Mã Pì Lèng nằm trong Công viên địa chất toàn cầu Cao nguyên đá Đồng Văn. Ảnh: Ngô Chí Thành

Khởi sắc dòng vốn du lịch vùng cao

Năm 2024, nhiều địa phương từng chùng lại sau thiên tai, du lịch có lúc trầm lắng. Nhưng kể từ đó, bằng sự kiên định của cộng đồng và những dòng vốn “lên non” được hoạch định bài bản, bức tranh đã đổi sắc, trải nghiệm bản địa trở thành chất dẫn, còn đầu tư phát triển du lịch đang dần hóa thành động lực tăng trưởng mới cho vùng cao.

Việc Công viên địa chất toàn cầu Cao nguyên đá Đồng Văn (Tuyên Quang) được vinh danh Điểm đến văn hóa hàng đầu châu Á tại World Travel Awards 2025 (tổ chức ngày 13/10 tại Hong Kong) đã tạo cú hích mạnh cho du lịch vùng núi phía Bắc.

Trước đó, Hà Giang (cũ) từng hai năm liên tiếp được WTA vinh danh Điểm đến du lịch mới nổi hàng đầu châu Á 2023 và Điểm đến văn hóa khu vực hàng đầu châu Á 2024. Chuỗi danh hiệu này, cùng với việc sắp xếp địa giới hành chính đang mở ra một trang mới cho Tuyên Quang, nơi định hình vị thế “trái tim du lịch văn hóa - trải nghiệm” của vùng trung du và miền núi Bắc Bộ.

Từ góc độ đầu tư, các giải thưởng quốc tế giống như “tem bảo chứng” cho uy tín và tiềm năng sinh lời dài hạn của điểm đến. Khi thương hiệu được khẳng định, nhà đầu tư có lý do để rót vốn, chính quyền có cơ sở ưu tiên hạ tầng, còn cộng đồng có thêm động lực để giữ gìn bản sắc và nâng chất dịch vụ.

Và trong bức tranh ấy, Công viên địa chất toàn cầu UNESCO Cao nguyên đá Đồng Văn được ví như biểu tượng của phát triển cân bằng giữa bảo tồn vàtrải nghiệm, nơi di sản thiên nhiên và văn hóa hòa quyện thành sức hút bền vững của Tuyên Quang hôm nay.

Ông Hoàng Xuân Đôn, Trưởng Ban quản lý Công viên địa chất chia sẻ: “Công viên địa chất là nơi đậm đà bản sắc dân tộc, được giữ gìn trong đời sống thật, không cần sân khấu hóa. Thay vì dựng lại văn hóa để trưng bày, hãy đầu tư để văn hóa tiếp tục thở. Điều đó bắt đầu từ việc đào tạo người dân làm du lịch chuyên nghiệp, đảm bảo tiêu chuẩn vệ sinh, an toàn, và bảo tồn lối sống tự nhiên của cộng đồng bản địa. Bởi chính sự mộc mạc ấy là điều khiến du khách muốn quay lại”.

Sau thiên tai năm 2024, thay vì dừng lại ở cứu trợ ngắn hạn, nhiều doanh nghiệp đã chọn cách giúp dân bằng những tour du lịch thiện nguyện, nơi hành trình khám phá đi cùng hành trình sẻ chia. Du khách mang theo sách, dụng cụ học tập, hỗ trợ trường lớp, mua sản phẩm OCOP đúng giá trị, hay đặt dịch vụ do người bản địa cung cấp. Mỗi đêm ở homestay, mỗi tấm vải thổ cẩm được mua, mỗi bữa cơm vùng cao được thưởng thức… đều là dòng vốn nhỏ nhưng bền, nuôi dưỡng sinh kế của người dân.

Điều đáng quý nhất chính là dòng tiền và tấm lòng được trao đúng nơi, đúng thời điểm, đúng nhu cầu. Khi chính quyền, trường học, tổ chức xã hội và doanh nghiệp lữ hành cùng bắt tay, mọi hoạt động hỗ trợ trở nên chuyên nghiệp, bài bản và thực chất hơn, tránh tình trạng nơi dư, nơi thiếu.

Đây không chỉ là sự sẻ chia, mà còn là một hình thức đầu tư xã hội bền vững dễ huy động, dễ lan tỏa và để lại tác động sâu dài. Quan trọng hơn cả, đó là cách trao quyền để người dân bản địa tự đứng vững bằng chính năng lực và bản sắc của mình, biến du lịch thành chiếc cầu nối giữa lòng tốt và phát triển.

Xây hạ tầng, bồi con người, giữ bản sắc

Khi danh hiệu và dòng vốn đã cùng “lên non”, điều quan trọng hơn là vốn được sử dụng như thế nào để tạo ra giá trị thật cho vùng đất. Ở miền núi, nơi điều kiện tự nhiên và hạ tầng còn hạn chế, đầu tư cho du lịch không nằm ở những công trình lớn, mà ở những chi tiết nhỏ, thiết thực và mang hơi thở đời sống.

Đầu tiên là đầu tư hạ tầng đón khách, những con đường vào bản được mở rộng vừa đủ, bãi đỗ xe nhỏ gọn, điểm dừng ngắm cảnh an toàn, biển chỉ dẫn hai ngữ, wifi phủ sóng ở các điểm du lịch. Quan trọng hơn, hệ thống xử lý rác và nước thải phải đạt chuẩn, để môi trường không bị “bóp nghẹt” ngay dưới sức hấp dẫn của chính mình.

Thứ hai, cần đầu tư hạ tầng mềm, nơi con người là trung tâm. Chủ homestay được đào tạo về vệ sinh, ẩm thực và an toàn; lớp tập huấn giao tiếp liên văn hóa giúp người dân tự tin đón khách quốc tế; các sản phẩm OCOP được hỗ trợ bao gói, truy xuất nguồn gốc; người trẻ trong bản được hướng dẫn kể chuyện bằng video ngắn, đưa đặc sản địa phương lên sàn số.

Thứ ba, đầu tư chuỗi trải nghiệm. Du khách có thể trekking, đi xe máy trên cung đường “Ha Giang loop” (nay thuộc Tuyên Quang), khám phá hang động, đêm văn nghệ bản, lớp học dệt lanh hay làm nhà trình tường… Mỗi hoạt động đều là một câu chuyện, giúp du khách sống trong văn hóa thay vì chỉ ngắm nhìn.

Và để tất cả được duy trì lâu dài, đầu tư cho quản trị điểm đến là bước không thể thiếu: xây dựng bộ chỉ số an toàn, vệ sinh; cơ chế chia sẻ lợi ích giữa doanh nghiệp, cộng đồng và Nhà nước; hình thành quỹ bảo tồn văn hóa được tái đầu tư từ từng đêm phòng, từng vé tham quan, từng tour trải nghiệm.