Lượng trái phiếu doanh nghiệp có vấn đề tiếp tục tăng

Báo cáo thị trường trái phiếu mới nhất của FiinRatings cho thấy, áp lực đáo hạn trái phiếu thời gian tới vẫn rất lớn. Trong quý II/2025 có khoảng 40.600 tỷ đồng trái phiếu doanh nghiệp riêng lẻ sẽ đáo hạn, trong đó, 16.500 tỷ đồng đáo hạn (40,7% tổng giá trị) thuộc về nhóm bất động sản, 11.900 tỷ đồng (29,2% tổng giá trị) thuộc về lĩnh vực khác và 8.200 tỷ đồng (20,2% tổng giá trị) thuộc về nhóm tổ chức tín dụng.

Một số tổ chức phát hành có giá trị đáo hạn lớn có thể kể đến VietinBank (4.950 tỷ đồng), Wincommerce (3.000 tỷ đồng), TNR Holdings (2.923 tỷ đồng) và Cho thuê tài sản TNL (2.862 tỷ đồng).

So với đầu năm, thị trường ghi nhận thêm 77 lô trái phiếu doanh nghiệp có vấn đề, trị giá 5.540 tỷ đồng, tăng 2,32% so với quý IV/2024 và tăng 12,5% so với cùng kỳ năm 2024. Điều tích cực là giá trị tăng thêm đã chạm mức thấp nhất kể từ khi giai đoạn đỉnh điểm của trái phiếu doanh nghiệp có vấn đề vào tháng 2/2023.

Trong số trái phiếu có vấn đề, 63,4% giá trị đến từ nhóm bất động sản, các doanh nghiệp này đã có loạt lô trái phiếu doanh nghiệp giãn hoãn thời gian thanh toán trước đó và vẫn còn nghĩa vụ nợ đáo hạn lớn trong 12 tháng tới, báo hiệu tình trạng chậm trả/giãn hoãn tiếp tục trong năm 2025 đối với nhóm trên.

Trong tháng 2, một số nhóm ngành khác như sản xuất, thương mại dịch vụ vẫn phát sinh thêm trái phiếu doanh nghiệp có vấn đề. Song, mặt bằng tỷ lệ trái phiếu doanh nghiệp có vấn đề giảm vẫn là dấu hiệu tích cực cho thấy thị trường trái phiếu doanh nghiệp đã qua giai đoạn sàng lọc để đang bắt đầu phục hồi.

Dự báo phát hành trái phiếu doanh nghiệp sẽ tăng 15-20% năm 2025

Phát hành trái phiếu doanh nghiệp hai tháng đầu năm khá trầm lắng, đặc biệt trong tháng 2/2025, một phần do trùng kỳ nghỉ Tết Nguyên đán. Từ đầu năm đến nay, hầu hết các lô trái phiếu doanh nghiệp mới được phát hành đến từ các tổ chức tín dụng nhằm bổ sung vốn cấp 2.

FiinRatings cho rằng, các ngân hàng sẽ tiếp tục đẩy mạnh phát hành trái phiếu trong năm 2025 nhằm đáp ứng nhu cầu vốn cho tăng trưởng tín dụng và do yêu cầu giảm lãi suất tiết kiệm sẽ làm cho gia tăng khoảng cách giữa tăng trưởng tín dụng và tăng trưởng huy động tiền gửi. Mặt khác, giai đoạn đầu năm thiếu sự tham gia của nhóm doanh nghiệp phi tài chính.

“Trong thời gian tới, dự thảo sửa đổi Nghị định 155 đưa ra quy định khắc khe hơn về hệ số nợ đối với doanh nghiệp phát hành có thể khiến hoạt động phát hành ra công chúng phần nào chịu tác động”, FiinRatings nhận định.

Mặc dù phát hành trái phiếu 3 tháng đầu năm chưa sôi động, song FiinRatings dự báo, giá trị dư nợ của thị trường trái phiếu doanh nghiệp sẽ tăng 15-20% trong năm 2025, tập trung nhóm trái phiếu ngân hàng do khoảng cách giữa tăng trưởng tín dụng và tăng trưởng huy động tiền gửi sẽ gia tăng trong bối cảnh hiện nay.

“Ngân hàng thương mại sẽ tiếp tục phải đẩy mạnh phát hành tăng vốn cấp 2 là trái phiếu doanh nghiệp nhằm đáp ứng yêu cầu tăng trưởng tín dụng như định hướng của Chính phủ trong khi mặt bằng lãi suất huy động được kiểm soát để không tăng. Điều này sẽ tạo áp lực lên việc đáp ứng các chỉ tiêu an toàn vốn hiện tại như quy định về LDR và sử dụng vốn ngắn hạn cho vay dài hạn. Nhiều ngân hàng có kế hoạch tăng vốn cấp 1 (vốn cổ phần) nhưng đòi hỏi thời gian dài và phụ thuộc vào bối cảnh của thị trường chứng khoán để có thể thực hiện và hoàn tất”, FiinRatings nhận định. 

Theo các chuyên gia phân tích, quy định mới về phát hành trái phiếu riêng lẻ và chào bán đại chúng được sớm kỳ vọng sẽ đi vào áp dụng trong nửa cuối 2025 làm cơ sở cho việc nâng cao chất lượng hàng hóa trái phiếu và thu hút nhà đầu tư tham gia kênh đầu tư này trong bối cảnh lãi suất tiết kiệm được duy trì thấp.

Thị trường trái phiếu doanh nghiệp được hỗ trợ một phần bởi nhu cầu và áp lực tái tài trợ, tái cấu trúc vốn tăng cao từ các ngành có mức độ thâm dụng vốn lớn như bất động sản, năng lượng, xây dựng và vật liệu... trong các quý tới.

Tổng số tiền lãi và nợ gốc cần trả của các doanh nghiệp phi ngân hàng đến ngày 26/3/2025 là 200.400 tỷ đồng, phản ánh áp lực tái tài trợ cao từ các ngành thâm dụng vốn như bất động sản, năng lượng, xây dựng và vật liệu. Riêng ngành bất động sản chiếm 59,7% tỷ lệ đáo hạn. Các doanh nghiệp cần tìm kiếm giải pháp tái cơ cấu nợ để duy trì thanh khoản. Trong quá trình này, ngân hàng sẽ đóng vai trò quan trọng, hỗ trợ các doanh nghiệp tiếp cận nguồn vốn chi phí thấp hơn, qua đó góp phần ổn định và tăng trưởng thị trường tài chính. 

Các ngân hàng vẫn là người mua chính đối với trái phiếu doanh nghiệp. Việc có chỉ tiêu tăng trưởng tín dụng cao sẽ làm cơ sở để các ngân hàng thương mại gia tăng tỷ trọng đầu tư hoặc cấu trúc tín dụng dưới hình thức trái phiếu doanh nghiệp.

Ngoài ra, thị trường trái phiếu doanh nghiệp sẽ có thêm sự tham gia của các định chế tài chính trung gian như bảo lãnh thanh toán vào các lô trái phiếu hạ tầng.