Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu trình bày báo cáo thẩm tra - Ảnh Đức Thanh.

Ủy ban Pháp luật và Tư pháp của Quốc hội cơ bản tán thành định hướng xây dựng Luật Phát triển đô thị là đạo luật khung về phân quyền, trong đó Quốc hội phân quyền trực tiếp, triệt để và ổn định cho chính quyền TP.HCM, các thành phố sẽ được công nhận là đô thị loại đặc biệt.

Tiếp tục Kỳ họp không thường lệ thứ nhất, sáng 7/8, Quốc hội nghe tờ trình và báo cáo thẩm tra về dự án Luật Phát triển đô thị.

Trình bày tờ trình, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng nêu rõ, dự án luật được xây dựng nhằm tạo lập khuôn khổ pháp lý ổn định, đồng bộ và đột phá cho phát triển các thành phố, đặc biệt là TP.HCM, đô thị đặc biệt, thành phố khác; góp phần tháo gỡ các điểm nghẽn về thể chế, hạ tầng, nguồn lực và tổ chức thực hiện, thúc đẩy phát triển nhanh, bền vững.

Yêu cầu phát triển của các thành phố, nhất là đô thị đặc biệt trong bối cảnh mới, theo Bộ trưởng Tư pháp, đòi hỏi cần ban hành một đạo luật có tính ổn định, dài hạn để giải quyết các vấn đề về quy hoạch, hạ tầng, môi trường, khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, giáo dục, y tế, an sinh xã hội, liên kết vùng và quản trị đô thị.

“Dự án Luật đồng thời tạo hành lang pháp lý mới cho phát triển, khai thác hiệu quả tiềm năng, lợi thế của các vùng có vị trí chiến lược, tạo động lực tăng trưởng mới, thu hút các nguồn lực đầu tư chất lượng cao”, Bộ trưởng Bộ Tư pháp nêu.

Tờ trình cũng nêu rõ, Dự án Luật Phát triển đô thị được xây dựng theo tinh thần pháp luật kiến tạo phát triển, đẩy mạnh phân cấp, phân quyền gắn với cơ chế kiểm soát quyền lực; bảo đảm công khai, minh bạch, trách nhiệm giải trình.

Về nội dung chính của dự thảo luật, Bộ trưởng Hoàng Thanh Tùng cho biết dự luật gồm 5 chương, 66 điều và tập trung vào 2 nhóm chính sách lớn, trong đó có việc đẩy mạnh phân quyền cho thành phố là đô thị đặc biệt và chính sách đặc thù thúc đẩy thành phố là đô thị đặc biệt.

Cụ thể, dự thảo luật mở rộng thẩm quyền của thành phố là đô thị đặc biệt trong xây dựng và ban hành văn bản quy phạm pháp luật nhằm quy định chi tiết, hướng dẫn thi hành và xử lý các vấn đề đặc thù phát sinh từ thực tiễn quản lý, phát triển đô thị.

Cơ chế phân quyền được thiết kế đồng bộ với các yêu cầu về giám sát, thanh tra, kiểm tra và trách nhiệm giải trình nhằm kiểm soát chặt chẽ trong quá trình thực hiện, bảo đảm tính thống nhất của hệ thống pháp luật.

Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng trình bày tờ trình - Ảnh Đức Thanh.

Đồng thời, dự thảo luật đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính, cho phép điều chỉnh quy trình, thẩm quyền giải quyết theo hướng đơn giản, thuận lợi hơn cho người dân và doanh nghiệp.

Cùng với đó, dự thảo luật tạo cơ sở pháp lý để phát triển các lĩnh vực có vai trò động lực đối với tăng trưởng như trung tâm tài chính quốc tế, logistics, kinh tế biển, giáo dục, y tế, du lịch, thu hút nhà đầu tư chiến lược, phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao…

Đáng chú ý, theo tờ trình, dự thảo luật thiết lập cơ chế kiểm soát quyền lực chặt chẽ thông qua thanh tra, kiểm tra, giám sát và trách nhiệm giải trình; đồng thời có quy định khuyến khích, bảo vệ cán bộ năng động, sáng tạo, dám nghĩ, dám làm vì lợi ích chung và xử lý nghiêm các hành vi tham nhũng, trục lợi, lạm dụng chính sách.

Báo cáo thẩm tra, Chủ nhiệm Ủy ban Pháp luật và Tư pháp Phan Chí Hiếu cho biết Ủy ban và các cơ quan của Quốc hội tham gia thẩm tra đều tán thành sự cần thiết ban hành Luật Phát triển đô thị.

Ông Hiếu nêu rõ, cơ quan thẩm tra tán thành định hướng xây dựng luật là đạo luật khung về phân quyền, trong đó Quốc hội phân quyền trực tiếp, triệt để và ổn định cho chính quyền TPHCM, các thành phố sẽ được công nhận là đô thị loại đặc biệt.

Tuy nhiên, Ủy ban Pháp luật và Tư pháp đề nghị làm rõ phạm vi áp dụng các cơ chế, chính sách của luật, tránh mở rộng đối tượng áp dụng nhưng không đi kèm cơ chế quản lý và kiểm soát tương ứng. Trường hợp cần mở rộng, theo cơ quan thẩm tra, phải quy định ngay trong phạm vi điều chỉnh của luật hoặc nghiên cứu quy định trong các luật chuyên ngành có liên quan. 

Ông Hiếu cho biết, cơ quan thẩm tra tán thành chủ trương phân quyền mạnh cho địa phương nhưng đề nghị xác định rõ nguyên tắc, giới hạn để Chính phủ quy định phạm vi vận dụng các cơ chế, chính sách đặc thù; thiết kế đầy đủ cơ chế kiểm soát quyền lực, trách nhiệm giải trình, bảo đảm công khai, minh bạch và thống nhất trong tổ chức thi hành Luật.

Ủy ban thẩm tra cũng đề nghị tiếp tục hoàn thiện các quy định về quy hoạch, quản lý không gian phát triển, đầu tư, đất đai, tài chính, ngân sách, khu thương mại tự do, khu phi thuế quan, trung tâm tài chính quốc tế… và các chính sách phát triển kinh tế biển theo hướng tạo động lực phát triển, nhưng đồng thời bảo đảm phù hợp với các điều ước quốc tế, đảm bảo quốc phòng, an ninh và khả năng cân đối nguồn lực, cân đối ngân sách, nguồn lực thực hiện và sự thống nhất giữa các địa phương khi mở rộng phạm vi áp dụng.