Bộ Y tế yêu cầu các địa phương tăng cường kiểm tra đột xuất, xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm nhằm bảo vệ người dân trước nguy cơ thuốc giả, thuốc kém chất lượng.

Thông tin từ Cục Quản lý Y, Dược cổ truyền, Bộ Y tế cho biết, thời gian gần đây, trên các nền tảng mạng xã hội và môi trường internet xuất hiện dày đặc các nội dung quảng cáo khám chữa bệnh, giới thiệu phương pháp điều trị, tư vấn sức khỏe, bán thuốc và sản phẩm chăm sóc sức khỏe bằng y học cổ truyền không đúng quy định, có dấu hiệu thổi phồng công dụng và gây hiểu nhầm cho người dân.

Bộ Y tế yêu cầu các địa phương tăng cường kiểm tra đột xuất, xử lý nghiêm các trường hợp vi phạm nhằm bảo vệ người dân trước nguy cơ thuốc giả, thuốc kém chất lượng.

Đáng lo ngại, một số tổ chức khám chữa bệnh chưa được cấp phép hoặc người hành nghề chưa đủ điều kiện vẫn ngang nhiên hoạt động, tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng trực tiếp tới sức khỏe và quyền lợi người bệnh.

Trước thực trạng này, Cục Quản lý Y, Dược cổ truyền đã có văn bản gửi Sở Y tế các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương yêu cầu đẩy mạnh tuyên truyền, phổ biến quy định liên quan hoạt động khám chữa bệnh, quảng cáo, sản xuất, kinh doanh thuốc và các sản phẩm chăm sóc sức khỏe bằng y học cổ truyền.

Các địa phương được yêu cầu thường xuyên cập nhật, công khai thông tin về giấy phép hoạt động, danh sách người hành nghề, phạm vi chuyên môn được cấp phép, đồng thời hướng dẫn người dân tra cứu, lựa chọn các cơ sở khám chữa bệnh, cơ sở kinh doanh thuốc và sản phẩm y học cổ truyền đã được cơ quan có thẩm quyền cấp phép.

Bộ Y tế cũng đề nghị tăng cường cảnh báo người dân về các hình thức quảng cáo có dấu hiệu vi phạm như cam kết điều trị khỏi hoàn toàn bệnh, quảng cáo quá mức về hiệu quả điều trị, sử dụng hình ảnh lương y, bác sỹ hoặc cơ sở y tế không đúng sự thật, khám chữa bệnh không phép, kê đơn và bán thuốc trái quy định.

Theo cơ quan quản lý, một trong những vấn đề đáng lo ngại hiện nay là nhiều người dân vẫn nhầm lẫn giữa thuốc cổ truyền với thực phẩm bảo vệ sức khỏe hoặc thực phẩm chức năng có nguồn gốc thảo dược.

Do đó, Bộ Y tế yêu cầu các địa phương đa dạng hóa hình thức truyền thông để người dân hiểu rõ thực phẩm bảo vệ sức khỏe không phải là thuốc và không có tác dụng thay thế thuốc chữa bệnh.

Song song với công tác tuyên truyền, ngành Y tế sẽ tăng cường tiếp nhận phản ánh, tố giác của người dân liên quan các tổ chức, cá nhân có dấu hiệu vi phạm trong hoạt động khám chữa bệnh, quảng cáo, sản xuất và kinh doanh thuốc y học cổ truyền; đồng thời phối hợp cơ quan chức năng kiểm tra, xử lý nghiêm theo quy định pháp luật.

Các Sở Y tế cũng được yêu cầu chỉ đạo cơ sở hoạt động trong lĩnh vực y dược cổ truyền thực hiện nghiêm quy định về khám chữa bệnh, sản xuất, kinh doanh thuốc, đặc biệt là quy định quảng cáo, không đưa thông tin sai sự thật hoặc gây hiểu nhầm cho người dân.

Đáng chú ý, Bộ Y tế yêu cầu tăng cường kiểm tra đột xuất các tổ chức, cá nhân hoạt động trong lĩnh vực y dược cổ truyền nhằm kịp thời phát hiện, chấn chỉnh và xử lý các hành vi vi phạm.

