Theo ông Huỳnh Văn Chương, Cục trưởng Cục Quản lý chất lượng (Bộ GD&ĐT), điểm cốt lõi của Đề án là đổi mới phương thức tổ chức kỳ thi chứ không thay đổi mục tiêu đánh giá hay chuẩn đầu ra của Chương trình giáo dục phổ thông.

Ảnh minh họa.

Theo Bộ GD&ĐT, việc chuyển từ thi trên giấy sang thi trên máy tính sẽ giúp giảm đáng kể các công đoạn thủ công như in sao đề, vận chuyển, bàn giao và chấm thi trắc nghiệm. Hệ thống cũng cho phép ghi nhận đầy đủ quá trình làm bài của thí sinh, hạn chế sai sót do con người, đồng thời tạo điều kiện tổ chức nhiều ca thi với các đề thi đã được chuẩn hóa về độ khó.

Một ưu điểm khác là đề thi có thể từng bước tích hợp các dạng dữ liệu như âm thanh, hình ảnh, video hoặc mô phỏng, qua đó đánh giá tốt hơn năng lực vận dụng và giải quyết vấn đề của học sinh thay vì chỉ kiểm tra khả năng ghi nhớ kiến thức.

Đáng chú ý, Bộ GD&ĐT khẳng định thi trên máy tính không đồng nghĩa với thi trực tuyến. Theo mô hình được đề xuất, đề thi sẽ được truyền qua kênh bảo mật của Ban Cơ yếu Chính phủ đến máy chủ đặt tại điểm thi. Thí sinh làm bài trên mạng LAN nội bộ, hoàn toàn không kết nối Internet, giúp giảm phụ thuộc vào đường truyền và hạn chế nguy cơ tấn công từ bên ngoài.

Một trong những nội dung nhận được nhiều quan tâm là việc ứng dụng công nghệ và trí tuệ nhân tạo (AI) trong tổ chức kỳ thi.

Theo Cục trưởng Cục Quản lý chất lượng, AI chỉ được nghiên cứu để hỗ trợ một số công đoạn trong quá trình xây dựng ngân hàng câu hỏi chuẩn hóa, như phân tích dữ liệu hoặc hỗ trợ kỹ thuật. Toàn bộ quy trình xây dựng, thẩm định, thử nghiệm và phê duyệt câu hỏi vẫn do đội ngũ chuyên gia thực hiện theo quy trình chuyên môn chặt chẽ.

Song song với đó, hệ thống tổ chức thi sẽ áp dụng nhiều lớp bảo mật như mã hóa dữ liệu đề thi và bài thi, phân quyền truy cập, xác thực người vận hành, ghi nhật ký thao tác và sao lưu nhiều lớp nhằm bảo đảm an toàn thông tin. Việc sử dụng công nghệ nhận diện thí sinh cũng mới dừng ở mức nghiên cứu để hỗ trợ xác minh danh tính, chưa thay thế vai trò của cán bộ coi thi.

Bảo đảm công bằng giữa các địa phương được Bộ GD&ĐT xác định là nguyên tắc xuyên suốt trong quá trình triển khai Đề án. Theo đó, thi trên máy tính sẽ chỉ được tổ chức tại những địa phương và điểm thi đáp ứng đầy đủ yêu cầu về cơ sở vật chất, hạ tầng kỹ thuật và nhân lực.

Trong giai đoạn chuyển tiếp, hai hình thức thi trên giấy và trên máy tính sẽ được tổ chức song song, với yêu cầu bảo đảm tương đương về mức độ đánh giá và giá trị sử dụng kết quả.

Đối với việc tổ chức nhiều ca thi, các đề thi không cần giống nhau hoàn toàn nhưng phải tương đương về nội dung, độ khó và khả năng đánh giá. Ngân hàng câu hỏi chuẩn hóa cùng các phương pháp khảo thí sẽ được sử dụng để bảo đảm không thí sinh nào có lợi thế hay bất lợi vì dự thi ở các ca khác nhau.

Bộ cũng xây dựng các phương án xử lý đối với những tình huống như mất điện, hỏng máy, lỗi phần mềm hoặc sự cố kỹ thuật. Hệ thống sẽ tự động lưu bài làm định kỳ, các điểm thi có máy và nguồn điện dự phòng, đồng thời mọi sự cố đều được ghi nhận để phục vụ hậu kiểm và bảo đảm quyền lợi của thí sinh. Học sinh khuyết tật hoặc có nhu cầu hỗ trợ đặc biệt cũng sẽ được bố trí điều kiện phù hợp mà không làm thay đổi yêu cầu đánh giá của kỳ thi.

Theo Bộ GD&ĐT, Đề án được chuẩn bị trong nhiều năm trên cơ sở nghiên cứu kinh nghiệm quốc tế và tổ chức nhiều đợt thử nghiệm.

Cuối năm 2024 và nửa đầu năm 2025, việc thử nghiệm được tiến hành với hơn 12.000 học sinh ở nhiều vùng miền. Đến tháng 4 và tháng 5/2026, quy mô thử nghiệm tiếp tục được mở rộng tại 15 tỉnh, thành phố với 143 trường THPT, trường chuyên và trung tâm giáo dục thường xuyên. Có 36.178 thí sinh tham gia, thực hiện khoảng 143.000 lượt thi trên mạng LAN nội bộ.

