợ cho rằng, để sàn giao dịch nợ hoạt động hiệu quả, cần phải kích thích được phía "cầu", mà muốn vậy thì nhà đầu tư phải thấy được khả năng hiện thực hóa lợi nhuận trong thời gian hợp lý. Do đó đặt ra yêu cầu để kích thích thị trường cần chấp nhận mức chiết khấu hợp lý, tạo điều kiện cho nhà đầu tư tham gia xử lý và hiện thực hóa lợi nhuận trong vòng 2-3 năm, nhất là trong bối cảnh thủ tục rút gọn và công tác thi hành án còn kéo dài.

Mặt khác, ông Trần Trung Dũng chỉ ra một nghịch lý đang cản trở việc mua bán nợ dưới giá trị gốc: “Nghị quyết 42/2017/QH14 và Luật Các tổ chức tín dụng đã cho phép các tổ chức tín dụng bán nợ dưới giá gốc. Tuy nhiên, các quy định liên quan nhằm bảo vệ cán bộ tín dụng khi tham gia giao dịch vẫn chưa đầy đủ và rõ ràng. Các vấn đề liên quan đến quản lý tài sản công, thanh tra, kiểm tra và giám sát khiến việc triển khai còn thận trọng. Điều này dẫn đến tình trạng nhu cầu thị trường có, nhưng còn xung đột lợi ích, một bên mong muốn lợi nhuận, trong khi bên kia lo ngại rủi ro trách nhiệm. Vì vậy, tiến trình gặp gỡ giữa người mua và người bán trên thị trường còn chậm trễ”.

Đặc biệt, ông Trần Trung Dũng nhấn mạnh đến vấn đề thiếu kỷ luật thị trường từ phía người vay: “Thực tế cho thấy, có rất nhiều khách hàng thiếu ý thức kỷ luật thị trường. Dù các khoản vay được thiết lập đầy đủ, tuân thủ nguyên tắc “có vay, có trả”, có tài sản thế chấp và đăng ký bảo đảm hợp pháp, nhưng trong quá trình xử lý nợ, nhiều trường hợp tìm cách kéo dài thời gian giải quyết, tạo ra các tình huống gây khó khăn. Thậm chí, có dấu hiệu tẩu tán tài sản hoặc thiếu hợp tác với các bên liên quan”.

Đại diện VAMC nhấn mạnh, điều kiện tiên quyết để hình thành và phát triển thị trường mua bán nợ là phải có hành lang pháp lý bảo vệ những chủ thể tham gia thị trường. Khi pháp lý được hoàn thiện, thị trường sẽ vận hành hiệu quả.

Cũng theo ông Trần Trung Dũng, trước đây, hoạt động xử lý nợ được thực hiện đơn lẻ bởi từng tổ chức tín dụng. Hiện nay, thông qua Hiệp hội Ngân hàng Việt Nam, Câu lạc bộ Xử lý nợ đã được thành lập, góp phần tăng cường phối hợp trong toàn ngành. VAMC cũng đã tiếp cận được dữ liệu liên quan đến nợ xấu, tạo điều kiện chủ động kết nối với các tổ chức tín dụng.

Đặc biệt, trong thời gian gần đây, VAMC đã làm việc với Tập đoàn Quản lý tài sản Hàn Quốc (KAMCO). Hai bên đã cơ bản thống nhất việc chuyển giao công nghệ, hỗ trợ nâng cấp trang thông tin điện tử, ứng dụng công nghệ tra cứu, niêm yết khoản nợ và chuyển giao hệ thống đấu giá trực tuyến.

Bên cạnh đó, ông Trần Trung Dũng nhấn mạnh thêm, cần nâng cao tính minh bạch và chuẩn hóa thông tin thị trường. Hiện nay, dữ liệu về nợ xấu đang từng bước được hoàn thiện, dữ liệu về tài sản bảo đảm cũng đang được chuẩn hóa. Trong thời gian tới, các cơ sở dữ liệu về giá trị tài sản sẽ được liên thông, góp phần tăng tính minh bạch và hiệu quả của thị trường.

“Trong bối cảnh hiện nay, ngành Ngân hàng gặp nhiều khó khăn trong huy động nguồn lực, trong khi nhu cầu tín dụng cao. Nếu không thu hút được các nhà đầu tư nước ngoài, việc xử lý nợ xấu và tái cơ cấu tài sản sẽ gặp nhiều trở ngại. Do đó, việc hoàn thiện cơ chế, chính sách nhằm thu hút nguồn lực quốc tế là hết sức cần thiết”, ông Trần Trung Dũng nhấn mạnh.

Về góc độ nhà đầu tư, ông Moon Youngso, Tổng Giám đốc Công ty Welcome DTC nhấn mạnh, Việt Nam cần ưu tiên nâng cao vai trò và quyền hạn của định chế trung tâm như VAMC. Khi đơn vị này có đủ nguồn lực tài chính và quyền hạn để xử lý nợ hiệu quả, thị trường sẽ tự khắc hình thành, thu hút nhà đầu tư tư nhân và nước ngoài, giúp các ngân hàng bán nợ nhanh hơn với giá tốt hơn.