Ngày 9/9/2025 tại Hà Nội, Ban Quản lý các Dự án Nông nghiệp - Bộ Nông nghiệp và Môi trường, phối hợp cùng Tổ chức Hợp tác Quốc tế Đức (GIZ) chính thức khởi động dự án “Canh tác Nông nghiệp kết hợp Điện mặt trời cho nông thôn Việt Nam” (Agri-PV).

Chính thức khởi động dự án “Canh tác Nông nghiệp kết hợp Điện mặt trời cho nông thôn Việt Nam”. Ảnh: Nhung Bùi.

Việt Nam sở hữu tiềm năng to lớn về điện mặt trời nhờ vị trí địa lý thuận lợi, với cường độ bức xạ cao và số giờ nắng kéo dài, đặc biệt ở các khu vực Tây Nguyên, Duyên hải Nam Trung Bộ, và tỉnh ven biển Đồng bằng sông Cửu Long.

Mô hình điện mặt trời nông nghiệp không chỉ giúp các trang trại nông nghiệp, thủy sản chủ động nguồn điện, giảm chi phí sản xuất và áp lực lên lưới điện quốc gia mà còn có thể cải thiện năng suất cây trồng vật nuôi nhờ giảm tác động của thời tiết khắc nghiệt. Đây là cơ hội lớn để nông dân Việt Nam trở thành những tác nhân chủ chốt, vừa sản xuất lương thực, thực phẩm vừa cung cấp năng lượng, từ đó đa dạng hóa và gia tăng thu nhập.

Trong bối cảnh Việt Nam đang vươn mình phát triển, nhu cầu đảm bảo an ninh lương thực và an ninh năng lượng ngày càng trở nên cấp thiết, tạo ra áp lực cạnh tranh về tài nguyên đất; mô hình nông nghiệp kết hợp điện mặt trời nổi lên như một giải pháp đột phá cho bài toán kép này, khi vừa cho phép sản xuất nông nghiệp, vừa tạo ra năng lượng sạch trên cùng một diện tích đất.

Tuy nhiên, việc nhân rộng mô hình điện mặt trời nông nghiệp tại Việt Nam đang đối mặt với không ít thách thức lớn.

Về mặt chính sách, đang tồn tại một khoảng trống pháp lý khi chưa có quy định hay chính sách cụ thể nào được ban hành để thúc đẩy sự phát triển các mô hình điện mặt trời nông nghiệp. Điều này dẫn đến sự thiếu rõ ràng trong vai trò và trách nhiệm của các bộ ngành liên quan, gây chồng chéo trong quản lý.

Song song đó, các lỗ hổng về kiến thức và năng lực kỹ thuật cũng là một rào cản đáng kể: khái niệm về điện mặt trời nông nghiệp vẫn chưa rõ ràng, thiếu tính sự thống nhất; các nghiên cứu phân mảnh, thiếu hệ thống và thiếu dữ liệu thí điểm tin cậy; đồng thời, năng lực và hiểu biết của các bên liên quan về lĩnh vực này còn rất hạn chế.

Thêm vào đó, dữ liệu toàn quốc về các mô hình hiện có cũng chưa được tổng hợp một cách có hệ thống.

Trước bối cảnh đó, dự án “Canh tác Nông nghiệp kết hợp Điện mặt trời cho nông thôn Việt Nam” (Agri-PV) được triển khai, nhằm đẩy mạnh sự phát triển của các mô hình điện mặt trời nông nghiệp trong các hệ thống canh tác trên đất nông nghiệp ở Việt Nam theo hướng nâng cao bình đẳng giới và góp phần gia tăng thu nhập cho nông dân thông qua việc nâng cao hiểu biết về kỹ thuật cho các bên liên quan.

“Tại Việt Nam, có những nơi gắn mác điện mặt trời nông nghiệp, nhưng phía dưới chỉ loe hoe vài con gà, vài cây trồng năng suất thấp. Chúng tôi kỳ vọng sau khi kết thúc, dự án có thể xây dựng khái niệm chính xác về điện mặt trời nông nghiệp, cũng như các mô hình đi kèm”, ông Mậu nói thêm.

Theo kế hoạch, dự án Agri-PV sẽ được triển khai từ 2025 đến hết 2027. Dự án đặt mục tiêu ít nhất 10 mô hình điện mặt trời nông nghiệp hiện có sẽ được lựa chọn để phối hợp triển khai và giúp gia tăng thu nhập cho người nông dân; xây dựng ít nhất 3 đề xuất kêu gọi tài trợ để thu hút thêm nguồn lực phát triển điện mặt trời nông nghiệp.

Bên cạnh đó dự án đặt mục tiêu nâng cao kiến thức cho các nhà hoạch định chính sách, các bên liên quan; cung cấp các thông tin và dữ liệu, làm cơ sở ra các quyết định đầu tư Điện mặt trời nông nghiệp (từ các nguồn lực công và tư nhân) tại Việt Nam.