Kết quả bước đầu cho thấy hệ thống vận hành ổn định và có khả năng triển khai trong điều kiện thực tế của Việt Nam. Tuy nhiên, Bộ GD&ĐT nhấn mạnh sẽ tiếp tục đánh giá toàn diện về độ ổn định của hệ thống, khả năng xử lý sự cố, tính tương đương giữa các đề thi cũng như các điều kiện an toàn, bảo mật trước khi mở rộng phạm vi áp dụng.

Theo ông Huỳnh Văn Chương, điều học sinh cần tập trung vẫn là kiến thức và năng lực theo Chương trình giáo dục phổ thông. Máy tính chỉ là phương tiện làm bài, không làm thay đổi nội dung học tập hay yêu cầu của kỳ thi.

Bộ GD&ĐT sẽ phối hợp với các địa phương và nhà trường cung cấp miễn phí phần mềm, bài thi mẫu để học sinh làm quen trước khi tham gia kỳ thi. Học sinh không cần học thêm kỹ năng công nghệ phức tạp hoặc đầu tư thiết bị riêng chỉ để phục vụ việc dự thi.

Theo lãnh đạo Cục Quản lý chất lượng, Bộ GD&ĐT vẫn xác định cần duy trì một kỳ thi chuẩn hóa quốc gia có độ tin cậy cao. Kỳ thi không chỉ phục vụ xét công nhận tốt nghiệp THPT mà còn cung cấp nguồn dữ liệu chuẩn hóa để đánh giá chất lượng giáo dục, phục vụ quản lý nhà nước và làm căn cứ quan trọng cho tuyển sinh đại học, giáo dục nghề nghiệp cũng như một số chương trình đào tạo quốc tế.

Bộ không áp đặt các trường đại học phải sử dụng duy nhất kết quả kỳ thi tốt nghiệp THPT để tuyển sinh. Tuy nhiên, khi kỳ thi đạt được mức độ chuẩn hóa, khách quan và ổn định cao hơn, kết quả kỳ thi sẽ trở thành nguồn dữ liệu đáng tin cậy, giúp nhiều cơ sở đào tạo giảm nhu cầu tổ chức kỳ thi riêng, đồng thời giảm chi phí và áp lực cho thí sinh cũng như toàn xã hội.

Theo lộ trình đề xuất, từ năm 2027, kỳ thi trên máy tính sẽ được triển khai tại một số điểm thi đáp ứng đầy đủ điều kiện. Sau mỗi giai đoạn sẽ có đánh giá, hoàn thiện trước khi mở rộng phạm vi áp dụng, với nguyên tắc xuyên suốt là không chạy theo tiến độ nếu chưa bảo đảm an toàn, công bằng và quyền lợi của người học.

Được biết, kỳ thi tốt nghiệp THPT năm 2026 diễn ra từ ngày 10 đến 12/6 với sự tham gia của 1.223.776 thí sinh, tăng hơn 61.600 em so với năm trước.

Năm nay, cả nước có 1.223.776 thí sinh đăng ký dự thi, tăng 61.642 thí sinh so với năm 2025. Trong đó, 1.204.806 thí sinh đăng ký trực tuyến, chiếm 98,45%. Kỳ thi được tổ chức tại 2.487 điểm thi với gần 50.000 phòng thi trên toàn quốc.

Số lượng thí sinh đăng ký ở nhiều môn học tiếp tục tăng mạnh. Môn Ngữ văn có 1.208.356 thí sinh đăng ký, môn Toán có 1.204.180 thí sinh.

Đáng chú ý, môn Lịch sử ghi nhận 570.800 lượt đăng ký, tăng hơn 71.000 so với năm trước. Môn Tin học tăng từ 7.716 lên 18.691 thí sinh, trong khi môn Công nghệ công nghiệp tăng từ 2.428 lên 7.402 thí sinh. Những con số này phản ánh xu hướng lựa chọn môn thi ngày càng đa dạng của học sinh trong Chương trình giáo dục phổ thông mới.

Chuẩn bị cho kỳ thi, Bộ Giáo dục và Đào tạo đã tham mưu Thủ tướng Chính phủ ban hành Chỉ thị số 20/CT-TTg về tổ chức kỳ thi tốt nghiệp trung học phổ thông và tuyển sinh đại học, giáo dục nghề nghiệp năm 2026.

Đồng thời, Bộ cũng ban hành nhiều văn bản hướng dẫn, thành lập Ban Chỉ đạo cấp quốc gia, tổ chức các đoàn kiểm tra và triển khai kế hoạch kiểm tra trên phạm vi toàn quốc.

Bộ Giáo dục và Đào tạo cũng đã tổ chức tập huấn nghiệp vụ cho các sở giáo dục và đào tạo, lực lượng công an cùng các cơ sở giáo dục đại học tham gia công tác kiểm tra kỳ thi. Công tác ra đề, vận chuyển đề thi và in sao đề thi được triển khai theo đúng quy trình, với các biện pháp bảo mật nghiêm ngặt. Đề thi được vận chuyển qua hệ thống của Ban Cơ yếu Chính phủ nhằm tăng cường an toàn thông tin và hạn chế tối đa rủi ro.

Theo Bộ Giáo dục và Đào tạo, kỳ thi năm nay tiếp tục được tổ chức theo định hướng giữ ổn định, giảm áp lực, giảm chi phí, đồng thời bảo đảm độ tin cậy, trung thực và đánh giá đúng năng lực học sinh. Phương châm "4 đúng, 3 không, 2 tăng cường" tiếp tục được quán triệt trong toàn hệ thống nhằm nâng cao chất lượng tổ chức kỳ thi.