Hàng loạt tồn tại trong cấp phép, quản lý mỏ

Thanh tra tỉnh Quảng Trị vừa ban hành kết luận thanh tra chuyên đề về công tác quản lý, cấp phép và khai thác khoáng sản trên địa bàn tỉnh. Theo kết luận, hiện Quảng Trị đã phát hiện, đăng ký trên bản đồ quy hoạch 472 mỏ và điểm quặng, điểm khoáng hóa.

Tại khu vực Bắc Quảng Trị, cơ quan chức năng đã khoanh định 283 điểm mỏ thuộc 21 loại khoáng sản, với tổng diện tích 10.401,08 ha. Trong đó có 234 khu vực mỏ, gồm 56 khu vực mỏ đá vật liệu xây dựng thông thường, 23 khu vực mỏ sét làm gạch ngói, 81 khu vực mỏ cát và 74 khu vực mỏ đất san lấp.

Tại khu vực Nam Quảng Trị có 189 khu vực thuộc 165 điểm mỏ được quy hoạch. Trong số này có 50 điểm mỏ cát, sỏi; 19 điểm mỏ đá làm vật liệu xây dựng thông thường; 14 điểm mỏ sét làm gạch ngói; 7 điểm mỏ than bùn; 72 điểm mỏ đất làm vật liệu san lấp và 1 điểm mỏ vàng, cùng một số loại khoáng sản khác quy mô nhỏ.

Một hoạt động khai thác cát vật liệu xây dựng, san lấp trên địa bàn tỉnh Quảng Trị. Ảnh: Ngọc Tân

Trong giai đoạn từ ngày 1/1/2020 đến 31/12/2025, Bộ Nông nghiệp và Môi trường đã cấp 2 giấy phép khai thác khoáng sản titan và các khoáng sản đi kèm, 1 giấy phép khai thác vôi xi măng, gia hạn 1 giấy phép khai thác tinh quặng titan tổng hợp và cấp 1 giấy phép khai thác cát thạch anh.

Ở cấp tỉnh, UBND tỉnh Quảng Trị đã cấp 80 giấy phép khai thác khoáng sản. Trong đó, 2 giấy phép đã hết hạn và đóng cửa mỏ, 78 giấy phép còn hiệu lực; đồng thời gia hạn 16 giấy phép và nâng công suất khai thác đối với 13 giấy phép.

Qua kiểm tra 31 hồ sơ cấp giấy phép khai thác và xác minh thực tế tại các mỏ, Thanh tra tỉnh nhận thấy công tác cấp phép và quản lý nhà nước sau cấp phép vẫn còn một số tồn tại.

Đáng chú ý, một số giấy phép chưa xác định mức sâu khai thác thấp nhất. Sở Nông nghiệp và Môi trường chưa thường xuyên rà soát báo cáo hoạt động khoáng sản định kỳ của các đơn vị, dẫn đến chưa kịp thời phát hiện, xử lý trường hợp doanh nghiệp khai thác vượt công suất, vượt độ sâu.

Thanh tra cũng phát hiện một số giấy phép khai thác cát trắng chưa phù hợp với hiện trạng, trong đó độ cao được cấp phép cao hơn hiện trạng thực tế.

Tại một số dự án, doanh nghiệp sử dụng đất phục vụ hoạt động khai thác hoặc làm bãi chế biến khoáng sản nhưng chưa hoàn thành thủ tục thuê đất, chưa thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính với Nhà nước. Có trường hợp sử dụng đất tại bãi chế biến khoáng sản vượt quá diện tích được thuê.

Công tác đóng cửa mỏ sau khi giấy phép hết hạn cũng còn nhiều vấn đề. Bên cạnh 25 đơn vị đã hoàn thành thủ tục đóng cửa mỏ và phục hồi môi trường theo quy định, vẫn còn 15 dự án khai thác khoáng sản đã hết hạn giấy phép nhưng chưa hoàn thành thủ tục đóng cửa mỏ.

