Toàn quốc xây dựng mạng lưới cấp cứu ngoại viện

Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà ký Quyết định số 1515/QĐ-TTg phê duyệt Đề án, đặt mục tiêu xây dựng hệ thống cấp cứu ngoại viện theo hướng đồng bộ, hiện đại, thống nhất và liên thông trên toàn quốc, từng bước tiếp cận các tiêu chuẩn quốc tế.

Đáng chú ý, đến năm 2030, 100% tỉnh, thành phố phải triển khai mạng lưới cấp cứu ngoại viện; 100% cuộc gọi cấp cứu được phấn đấu tiếp nhận, tư vấn và điều phối kịp thời. Với trường hợp nguy kịch, mục tiêu đặt ra là xe cứu thương xuất phát không quá 5 phút kể từ khi có quyết định điều xe.

Nền tảng quản lý cấp cứu ngoại viện toàn quốc sẽ được hoàn thành trong năm 2026 và đưa vào vận hành từ năm 2027.

Theo Đề án, cấp cứu ngoại viện được xác định là cấu phần quan trọng của hệ thống y tế, giữ vai trò tuyến đầu trong bảo vệ tính mạng và sức khỏe người dân. Điểm đáng chú ý trong định hướng lần này là cấp cứu ngoại viện không được tổ chức như một hoạt động tách biệt mà phát triển đồng bộ với hệ thống khám, chữa bệnh và quy hoạch mạng lưới cơ sở y tế.

Mục tiêu đến năm 2030 là 100% tỉnh, thành phố triển khai mạng lưới cấp cứu ngoại viện phù hợp với nhu cầu và điều kiện từng địa phương.

Đồng thời, 100% địa phương triển khai quy chế phối hợp liên ngành giữa y tế, công an, quân đội, lực lượng phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ cùng chính quyền địa phương trong toàn bộ chuỗi cấp cứu, từ tiếp nhận thông tin, điều phối, tiếp cận hiện trường, sơ cứu, cấp cứu đến vận chuyển và bàn giao người bệnh.

Cách tiếp cận này có ý nghĩa đặc biệt bởi hiệu quả của cấp cứu ngoại viện không chỉ phụ thuộc vào năng lực chuyên môn của nhân viên y tế. Trong nhiều tình huống tai nạn, thảm họa hoặc sự cố hàng loạt, khả năng tiếp cận hiện trường nhanh chóng và phối hợp giữa nhiều lực lượng có thể quyết định trực tiếp đến tính mạng người gặp nạn.

Đề án đồng thời đặt trọng tâm nâng cao khả năng tiếp cận cấp cứu tại khu vực biên giới, biển đảo, vùng sâu, vùng xa, vùng đặc biệt khó khăn cũng như trong thiên tai, thảm họa và các sự cố có số lượng lớn nạn nhân.

Một trong những thay đổi quan trọng là ứng dụng công nghệ để hình thành hệ thống điều phối thống nhất. Theo kế hoạch, Nền tảng quản lý cấp cứu ngoại viện toàn quốc sẽ được hoàn thành trong năm 2026 và đưa vào vận hành từ năm 2027, bảo đảm kết nối dữ liệu và phối hợp với nền tảng tích hợp các số dịch vụ khẩn cấp 113, 114 và 115 do Bộ Công an xây dựng.

Khi thông tin được kết nối, mục tiêu không chỉ là tiếp nhận cuộc gọi mà còn giúp xác định nhu cầu cấp cứu, điều phối lực lượng phù hợp và chuẩn bị cơ sở y tế tiếp nhận trước khi bệnh nhân được đưa tới.

Đến năm 2030, Đề án phấn đấu 100% cuộc gọi cấp cứu được tiếp nhận, hỗ trợ tư vấn và điều phối kịp thời; 95% số cuộc vận chuyển có kết nối và phối hợp trước với cơ sở tiếp nhận điều trị; 95% số cuộc cấp cứu ngoại viện được vận hành an toàn và tuân thủ quy trình chuyên môn.

Đặc biệt, đối với trường hợp nguy kịch, thời gian xuất xe cứu thương được phấn đấu không quá 5 phút kể từ khi có quyết định điều xe. Cùng với rút ngắn thời gian điều phối, năng lực phương tiện cũng được chuẩn hóa với mục tiêu tối thiểu một xe cứu thương đạt chuẩn trên 100.000 dân.

Những chỉ tiêu này hướng tới giải quyết một trong những vấn đề cốt lõi của cấp cứu: đưa hỗ trợ y tế đến với người bệnh nhanh nhất có thể, thay vì chỉ bắt đầu quá trình cấp cứu chuyên nghiệp sau khi bệnh nhân đã đến bệnh viện.

