Các chuyên gia cảnh báo, RSV và Zona không chỉ làm bệnh nền tiến triển nặng hơn mà còn có thể gây nhiều biến chứng kéo dài, trong đó tiêm chủng được xem là một trong những giải pháp quan trọng giúp giảm nguy cơ nhập viện và duy trì chất lượng cuộc sống.

TS.Phan Thanh Thủy, Viện Hô hấp, Bệnh viện Bạch Mai cho biết, người cao tuổi mắc bệnh hô hấp mạn tính là nhóm đặc biệt dễ bị tổn thương do hiện tượng lão hóa miễn dịch. Cùng với tuổi tác, khả năng bảo vệ của hệ miễn dịch suy giảm, trong khi nhiều người đồng thời mắc các bệnh lý nền hoặc phải sử dụng corticoid kéo dài, làm tăng nguy cơ mắc các bệnh truyền nhiễm.

Đối với người lớn tuổi, đặc biệt là những người mắc bệnh phổi mạn tính, virus hợp bào hô hấp (RSV) có thể gây viêm phổi, suy hô hấp và khởi phát các đợt cấp của bệnh phổi tắc nghẽn mạn tính (COPD) hoặc hen phế quản.

Các chuyên gia cảnh báo, RSV và Zona không chỉ làm bệnh nền tiến triển nặng hơn mà còn có thể gây nhiều biến chứng kéo dài.

Đáng lưu ý, ở những người vốn đã có bệnh lý mạn tính, nhiễm RSV không chỉ làm bệnh diễn biến nặng hơn mà còn làm tăng nguy cơ bội nhiễm vi khuẩn, kéo theo quá trình điều trị phức tạp, thời gian nằm viện kéo dài và gia tăng gánh nặng chi phí y tế. Chỉ một đợt nhiễm RSV cũng có thể khiến chức năng hô hấp của bệnh nhân COPD hoặc hen phế quản suy giảm đáng kể và khó hồi phục hoàn toàn.

Không chỉ RSV, các chuyên gia cũng cảnh báo Zona thần kinh là mối đe dọa đáng quan tâm đối với người cao tuổi và người mắc bệnh mạn tính.

Theo TS.Phan Thanh Thủy, sau khi mắc thủy đậu, virus Varicella Zoster không bị đào thải hoàn toàn mà tồn tại dưới dạng tiềm ẩn trong các hạch thần kinh suốt nhiều năm. Đến giai đoạn hệ miễn dịch suy yếu, virus có thể tái hoạt động, gây bệnh Zona với các tổn thương da kèm theo những cơn đau dữ dội.

Không chỉ gây khó chịu trong sinh hoạt hằng ngày, Zona còn có thể để lại biến chứng đau dây thần kinh sau Zona kéo dài nhiều tháng, thậm chí nhiều năm, làm suy giảm khả năng vận động, ảnh hưởng giấc ngủ và chất lượng cuộc sống, đặc biệt ở người cao tuổi.

Còn theo PGS-TS.Phan Thu Phương, Viện trưởng Viện Hô hấp, Bệnh viện Bạch Mai, đối với người cao tuổi và người mắc bệnh mạn tính, tiêm chủng là một trong những biện pháp dự phòng quan trọng giúp giảm nguy cơ mắc các bệnh nhiễm trùng, hạn chế các đợt cấp của bệnh nền và góp phần duy trì chất lượng cuộc sống.

Tại Bệnh viện Bạch Mai, người cao tuổi, người mắc bệnh hô hấp, người có bệnh lý nền hoặc nhiều bệnh đồng mắc đều được các bác sỹ tư vấn và khuyến cáo tiêm các loại vắc xin phù hợp nhằm tăng cường khả năng phòng bệnh.

Nói thêm về điều này, TS.Nguyễn Thị Hương Giang, Viện Y học Nhiệt đới, Bệnh viện Bạch Mai cho rằng, một trong những thách thức lớn của tiêm chủng ở người cao tuổi là hệ miễn dịch suy giảm theo thời gian, khiến đáp ứng miễn dịch sau tiêm thấp hơn so với người trẻ.

Chính vì vậy, nhiều thế hệ vắc-xin mới đã được nghiên cứu với công nghệ tăng cường đáp ứng miễn dịch, giúp cơ thể tạo khả năng bảo vệ mạnh hơn và duy trì hiệu quả trong thời gian dài.

Theo TS.Hương Giang, các nghiên cứu cho thấy vắc-xin RSV tái tổ hợp có chất bổ trợ đạt hiệu lực bảo vệ cao và duy trì qua ba mùa dịch RSV, kể cả ở người từ 60 tuổi trở lên có các bệnh đồng mắc như tim mạch, bệnh phổi, COPD hoặc hen phế quản.

Đối với Zona thần kinh, vắc-xin Zona tái tổ hợp có chất bổ trợ cũng được ghi nhận có hiệu quả cao trong phòng ngừa bệnh cũng như giảm nguy cơ đau dây thần kinh sau Zona. Hiệu quả bảo vệ được duy trì nhất quán ở người từ 50 tuổi trở lên mắc các bệnh hô hấp mạn tính.

