Danh mục tài sản cho thuê tài chính được mở rộng

Ngân hàng Nhà nước đang lấy ý kiến đối với dự thảo Thông tư quy định về hoạt động cho thuê tài chính của công ty tài chính tổng hợp, công ty cho thuê tài chính.

Theo Vụ Tín dụng các ngành kinh tế (Ngân hàng Nhà nước), hoạt động cho thuê tài chính hiện được thực hiện theo quy định tại Thông tư số 26/2024/TT-NHNN ngày 28/6/2024. Các quy định hiện hành theo Thông tư 26 đang hạn hạn chế một số tài sản trong hoạt động cho thuê tài chính. Chưa kể, thời gian qua do sự phát triển mạnh mẽ về khoa học, công nghệ làm gia tăng nhu cầu cho thuê tài chính đối với các tài sản vô hình như: phần mềm, quyền khai thác, tài sản trí tuệ, dữ liệu,... Do vậy, cần có quy định cụ thể hơn đối với các tài sản này để các công ty cho thuê tài chính có thể triển khai thực hiện cho thuê tài chính. 

Căn cứ quy định pháp luật hiện hành về tài sản (Bộ Luật Dân sự, Luật sở hữu trí tuệ, Luật Dữ liệu,  46 Luật Công nghiệp công nghệ số) và quy định của Bộ Tài chính về chuẩn mực kế toán và hạch toán kế toán, NHNN đã đề xuất sửa đổi quy định về tài sản cho thuê tài chính.

Theo đó, tài sản cho thuê tài chính sẽ được phân loại bao gồm tài sản hữu hình và tài sản vô hình.

Tài sản hữu hình là các loại tài sản theo quy định pháp luật có hình thái vật chất và vẫn giữ nguyên hình thái vật chất ban đầu trong quá trình sử dụng (như: máy móc, thiết bị, phương tiện vận tải...). Tài sản hữu hình là vật theo quy định của Bộ Luật Dân sự.

Tài sản vô hình: là các loại tài sản theo quy định pháp luật không có hình thái vật chất (như: phần mềm, quyền khai thác, tài sản trí tuệ, dữ liệu,...). Tài sản vô hình là quyền về tài sản theo quy định của Bộ Luật Dân sự và các tài sản vô hình khác (tài sản số).

Tài sản cho thuê tài chính đồng thời phải đáp ứng các điều kiện: Không thuộc danh mục tài sản mà pháp luật cấm mua, bán, sử dụng, xuất, nhập khẩu; Không thuộc loại tài sản mà tổ chức tín dụng không được kinh doanh theo quy định của Luật Các Tổ chức dụng (không được hoạt động kinh doanh bất động sản); Tài sản có thời hạn sử dụng trên 1 năm (vì hoạt động cho thuê tài chính là hoạt động cấp tín dụng trung, dài hạn nên tài sản cho thuê tài chính phải có thời hạn sử dụng trên 1 năm).

Cho thuê tài chính hạn mức nhỏ được nâng lên 400 triệu đồng

Một trong những điểm mới của dự thảo Thông tư  quy định về hoạt động cho thuê tài chính của công ty tài chính tổng hợp, công ty cho thuê tài chính là NHNN đã nâng mức khoản cho thuê tài chính giá trị nhỏ lên không vượt quá 400 triệu đồng, thay vì mức không vượt quá 100 triệu đồng như hiện nay.

Trước đó, Hiệp hội cho thuê tài chính và các Công ty cho thuê tài chính có ý kiến mức 100 triệu đồng là quá thấp. Từ thời điểm Thông tư 26 được ban hành, số khoản cho thuê tài chính có giá trị dưới 1 tỷ đồng chiếm 27% khoản cho thuê tài chính và chiếm 5% tổng số tiền cho thuê tài chính. Nhiều Công ty cho thuê tài chính không phát sinh khoản cho thuê tài chính đến 100 triệu đồng.

Quy định hiện hành không có tiêu chí để xác định khoản cho thuê tài chính có giá trị nhỏ. Theo quy định của Luật Các TCTD, khoản cho thuê tài chính có giá trị nhỏ, Công ty cho thuê tài chính sẽ không phải xem xét đánh giá về phương án sử dụng tài sản cho thuê tài chính khả thi, các điều kiện khác (mục đích sử dụng tài sản hợp pháp, khả năng tài chính để trả nợ) vẫn phải thực hiện.

Do đó, đối với khoản cho thuê tài chính có giá trị nhỏ, Công ty cho thuê tài chính sẽ giảm bớt 01 điều kiện phải xem xét, đánh giá nên sẽ tiết kiệm được thời gian, thủ tục hồ sơ và tạo thuận lợi hơn cho hoạt động cho thuê tài chính. Mức giá trị nhỏ cần xác định ở mức phù hợp nhằm vừa đảm bảo tạo thuận lợi hơn cho hoạt động cho thuê tài chính và an toàn trong hoạt động cho thuê tài chính.

Theo báo cáo của các TCTD, các khoản cho thuê tài chính có dư nợ dưới 100 triệu đồng chiếm khoảng 0,2% tổng dư nợ cho thuê tài chính, các khoản cho thuê tài chính có dư nợ dưới 500 triệu đồng chiếm khoảng 5% tổng dư nợ cho thuê tài chính, các khoản cho thuê tài chính có dư nợ dưới 1 tỷ đồng chiếm khoản 14,64% tổng dư nợ cho thuê tài chính và các khoản cho thuê tài chính có dư nợ trên 1 tỷ đồng chiếm trên 85% tổng dư nợ cho thuê tài chính.

Khách hàng của các công ty cho thuê tài chính chủ yếu là khách hàng tổ chức (chiếm trên 98% tổng dư nợ), chỉ một số rất nhỏ là khách hàng cá nhân (chiếm trên 1,2% tổng dư nợ). Nhu cầu của khách hàng thuê tài chính thường là các tài sản máy móc thiết bị, phương tiện vận tải phục vụ sản xuất kinh doanh với giá trị tương đối lớn, không phải nhu cầu các sản phẩm tiêu dùng giá trị nhỏ.

Dự thảo Thông tư quy định khoản cho thuê tài chính mức giá trị nhỏ là khoản cho thuê tài chính không vượt quá 400 triệu đồng không chỉ tháo gỡ khó khăn cho các công ty cho thuê tài chính mà còn thống nhất với mức cho vay giá trị nhỏ hiện đang được Vụ Chính sách tiền tệ đề xuất tại Dự thảo Thông tư sửa đổi Thông tư số 39/2016/TT-NHNN quy định về hoạt động cho vay của tổ chức tín dụng, Chi nhánh ngân hàng nước ngoài đối với khách hàng.