Dù năm học 2026 - 2027 mới bắt đầu, phương án tuyển sinh lớp 10 cho năm học 2027 - 2028 đã sớm trở thành vấn đề được học sinh và phụ huynh quan tâm. Những thông tin bước đầu từ các địa phương cho thấy kỳ tuyển sinh tới có thể xuất hiện những điều chỉnh đáng kể, trong bối cảnh Bộ Giáo dục và Đào tạo đang sửa đổi quy chế tuyển sinh trung học cơ sở và trung học phổ thông.

Hà Nội nghiên cứu phương án giảm áp lực, TP.HCM tính toán kết hợp xét tuyển và thi tuyển, trong lúc Bộ Giáo dục và Đào tạo lấy ý kiến phương án chỉ còn 2 môn thi Toán và Ngữ văn.

Tâm điểm của những thay đổi đang được nghiên cứu là số môn thi. Tại dự thảo Thông tư quy định về tuyển sinh trung học cơ sở và trung học phổ thông, Bộ Giáo dục và Đào tạo đưa ra phương án kỳ thi tuyển sinh lớp 10 trung học phổ thông công lập gồm hai môn Toán và Ngữ văn, thay vì ba môn như quy định hiện hành.

Nếu phương án này được thông qua, kỳ thi lớp 10 năm 2027 sẽ có thay đổi đáng kể về cấu trúc. Thông tin từ Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội cho biết, cơ quan này đang nghiên cứu, tham mưu các phương án tuyển sinh vào lớp 10 công lập nhằm giảm áp lực cho học sinh, phụ huynh nhưng vẫn phải bảo đảm tính khách quan, công bằng và độ tin cậy.

Với quy mô tuyển sinh lớn, kỳ thi lớp 10 tại Hà Nội nhiều năm qua luôn nhận được sự quan tâm đặc biệt của các gia đình. Áp lực không chỉ đến từ kỳ thi mà còn gắn với nhu cầu vào trường trung học phổ thông công lập.

Ngành giáo dục Hà Nội cho rằng, phương thức tuyển sinh chỉ có thể thay đổi nếu hệ thống kiểm tra, đánh giá trong quá trình học tập bảo đảm khách quan và có độ tin cậy cao.

Điều này đặc biệt quan trọng nếu kết quả học tập được sử dụng nhiều hơn trong tuyển sinh thay vì chủ yếu dựa vào một kỳ thi. Song song với nghiên cứu phương thức tuyển sinh, Hà Nội tiếp tục tham mưu thành phố đầu tư cơ sở vật chất, mở rộng mạng lưới trường lớp và tăng số chỗ học tại các trường công lập.

Việc tăng nguồn cung chỗ học được xem là một trong những giải pháp căn cơ để giảm sức ép tuyển sinh. Bởi dù phương thức tuyển sinh thay đổi theo hướng nào, áp lực khó có thể giảm đáng kể nếu số lượng học sinh có nhu cầu vào trường công lập vẫn cao hơn khả năng đáp ứng.

Tại TP.HCM, phương án tuyển sinh lớp 10 năm học 2027 - 2028 cũng đang được tính toán theo hướng linh hoạt hơn. Theo đại diện Sở Giáo dục và Đào tạo TP.HCM, Sở sẽ xây dựng phương án kết hợp xét tuyển và thi tuyển phù hợp với thực tiễn địa phương.

Riêng số môn thi, thành phố đang chờ quy định mới sau khi Bộ Giáo dục và Đào tạo hoàn thiện việc sửa đổi Thông tư 30 về quy chế tuyển sinh trung học cơ sở và trung học phổ thông. Sau khi quy định mới được ban hành, ngành giáo dục TP.HCM sẽ tổ chức triển khai phương án cụ thể.

Trong lúc hai đô thị lớn đang nghiên cứu các phương án, Hải Phòng là địa phương đã chính thức công bố phương thức tuyển sinh lớp 10 năm học 2027 - 2028.