Hơn 4 tỷ đồng chênh lệch phải thu hồi

Một trong những nội dung đáng chú ý được Thanh tra tỉnh Quảng Trị chỉ ra là việc thực hiện nghĩa vụ tài chính của các doanh nghiệp khai khoáng.

Qua thanh tra, có 16/28 đơn vị kê khai không đúng giá tính thuế tài nguyên, phí bảo vệ môi trường, đồng thời kê khai thiếu khối lượng khoáng sản khai thác thực tế. Sau khi tính toán lại, đoàn thanh tra xác định số tiền chênh lệch cần phải thu hồi hơn 4,06 tỷ đồng.

Ngoài ra, có 5 đơn vị đã sử dụng đất vào mục đích hoạt động khoáng sản từ trước nhưng đến nay chưa hoàn thành thủ tục thuê đất và thực hiện nghĩa vụ tài chính theo quy định.

Công ty TNHH Goldensand cũng được xác định chưa thực hiện ký quỹ bảo vệ môi trường tại mỏ đất Hải Trường 2, xã Diên Sanh, không đúng quy định của Luật Bảo vệ môi trường năm 2022.

Đối với hoạt động khai thác khoáng sản, Thanh tra tỉnh xác định 10 đơn vị được thanh tra có hành vi thực hiện không đúng quy định của pháp luật về khoáng sản và đất đai.

Đến thời điểm ban hành kết luận, 12 đơn vị đã nộp đầy đủ số tiền sai phạm vào tài khoản tạm giữ chờ xử lý của Thanh tra tỉnh Quảng Trị theo các quyết định thu hồi của Chánh Thanh tra tỉnh, với tổng số tiền 2,167 tỷ đồng.

Bên cạnh đó, Sở Nông nghiệp và Môi trường Quảng Trị đã ban hành 10 quyết định xử phạt vi phạm hành chính, đồng thời buộc các đơn vị vi phạm nộp lại số lợi bất hợp pháp có được do thực hiện hành vi vi phạm, với tổng số tiền 1,877 tỷ đồng.

Sau khi Đoàn thanh tra kiến nghị xem xét, xử lý, Công ty TNHH Goldensand cũng đã nộp 1,879 tỷ đồng tiền ký quỹ vào Quỹ Bảo vệ môi trường tỉnh Quảng Trị.

Đáng chú ý, hoạt động khai thác khoáng sản của Công ty TNHH Minh Hưng tại mỏ đá Nam khối A - Tân Lâm, xã Cam Lộ, được xác định có dấu hiệu vi phạm quy định tại Điều 227 Bộ luật Hình sự. Sở Nông nghiệp và Môi trường đã có văn bản đề nghị Công an tỉnh kiểm tra, xác minh, làm rõ để xử lý theo quy định pháp luật.

Từ những tồn tại được phát hiện, Thanh tra tỉnh Quảng Trị đề nghị UBND tỉnh chỉ đạo các địa phương tăng cường kiểm tra, giám sát hoạt động của các đơn vị khai thác khoáng sản, kịp thời phát hiện và ngăn chặn các hành vi vi phạm.

Cơ quan thanh tra cũng đề nghị Thuế tỉnh Quảng Trị đôn đốc các đơn vị còn nợ tiền cấp quyền khai thác khoáng sản, thuế tài nguyên, phí bảo vệ môi trường, tiền thuê đất và tiền sử dụng đất thực hiện đầy đủ nghĩa vụ tài chính với ngân sách Nhà nước.

Đối với các khoản nợ thuế lớn, kéo dài nhiều năm, cơ quan thuế được đề nghị có biện pháp thu hồi theo quy định. Trường hợp phát hiện tổ chức, cá nhân khai thác vượt công suất thông qua hóa đơn, chứng từ và số liệu kê khai thuế, cần kịp thời báo cáo người có thẩm quyền để ngăn chặn, xử lý vi phạm.