Được biết, thời gian gần đây, liên tiếp các vụ sản xuất, kinh doanh thuốc đông y giả bị phát hiện, phản ánh thực trạng đáng lo ngại trên thị trường. Nhiều sản phẩm được quảng bá có thể chữa từ bệnh thông thường tới bệnh nặng như ung thư nhưng thực chất chứa chất cấm hoặc thành phần không được kiểm soát.

Đánh vào tâm lý cho rằng thuốc đông y “lành tính”, ít tác dụng phụ, nhiều đối tượng thu mua nguyên liệu trôi nổi, sản xuất không phép rồi gắn mác “thuốc đông y gia truyền”, “thuốc bổ đông y” để bán cho người tiêu dùng.

Các sản phẩm này thường được quảng cáo rầm rộ trên mạng xã hội hoặc lan truyền bằng hình thức truyền miệng với những lời cam kết hấp dẫn như “tiêu u”, “thải độc”, “khỏi bệnh hoàn toàn”, khiến nhiều người bệnh dễ dàng tin tưởng.

Câu chuyện của bà H.T.T.H, trú tại phường Hồng Hà, TP.Hà Nội là một ví dụ điển hình. Trong lần tới khám tại Bệnh viện Nội tiết Trung ương, bà được một người tự nhận là lương y tiếp cận và giới thiệu loại thuốc “gia truyền” có thể tiêu u, bổ huyết.

Tin tưởng lời quảng cáo, bà đã bỏ ra 3 triệu đồng để mua thuốc. Chỉ đến khi nhờ nhân viên y tế kiểm tra, bà mới biết đây là thuốc giả, không phải dược liệu quý như quảng cáo.

PGS-TS.Phan Hướng Dương, Phó giám đốc Bệnh viện Nội tiết Trung ương cho biết, không có bác sỹ hay lương y nào được phép tư vấn và bán thuốc cho bệnh nhân khi chưa qua thăm khám đúng quy trình. Theo ông, hành vi này trái quy định của Bộ Y tế.

Thực tế tại bệnh viện cho thấy không ít bệnh nhân đang điều trị đã tự ý bỏ dở phác đồ để chuyển sang sử dụng thuốc Nam, thuốc bắc hoặc thuốc đông y không rõ nguồn gốc. Chỉ tới lúc bệnh chuyển nặng mới quay lại bệnh viện, khiến việc điều trị trở nên khó khăn hơn và làm giảm hiệu quả điều trị.

Không chỉ thuốc đông y, nhiều sản phẩm thực phẩm bảo vệ sức khỏe có nguồn gốc thảo dược cũng bị làm giả với thủ đoạn tương tự. Một số đối tượng thậm chí còn pha trộn thuốc giảm đau vào sản phẩm để tạo cảm giác “hiệu quả nhanh”, khiến người dùng hiểu sai về công dụng thực tế.

Nhiều đường dây sản xuất, tiêu thụ thuốc giả đã bị triệt phá với số lượng lớn sản phẩm thành phẩm, viên nang và viên nén. Đáng lo ngại, một số sản phẩm còn chứa hoạt chất đã bị cấm lưu hành vì nguy cơ gây hại nghiêm trọng cho sức khỏe.

Theo quy định, một bài thuốc đông y gia truyền muốn được cấp phép phải trải qua quy trình thẩm định nghiêm ngặt, từ hồ sơ chứng minh nguồn gốc, quyền sở hữu tới kết quả thử độc tính. Hội đồng chuyên môn sẽ đánh giá kỹ trước khi quyết định cấp phép. Người hành nghề cũng phải được đào tạo bài bản, có chứng chỉ và đáp ứng đầy đủ điều kiện kinh doanh theo quy định.

Trong khi số lượng bài thuốc gia truyền được cấp phép rất hạn chế thì các sản phẩm giả mạo lại xuất hiện ngày càng nhiều với thủ đoạn tinh vi hơn.

Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Dược, có hiệu lực từ ngày 1/7/2025, đã bổ sung khung pháp lý nhằm xử lý nghiêm hành vi sản xuất, kinh doanh thuốc giả và nguyên liệu làm thuốc giả.