Một hệ thống cấp cứu hiệu quả không thể chỉ dựa vào bệnh viện và xe cứu thương. Trong khoảng thời gian chờ lực lượng chuyên nghiệp tiếp cận hiện trường, sơ cứu đúng cách của người có mặt đầu tiên có thể tạo ra khác biệt rất lớn.

Vì vậy, Đề án đặt mục tiêu tối thiểu 75% nhân viên y tế tại trạm y tế cấp xã được đào tạo, tập huấn về cấp cứu ngoại viện. Đáng chú ý, kiến thức sơ cứu và cấp cứu ban đầu sẽ được phổ cập cho tối thiểu 3% dân số, trong đó ít nhất 1% dân số được đào tạo thực hành kỹ năng sơ cứu, cấp cứu ban đầu.

Nội dung đào tạo, thực hành kỹ năng sơ cứu và cấp cứu ban đầu cũng được nghiên cứu lồng ghép vào chương trình giáo dục tăng cường đối với học sinh từ cấp trung học cơ sở trở lên.

Bộ Giáo dục và Đào tạo sẽ chủ trì, phối hợp với Bộ Y tế xây dựng danh mục ngành đào tạo cấp cứu viên ngoại viện trình độ cao đẳng, đại học, dự kiến hoàn thành vào tháng 12/2027.

Bộ Y tế phối hợp xây dựng chương trình chuẩn hóa năng lực cấp cứu ngoại viện cho nhân viên y tế, đồng thời xây dựng chương trình đào tạo sơ cứu, cấp cứu ban đầu cho cộng đồng, hoàn thành vào tháng 6/2027.

Định hướng này cho thấy cấp cứu ngoại viện đang được nhìn nhận theo một chuỗi liên tục: người dân biết sơ cứu - tổng đài tiếp nhận nhanh - lực lượng được điều phối kịp thời - cấp cứu tại hiện trường - vận chuyển an toàn - bệnh viện sẵn sàng tiếp nhận.

Một vấn đề quan trọng khác là nguồn lực tài chính. Đề án yêu cầu hoàn thiện cơ chế tài chính cho cấp cứu ngoại viện, đồng thời nghiên cứu để Quỹ Bảo hiểm y tế từng bước chi trả dịch vụ cấp cứu ngoại viện, phù hợp với lộ trình tăng mức đóng và khả năng cân đối của quỹ.

Cùng với đó, cơ quan chức năng sẽ nghiên cứu chính sách hỗ trợ phù hợp đối với chi phí vận chuyển cấp cứu ngoại viện cho một số nhóm thuộc diện chính sách xã hội.

Nếu được triển khai, đây có thể là bước tiến đáng chú ý trong việc mở rộng khả năng bảo vệ tài chính cho người dân. Bởi trong một tình huống nguy cấp, khả năng tiếp cận xe cứu thương và dịch vụ cấp cứu cần được đặt trước nỗi lo về khả năng chi trả.

Để tạo hành lang pháp lý, Bộ Y tế được giao chủ trì nghiên cứu sửa đổi Nghị định số 96/2023/NĐ-CP liên quan đến cấp cứu ngoại viện, hoàn thành trong tháng 12/2026.

Đến tháng 3/2027, các quy định và hướng dẫn về nhân lực, phương tiện, thiết bị, quy trình chuyên môn, tiêu chuẩn chất lượng, phối hợp liên ngành cũng như chia sẻ, kết nối và khai thác dữ liệu phục vụ vận hành hệ thống cấp cứu ngoại viện dự kiến được hoàn thiện.

Viện phí lên tới hàng tỷ đồng, Bảo hiểm y tế trở thành “điểm tựa” của người bệnh

Số liệu của Bảo hiểm xã hội Việt Nam cho thấy quy mô chi trả từ Quỹ Bảo hiểm y tế đang ở mức rất lớn. Riêng năm 2025, cả nước ghi nhận hơn 195 triệu lượt khám, chữa bệnh Bảo hiểm y tế, với số tiền chi trả trên 166.000 tỷ đồng.

Trong 6 tháng đầu năm 2026, khoảng 93,7 triệu lượt khám, chữa bệnh Bảo hiểm y tế được ghi nhận, tổng chi hơn 84.600 tỷ đồng, tăng đáng kể so với cùng kỳ năm trước.

Đằng sau những con số hàng chục nghìn tỷ đồng là chi phí điều trị của hàng triệu người bệnh, trong đó có không ít trường hợp mắc bệnh hiểm nghèo, phải điều trị kéo dài với số tiền vượt xa khả năng tự chi trả của nhiều gia đình.

