Theo quy định, Công ty Vàng bạc đá quý Sài Gòn (SJC) chỉ được sản xuất, gia công lại vàng miếng móp méo khi có sự chấp thuận của Ngân hàng Nhà nước (NHNN) về khối lượng, thời gian, đồng thời phải chịu sự giám sát chặt chẽ trong toàn bộ quá trình sản xuất.

NHNN đã thành lập Tổ giám sát gồm 4 thành viên làm nhiệm vụ theo dõi trực tiếp, qua camera và giám sát toàn bộ 12 bước gia công vàng tại Xưởng vàng Tân Thuận của SJC.

Trong đó, Tổ trưởng chịu trách nhiệm chỉ đạo chung, trực tiếp nhận, bàn giao khuôn sản xuất vàng miếng; 1 thành viên chứng kiến mở niêm phong vàng nguyên liệu, giám sát việc giao nhận, kiểm định vàng, cân vàng nguyên liệu để đưa vào sát xuất; đồng thời giám sát các khâu từ nấu đổ thỏi tới dập seri.

Hàng ngàn lượng vàng nguyên liệu bên ngoài được đưa vào sản xuất vàng miếng thương hiệu SJC trái quy định. Ảnh minh họa

Hai thành viên còn lại giám sát việc lắp các khuôn vào máy dập, giám sát khâu cắt tỉa, sây, lau, dập định hình và lưu các công văn, báo cáo, biên bản giao nhận, tổng hợp số liệu, tình hình trong quá trình giám sát.

Tuy nhiên, lợi dụng sơ hở trong công tác giám sát, cựu Tổng giám đốc SJC Lê Thúy Hằng cùng đồng phạm đã “qua mặt” Tổ giám sát, bí mật đưa vàng nguyên liệu mua bên ngoài vào xưởng để sản xuất vàng miếng SJC trái quy định, thu lợi bất chính hàng chục tỷ đồng.

Cáo trạng của Viện Kiểm sát Nhân dân tối cao xác định, tháng 10/2021, Trần Tấn Phát, Phó giám đốc Xưởng vàng Tân Thuận, đã bàn bạc với Lê Thúy Hằng về việc thu mua vàng nguyên liệu bên ngoài đưa vào sản xuất.

Hằng sau đó trực tiếp thu mua 2.273 lượng vàng từ các tiệm vàng Kim Sang và Công Yến tại TP.HCM, với tổng trị giá hơn 134 tỷ đồng, sau đó giao lại cho Phát và các đồng phạm.

Trong quy trình, Phát bàn bạc với các tổ trưởng sản xuất gồm: Mai Quốc Uy Viễn (Giám đốc xưởng vàng), Đoàn Lê Thanh (tổ trưởng nấu vàng), Trương Công Ánh (tổ trưởng đóng số seri), Võ Hữu Phú (tổ trưởng cắt tỉa). Nhóm này thống nhất cách thức hợp thức hóa vàng nguyên liệu bên ngoài thành vàng SJC.

Bà Lê Thúy Hằng, thời điểm còn là Tổng giám đốc SJC.

Thủ đoạn các đối tượng này đưa ra hết sức chặt chẽ, tinh vi: trước khi Tổ giám sát xuống xưởng, Thanh nấu vàng nguyên liệu mua bên ngoài, đổ thỏi rồi cất giấu trong thùng axit.

Khi NHNN bàn giao vàng để gia công, Thanh cố tình báo lỗi kỹ thuật, nấu lại thỏi vàng “ngoài luồng”. Đến các khâu cán phá, cán tinh, cắt tỉa và dập định hình, nhóm đồng phạm thay thế vàng nguyên liệu, biến chúng thành vàng miếng SJC đạt tiêu chuẩn.

Khi Tổ giám sát ra về, số vàng “trá hình” này được Ánh giao lại cho Phát, rồi chuyển đến tay Tổng giám đốc Lê Thúy Hằng để tiêu thụ.

Điều tra cho thấy, từ ngày 10/8/2022 đến 21/2/2024, bà Hằng đã 56 lần giao vàng nguyên liệu cho cấp dưới để sản xuất trái quy định 6.255 lượng vàng miếng SJC. Sau khi bán ra thị trường, nhóm này thu lợi bất chính, gây thiệt hại cho ngân sách Nhà nước hơn 74 tỷ đồng.

Trong đó, Lê Thúy Hằng hưởng lợi lớn nhất, với số tiền hơn 64 tỷ đồng; Trần Tấn Phát hưởng lợi hơn 6,1 tỷ đồng; các bị can khác hưởng lợi từ 600 triệu đến hơn 1,1 tỷ đồng.

Số vàng miếng sản xuất trái quy định chủ yếu được bán cho các tiệm vàng tại TP.HCM và gửi bán qua bà Nguyễn Thị Huệ, cựu Giám đốc SJC chi nhánh Hải Phòng, dưới hình thức ký gửi vàng của người quen.

Cơ quan điều tra đã thu giữ hơn 429 lượng vàng; kê biên 8 bất động sản của các bị can, trong đó bà Hằng bị kê biên 6 quyền sử dụng đất; Trần Tấn Phát bị kê biên 2 căn hộ chung cư. Ngoài ra, các bị can và người liên quan đã tự nguyện nộp khắc phục hậu quả hơn 28,4 tỷ đồng, trong đó bà Hằng nộp 20 tỷ đồng.

Hành vi của cựu Tổng giám đốc SJC Lê Thúy Hằng và đồng phạm đã vi phạm nghiêm trọng quy định của pháp luật, gây thất thoát lớn cho ngân sách Nhà nước, làm ảnh hưởng uy tín thương hiệu vàng miếng SJC và công tác quản lý thị trường vàng của NHNN.