Tối 19/9, chương trình nghệ thuật “Thanh âm Gốm” khai mạc tại làng gốm Bát Tràng, đưa công chúng đến với một cách cảm nhận mới về di sản làng nghề. Gốm không còn được thưởng lãm qua hình dáng, màu men, mà trở thành chất liệu để tạo nên âm thanh, chuyển động và những màn trình diễn đương đại.

Chương trình nằm trong khuôn khổ Festival Thăng Long - Hà Nội lần thứ II năm 2026, diễn ra từ ngày 11 đến 20/9 tại nhiều không gian văn hóa, di sản tiêu biểu của Thủ đô.

Nghệ sĩ trình diễn tại chương trình. Ảnh: Vi Giáng.

Kiến tạo không gian văn hóa từ di sản làng nghề

Phát biểu khai mạc chương trình, bà Vũ Thu Hà, Phó chủ tịch UBND TP. Hà Nội cho biết, làng gốm Bát Tràng được lựa chọn làm không gian tổ chức đặc biệt bởi nơi đây, di sản không dừng lại ở những hiện vật đã hoàn thành, mà vẫn được tạo tác, trao truyền và tiếp nối mỗi ngày.

Bát Tràng là thành viên Mạng lưới các thành phố thủ công sáng tạo toàn cầu; nghề gốm Bát Tràng đã được ghi danh vào Danh mục Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Những giá trị nổi bật của nghề thủ công truyền thống cùng sức sáng tạo bền bỉ của cộng đồng đã làm nên vị thế của một làng nghề tiêu biểu của Thủ đô.

Từ nền tảng ấy, “Thanh âm Gốm” được xây dựng như một hành trình trải nghiệm liền mạch, kết nối ký ức làng nghề và chất liệu gốm với âm nhạc, xiếc, múa, chuyển động sân khấu, nghệ thuật sắp đặt cùng sự tham gia của chính những người làm nghề tại Bát Tràng.

Di sản, nghệ thuật và cộng đồng trở thành ba giá trị trung tâm, giúp sản phẩm văn hóa hiện diện sống động trong đời sống hôm nay, đồng thời tạo nên hai đêm “hội làng” đặc biệt giữa không gian Bát Tràng.

Festival Thăng Long - Hà Nội lần thứ II được tổ chức với tinh thần lấy di sản làm nền tảng, thúc đẩy quá trình trao truyền, sáng tạo và lan tỏa các giá trị văn hóa. Thông qua việc kết nối di sản với nghệ thuật, giáo dục, du lịch và cộng đồng, Festival hướng tới hình thành những sản phẩm văn hóa mới mang dấu ấn riêng của Thủ đô.

Tại “Thanh âm Gốm”, không gian biểu diễn cũng trở thành một phần của câu chuyện. Gốm, mây, tre, mành cùng những hình ảnh gợi liên tưởng đến lò nung, dòng nước và làng nghề dẫn dắt khán giả từng bước hòa mình vào đời sống văn hóa Bát Tràng.

Công chúng có thể tìm hiểu câu chuyện về nghề và các sản phẩm gốm. Qua ngôn ngữ kể chuyện đặc biệt của nghệ thuật, nghệ sĩ cùng không gian biểu diễn đưa văn hóa gốm đến gần hơn với người xem.

Từ đất và lửa đến những thanh âm mới

Chương trình được triển khai thành hành trình xuyên suốt qua các phần “Mở đất”, “Lửa nghề Bát Tràng”, GOm Show - “Âm thanh từ gốm”, “Dòng chảy di sản” và “Trao gửi”.

Tại phần “Mở đất”, khán giả được tiếp cận không gian văn hóa Bát Tràng, tìm hiểu lịch sử làng nghề, trải nghiệm nặn gốm, vẽ lam và thưởng thức ẩm thực địa phương.

Hoạt cảnh “Lửa nghề Bát Tràng” sử dụng múa, xiếc và chuyển động sân khấu để tái hiện quá trình làm gốm, từ xử lý đất, tạo cốt, phủ men, xếp lò, canh lò đến vận chuyển sản phẩm.

Những công đoạn lao động cùng kinh nghiệm được trao truyền qua nhiều thế hệ được chuyển hóa thành ngôn ngữ biểu diễn, giúp người xem hình dung rõ hơn về kỹ nghệ, sự công phu và sức lao động ẩn sau mỗi sản phẩm gốm.

Điểm nhấn của chương trình là GOm Show - “Âm thanh từ gốm”, dự án nghệ thuật được nhóm Đàn Đó nghiên cứu, phát triển trong gần 15 năm. Từ những vật dụng quen thuộc như chum, niêu và nhiều vật thể bằng gốm, sành, các nghệ sĩ đã nghiên cứu, chế tác thành những nhạc cụ có khả năng tạo ra nhiều tầng âm sắc.

Hệ thống nhạc cụ được sử dụng trong chương trình gồm trống chum, trống lãng, chiêng sành, chuông sành, ang xoay, đàn niêu… Qua bàn tay nghệ sĩ, những vật thể gần gũi trong đời sống trở thành phương tiện biểu đạt nghệ thuật, kiến tạo một không gian âm thanh mang đặc trưng riêng của chất liệu gốm.

Chương trình còn có sự tham gia của nghệ nhân, nghệ sĩ và cộng đồng địa phương, qua đó hình thành một không gian văn hóa đang sống. Đây cũng là hướng tiếp cận phù hợp với mục tiêu đưa di sản đến gần công chúng bằng những hình thức sáng tạo đương đại.

Chia sẻ sau chương trình, ông Nguyễn Văn Hưng, người dân xã Bát Tràng, Hà Nội cho biết, “Thanh âm Gốm” mang đến cảm xúc đặc biệt khi câu chuyện làng nghề được kể bằng âm thanh, ánh sáng và ngôn ngữ sáng tạo của người trẻ.

“Là người sinh ra và lớn lên ở làng gốm, tôi rất tự hào và xúc động khi thấy các bạn trẻ tìm đến gốm bằng một tình yêu mới. Gốm không chỉ là đất và lửa, mà còn là câu chuyện về con người, về công sức, trí tuệ và tình yêu nghề được truyền qua nhiều thế hệ”, ông Nguyễn Văn Hưng chia sẻ.

Theo ông Hưng, những sáng tạo tại chương trình đã mang đến cách nhìn mới, giúp gốm gần hơn với đời sống đương đại. Ông kỳ vọng thế hệ trẻ tiếp tục phát huy tinh thần sáng tạo nhưng vẫn trân trọng, gìn giữ những giá trị được cha ông trao truyền.

Diễn ra trong hai ngày 19 và 20/9, “Thanh âm Gốm” không đơn thuần là một chương trình nghệ thuật thuộc Festival Thăng Long - Hà Nội 2026, mà còn gợi mở cách tiếp cận mới đối với di sản làng nghề.

Từ đất, nước và lửa, câu chuyện gốm Bát Tràng được chuyển tải qua âm thanh, ánh sáng, chuyển động và trải nghiệm. Qua đó, di sản có thêm không gian để tiếp tục được thực hành, sáng tạo, lan tỏa trong đời sống đương đại và từng bước trở thành nguồn lực phát triển các sản phẩm văn hóa, du lịch đặc trưng của Hà Nội.