Đáng chú ý, trong giai đoạn 2020-2025, hơn 41.000 trường hợp được Quỹ Bảo hiểm y tế chi trả chi phí điều trị từ 500 triệu đồng đến trên 2 tỷ đồng, với tổng số tiền vượt 33.000 tỷ đồng.

Riêng năm 2025 và 6 tháng đầu năm 2026, dữ liệu từ Hệ thống Giám định Bảo hiểm y tế ghi nhận 30 trường hợp được quỹ thanh toán chi phí khám, chữa bệnh lên tới hàng tỷ đồng.

Trong số này, một bệnh nhân tại Hà Nội điều trị ung thư đại tràng, ung thư vú được Quỹ Bảo hiểm y tế thanh toán gần 1,38 tỷ đồng. Một người bệnh tại Quảng Ninh mắc bệnh về máu được chi trả 1,33 tỷ đồng.

Tại Sơn La, trường hợp mắc viêm phổi do tác nhân nhiễm khuẩn khác kèm suy hô hấp cấp được Quỹ Bảo hiểm y tế thanh toán khoảng 1,08 tỷ đồng.

Không chỉ những trường hợp có chi phí vượt một tỷ đồng, nhiều bệnh nhân mắc ung thư cột sống, ung thư trực tràng, ung thư não, đa u tủy, bệnh bạch cầu dạng tủy cấp, hội chứng loạn sản tủy và tăng sinh tủy, suy tim sung huyết, suy thận mạn hoặc đã thay van tim... cũng được quỹ chi trả từ 700-900 triệu đồng.

Bên cạnh đó là hàng nghìn trường hợp có mức thanh toán từ trên 500 triệu đến 690 triệu đồng. Những khoản chi này cho thấy ý nghĩa của Bảo hiểm y tế không chỉ nằm ở việc hỗ trợ một phần viện phí trong những lần khám bệnh thông thường. Giá trị của chính sách thể hiện rõ nhất khi người dân đối mặt với bệnh nặng, phải sử dụng kỹ thuật cao, thuốc đắt tiền hoặc trải qua quá trình điều trị dài ngày.

Đáng chú ý, trong số những người được Quỹ Bảo hiểm y tế chi trả chi phí lớn có nhiều học sinh, sinh viên. Các bệnh lý được ghi nhận khá đa dạng và nghiêm trọng, từ rối loạn đông máu, suy tim, nhiễm trùng huyết, biến chứng sau phẫu thuật, rối loạn nhịp tim, xuất huyết não đến bạch cầu cấp, lupus ban đỏ, viêm cơ tim cấp và suy tủy xương.

Một học sinh sinh năm 2016 tại Thành phố Hồ Chí Minh được Quỹ Bảo hiểm y tế chi trả gần 1,37 tỷ đồng để điều trị rối loạn đông máu đặc biệt và suy tim.

Ở Hà Nội, một bệnh nhi sinh năm 2015 mắc nhiễm trùng huyết và biến chứng sau phẫu thuật được thanh toán hơn 1,15 tỷ đồng. Một trường hợp sinh năm 2007 tại Phú Thọ được chi trả gần 1,05 tỷ đồng để điều trị rối loạn nhịp tim. Ngoài các trường hợp trên, nhiều học sinh, sinh viên mắc bệnh nặng khác cũng được Quỹ Bảo hiểm y tế thanh toán từ 560 triệu đồng đến hơn 1,3 tỷ đồng.

Với một gia đình bình thường, khoản chi phí hàng trăm triệu hay hơn một tỷ đồng cho một đợt điều trị có thể tạo ra áp lực kinh tế rất lớn. Đặc biệt, bệnh nặng thường không chỉ phát sinh viện phí mà còn kéo theo chi phí chăm sóc, đi lại và sự suy giảm thu nhập khi người thân phải nghỉ việc để đồng hành cùng bệnh nhân.

Trong bối cảnh đó, khoản chi từ Quỹ Bảo hiểm y tế có ý nghĩa vượt ra ngoài một hóa đơn được thanh toán. Đó còn là cơ chế giúp chia sẻ rủi ro tài chính giữa những người tham gia, hạn chế nguy cơ một gia đình phải đánh đổi tài sản hoặc khả năng tiếp tục điều trị chỉ vì bệnh tật.

Bảo hiểm xã hội Việt Nam đánh giá Bảo hiểm y tế ngày càng khẳng định vai trò là một trong những trụ cột quan trọng của hệ thống an sinh xã hội. Chính sách vận hành trên nguyên tắc chia sẻ rủi ro, lấy số đông bù số ít, hướng tới mục tiêu bảo đảm khả năng tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe cho người dân.

