Một phân tích mới đây của FiinRatings cho biết, dựa trên kinh nghiệm từ thị trường nước ngoài và các nghiên cứu quốc tế, cụ thể, dựa trên mô hình mô phỏng chi phí của Diễn đàn Kinh tế thế giới, tổng chi phí phát hành trái phiếu xanh gồm chi phí trực tiếp (một lần và định kỳ) và chi phí gián tiếp từ việc tuân thủ các tiêu chuẩn công bố, mục tiêu phát triển bền vững. 

Trên lý thuyết, chi phí này tương xứng với lợi ích. Tuy nhiên, thực tế có thể cho thấy sự chênh lệch đáng kể, đặc biệt với các tổ chức phát hành lần đầu hoặc quy mô nhỏ, tạo rào cản chi phí lớn khi tiếp cận kênh vốn trái phiếu xanh. 

Chi phí phát sinh khi phát hành trái phiếu xanh (Đơn vị: USD)

Chi phí chuẩn bị cho giai đoạn trước phát hành thường chiếm phần đa. Do đó, doanh nghiệp cần chuẩn bị kỹ càng từ giai đoạn tiền phát hành, bao gồm: lựa chọn dự án đáp ứng tiêu chí xanh, xây dựng hệ thống quản lý vốn minh bạch, và thiết lập quy trình theo dõi hiệu quả sử dụng vốn.

Để giảm bớt những rào cản này, cần sự hỗ trợ từ các bên liên quan, đặc biệt là khu vực công, nhằm tăng lợi ích và giảm chi phí, thúc đẩy phát triển thị trường tài chính xanh. 

Ước tính của FiinRatings cho rằng, các lô trái phiếu xanh gần đây trên thị trường Việt Nam có mức lãi suất phát hành khoảng dưới 6%. Các chi phí liên quan như phí bảo lãnh dao động khoảng từ 1,5- 2,5% tùy vào đánh giá của tổ chức bảo lãnh, phí trả trước khoảng 1-2%, phí cam kết khoảng dưới 1% và các khoản phí khác. 

Nhìn chung tổng chi phí phải trả ước tính của doanh nghiệp phát hành trái phiếu xanh vẫn thấp hơn khoảng từ 1-2% so với chỉ riêng lãi suất phát hành trái phiếu thường của trung bình các doanh nghiệp có cùng nhóm ngành. 

Ước tính lãi suất coupon và các chi phí khác theo kỳ hạn của một số lô trái phiếu xanh gần đây phát hành bởi các doanh nghiệp phi tài chính

Việc phát hành trái phiếu xanh trên thị trường Việt Nam vẫn còn khá khiêm tốn. Tuy nhiên thị trường này được kỳ vọng sẽ phát triển mạnh mẽ hơn trong thời gian tới nhờ vào một số động lực quan trọng. 

Thứ nhất, khung pháp lý ngày càng hoàn thiện và đồng bộ, với việc Chính phủ ban hành các chính sách, tiêu chí phân loại xanh quốc gia, cũng như các ưu đãi về thuế và dịch vụ chứng khoán nhằm khuyến khích phát hành và đầu tư vào trái phiếu xanh. Điều này tạo ra hành lang pháp lý vững chắc, minh bạch và thuận lợi cho các doanh nghiệp và nhà đầu tư tham gia thị trường. 

Thứ hai, nhu cầu từ phía nhà đầu tư ngày càng tăng cao do xu hướng đầu tư theo tiêu chí ESG (Môi trường, Xã hội và Quản trị). Các nhà đầu tư không chỉ tìm kiếm lợi nhuận mà còn quan tâm đến các dự án có tác động tích cực đến môi trường và phát triển bền vững. Điều này thúc đẩy sự gia tăng nhu cầu đối với trái phiếu xanh như một công cụ tài chính vừa hiệu quả vừa có ý nghĩa xã hội. 

Và cuối cùng, FiinRatings đánh giá, các doanh nghiệp ngày càng chủ động xây dựng khung tài chính xanh và thực hiện đánh giá độc lập theo tiêu chuẩn quốc tế như của Climate Bonds Initiative (CBI) và Hiệp hội Thị trường Vốn Quốc tế (ICMA). Sự chuẩn hóa này giúp nâng cao uy tín và tính minh bạch của trái phiếu xanh, tạo niềm tin cho nhà đầu tư trong và ngoài nước.