Theo văn bản số 5952 ngày 16/9 của Sở Giáo dục và Đào tạo Hải Phòng, tuyển sinh vào lớp 10 trung học phổ thông công lập không chuyên tiếp tục thực hiện bằng phương thức thi tuyển. Môn thi và chế độ tuyển thẳng thực hiện theo quy định của Bộ Giáo dục và Đào tạo. Chỉ tiêu tuyển sinh khối không chuyên sẽ được công bố sau.

Đối với hệ chuyên, hai trường THPT chuyên Nguyễn Trãi và THPT chuyên Trần Phú tiếp tục tổ chức thi tuyển. Các môn chuyên gồm toán, tin học, vật lý, hóa học, sinh học, ngữ văn, lịch sử, địa lý và ngoại ngữ.

Tổng chỉ tiêu tuyển sinh lớp 10 chuyên của hai trường trong năm học 2027 - 2028 là 1.155 học sinh với 33 lớp. Trường THPT chuyên Nguyễn Trãi tuyển 14 lớp với 490 học sinh, tăng một lớp và 35 học sinh so với năm học 2026 - 2027. Trường THPT chuyên Trần Phú tuyển 19 lớp với 665 học sinh, cũng tăng một lớp và 35 học sinh.

Đáng chú ý, lớp chuyên tin học tại cả hai trường tuyển tối đa 75% chỉ tiêu bằng bài thi tin học chuyên, số còn lại tuyển bằng bài thi toán chuyên. Tại Trường THPT chuyên Trần Phú, các lớp chuyên tiếng Pháp, tiếng Nhật và tiếng Hàn tuyển tối đa 50% chỉ tiêu bằng bài thi môn chuyên tương ứng, phần chỉ tiêu còn lại sử dụng bài thi tiếng Anh chuyên.

Quảng Ninh chưa công bố đầy đủ phương thức nhưng đã xác định thời gian dự kiến tổ chức kỳ thi. Theo kế hoạch thời gian năm học 2026 - 2027, kỳ thi tuyển sinh lớp 10 trung học phổ thông năm học 2027 - 2028 dự kiến diễn ra từ ngày 20 đến 22/5, sớm hơn khoảng một tháng so với năm học hiện tại.

Được biết, áp lực của kỳ tuyển sinh lớp 10 thể hiện rõ nhất tại những đô thị có quy mô học sinh lớn như Hà Nội và TP.HCM. Năm học 2026 - 2027, Hà Nội có khoảng 147.000 học sinh tốt nghiệp THCS, tăng khoảng 20.000 em so với năm trước, trong khi 124 trường THPT công lập chỉ tuyển gần 81.500 học sinh. Như vậy, số chỗ học tại các trường THPT công lập chỉ tương đương khoảng 55% số học sinh tốt nghiệp THCS, thấp hơn gần 10% so với năm trước.

Áp lực tại TP.HCM cũng rất lớn, đặc biệt sau khi quy mô giáo dục của thành phố mở rộng. Năm học 2026 - 2027, toàn thành phố dự kiến có 169.080 học sinh tốt nghiệp lớp 9, tăng tới 42.734 học sinh so với năm học trước.

Trong khi đó, 176 trường THPT công lập được giao 117.355 chỉ tiêu lớp 10; nếu tính thêm 1.195 chỉ tiêu của 5 trường trực thuộc các trường đại học, tổng số chỗ học ở nhóm này đạt 118.550.

Ngoài ra, 41 trung tâm giáo dục thường xuyên - giáo dục nghề nghiệp công lập tuyển 16.226 học sinh. Quy mô học sinh lớn khiến việc tổ chức tuyển sinh, phân bổ chỉ tiêu và lựa chọn phương thức thi trở thành bài toán không chỉ của riêng từng trường mà của toàn hệ thống giáo dục đô thị.