Hà Nội phân cấp mạnh cho ngành y tế, rút ngắn quy trình giải quyết thủ tục khám chữa bệnh

Chủ tịch UBND TP.Hà Nội Vũ Đại Thắng ký Quyết định số 3822/QĐ-UBND về việc ủy quyền cho Giám đốc Sở Y tế Hà Nội giải quyết một số thủ tục hành chính lĩnh vực y tế thuộc thẩm quyền của Chủ tịch UBND thành phố.

Tiếp đó, Trung tâm Phục vụ hành chính công thành phố ban hành Quyết định số 1077/QĐ-TTPVHCC, công bố và hướng dẫn chi tiết hai thủ tục hành chính mới thuộc thẩm quyền giải quyết của Giám đốc Sở Y tế theo Luật Thủ đô.

Điểm đáng chú ý của sự thay đổi này không chỉ nằm ở việc chuyển thẩm quyền giải quyết thủ tục. Việc đưa quyền quyết định về gần hơn với cơ quan quản lý chuyên ngành được kỳ vọng giúp giảm các tầng nấc trung gian, tăng tính chủ động và trách nhiệm của ngành y tế, đồng thời tạo điều kiện thuận lợi hơn cho các cơ sở khám, chữa bệnh và đội ngũ hành nghề.

Thủ tục đầu tiên được ủy quyền là thừa nhận giấy phép hành nghề do cơ quan, tổ chức có thẩm quyền của nước ngoài cấp để cấp giấy phép hành nghề khám bệnh, chữa bệnh tại Việt Nam.

Theo quy định, trong thời hạn 20 ngày làm việc kể từ ngày nhận được hồ sơ đề nghị, Sở Y tế Hà Nội phải có văn bản trả lời về việc thừa nhận hoặc không thừa nhận giấy phép hành nghề.

Trường hợp cần xác minh quá trình đào tạo ở nước ngoài của người hành nghề, thời hạn giải quyết là 20 ngày làm việc kể từ ngày có kết quả xác minh.

Thủ tục này không quy định phí, lệ phí. Việc phân cấp cho cơ quan chuyên môn trực tiếp xử lý thủ tục có ý nghĩa trong bối cảnh Hà Nội là trung tâm y tế lớn của cả nước, tập trung nhiều bệnh viện, cơ sở khám, chữa bệnh và có nhu cầu hợp tác, trao đổi chuyên gia với các cơ sở y tế quốc tế.

Một quy trình rõ ràng, thuận lợi trong việc xem xét giấy phép hành nghề được cấp ở nước ngoài có thể góp phần tạo điều kiện để các cơ sở y tế tiếp cận nguồn nhân lực chuyên môn, chuyên gia và kinh nghiệm quốc tế, song vẫn phải bảo đảm các yêu cầu về năng lực hành nghề và an toàn người bệnh.

Thủ tục thứ hai có ý nghĩa trực tiếp đối với năng lực chuyên môn của các bệnh viện, cơ sở y tế trên địa bàn. Giám đốc Sở Y tế Hà Nội được trao thẩm quyền quyết định cho phép cơ sở khám bệnh, chữa bệnh do thành phố quản lý về chuyên môn áp dụng kỹ thuật loại đặc biệt.

Trong thời hạn 40 ngày kể từ ngày ghi trên phiếu tiếp nhận hồ sơ, Sở Y tế tổ chức thẩm định tại cơ sở đề nghị và lập biên bản thẩm định, trong đó nêu rõ các yêu cầu sửa đổi, bổ sung nếu có.

Đối với cơ sở khám, chữa bệnh đã có hợp tác chuyên môn với một cơ sở khác từng thực hiện danh mục kỹ thuật loại đặc biệt được đề xuất, cơ sở không phải thực hiện thí điểm. Trong vòng 15 ngày làm việc kể từ ngày ghi trên phiếu tiếp nhận hồ sơ, Sở Y tế ban hành văn bản cho phép thực hiện danh mục kỹ thuật đặc biệt.

Trường hợp cơ sở chưa có hợp đồng hợp tác chuyên gia hoặc hợp đồng hỗ trợ chuyên môn kỹ thuật với đơn vị đã triển khai kỹ thuật tương ứng, Sở Y tế sẽ tổ chức họp tổ chuyên môn để xem xét và quyết định có phải thực hiện thí điểm hay không.

Nếu phải thí điểm, kết quả thực hiện và quy trình kỹ thuật tiếp tục được thẩm định trước khi Sở Y tế quyết định cho phép triển khai chính thức. Trường hợp không đồng ý, cơ quan quản lý phải trả lời bằng văn bản và nêu rõ lý do.

Quy trình này vừa tạo dư địa để các cơ sở y tế phát triển kỹ thuật chuyên sâu, vừa duy trì cơ chế thẩm định nhằm kiểm soát chất lượng và an toàn trước khi một kỹ thuật đặc biệt được đưa vào thực hành thường quy.