Các chuyên gia khuyến cáo, người mắc bệnh hô hấp mạn tính cần tuân thủ điều trị bệnh nền theo hướng dẫn của bác sỹ, tái khám định kỳ để đánh giá chức năng hô hấp và kiểm soát nguy cơ xuất hiện các đợt cấp.

Bên cạnh đó, người bệnh nên chủ động trao đổi với bác sỹ về các biện pháp phòng ngừa nhiễm trùng, trong đó cân nhắc tiêm chủng phù hợp với độ tuổi và tình trạng sức khỏe.

Đối với người cao tuổi và người mắc bệnh hô hấp mạn tính, phòng ngừa hiệu quả một đợt nhiễm trùng không chỉ giúp tránh mắc thêm một bệnh mới mà còn góp phần bảo tồn chức năng hô hấp, giảm nguy cơ nhập viện, duy trì khả năng vận động và kéo dài thời gian sống khỏe mạnh.

Song song với các biện pháp dự phòng, việc duy trì chế độ dinh dưỡng hợp lý, tăng cường vận động phù hợp và xây dựng lối sống lành mạnh cũng đóng vai trò quan trọng trong nâng cao sức đề kháng và bảo vệ sức khỏe lâu dài.

Trước đó, nói về vắc-xin zona thần kinh, Ths.Nguyễn Minh Hồng, Hệ thống tiêm chủng Long Châu cho hay, một trong những điểm đáng chú ý của Shingrix là công nghệ vắc-xin tái tổ hợp với kháng nguyên glycoprotein E kết hợp hệ bổ trợ miễn dịch AS01, giúp tăng cường khả năng tạo đáp ứng miễn dịch mạnh và bền vững hơn ở người lớn tuổi, nhóm có nguy cơ cao mắc zona thần kinh.

Lịch tiêm Shingrix gồm 2 mũi. Với người từ 50 tuổi trở lên, mũi thứ hai được tiêm sau mũi đầu tiên ít nhất 2 tháng. Với người suy giảm miễn dịch hoặc nguy cơ cao, khoảng cách giữa hai mũi có thể rút ngắn theo chỉ định chuyên môn.

Sau tiêm, một số phản ứng thường gặp có thể xuất hiện như đau, sưng đỏ tại vị trí tiêm, mệt mỏi, đau cơ, sốt nhẹ hoặc ớn lạnh. Các chuyên gia cho biết đây là phản ứng thông thường khi hệ miễn dịch được kích hoạt để tạo kháng thể bảo vệ cơ thể.

Bên cạnh tiêm chủng, người dân cần duy trì lối sống lành mạnh, ngủ đủ giấc, kiểm soát bệnh nền và tăng cường miễn dịch nhằm giảm nguy cơ virus tái hoạt gây bệnh.

Các bác sỹ khuyến cáo người dân, đặc biệt là người lớn tuổi và người có bệnh nền, không nên chủ quan với zona thần kinh bởi đây không chỉ là bệnh ngoài da đơn thuần mà có thể để lại hậu quả kéo dài, ảnh hưởng nghiêm trọng tới chất lượng cuộc sống nếu không được phòng ngừa đúng cách.

Còn với RSV, các chuyên gia cho rằng, để giảm gánh nặng do RSV, cần tăng cường nhận diện sớm các nhóm nguy cơ, nâng cao nhận thức của cộng đồng và đẩy mạnh các biện pháp y học dự phòng. Đặc biệt, việc phòng ngừa RSV cần được lồng ghép vào chiến lược chăm sóc sức khỏe người cao tuổi và thúc đẩy lão hóa khỏe mạnh.

Theo các chuyên gia, mục tiêu của dự phòng không chỉ là giảm số ca mắc bệnh mà còn giúp người cao tuổi duy trì khả năng vận động, hạn chế nhập viện, kéo dài thời gian sống khỏe mạnh và giữ được sự độc lập trong sinh hoạt hằng ngày.

Trong bối cảnh dân số già hóa nhanh, chủ động phòng ngừa các bệnh nhiễm trùng hô hấp như RSV sẽ trở thành một trong những giải pháp quan trọng để giảm gánh nặng bệnh tật và nâng cao chất lượng cuộc sống cho người dân.

Hiện nay, vắc-xin Abrysvo phòng RSV của Pfizer đã được triển khai tiêm tại một số cơ sở tiêm chủng, trong đó có Hệ thống Tiêm chủng Long Châu. 

Bên cạnh việc quan tâm đến chi phí tiêm vắc-xin, theo khuyến cáo của chuyên gia người dân nên lựa chọn những cơ sở tiêm chủng được cấp phép, bảo đảm điều kiện bảo quản vắc-xin và có đội ngũ y tế tư vấn, theo dõi đầy đủ trước, trong và sau tiêm.

Trước khi tiêm, người dân nên liên hệ trực tiếp với cơ sở tiêm chủng để cập nhật giá, tình trạng vắc-xin cũng như được tư vấn về đối tượng phù hợp và thời điểm tiêm nhằm đạt hiệu quả bảo vệ tốt nhất.