Phòng ngừa biến chứng bệnh mạn tính nhờ tầm soát công nghệ cao chuyên sâu

Trong bối cảnh đó, tầm soát sức khỏe bằng công nghệ cao được xem là “chìa khóa” giúp phát hiện sớm rối loạn, ngăn ngừa biến chứng nguy hiểm và giảm gánh nặng điều trị lâu dài.

Bệnh mạn tính đang trở thành thách thức lớn đối với sức khỏe cộng đồng khi không chỉ gia tăng về số lượng mà còn tiến triển trong thời gian dài.

Các chuyên gia y tế cảnh báo, bệnh mạn tính đang trở thành thách thức lớn đối với sức khỏe cộng đồng khi không chỉ gia tăng về số lượng mà còn tiến triển trong thời gian dài.

Thông tin này được đưa ra tại chương trình giao lưu trực tuyến về tầm soát bệnh thận, đái tháo đường và tăng huyết áp. Theo các bác sỹ, trên thế giới có khoảng 1,3 tỷ người bị tăng huyết áp nhưng một nửa không biết mình mắc bệnh.

Tại Việt Nam, cứ 4 người trưởng thành thì có một người bị tăng huyết áp. Đáng lo ngại hơn, khoảng 90% người mắc bệnh thận không được phát hiện sớm, chỉ biết khi bệnh đã tiến triển nặng, buộc phải lọc máu hoặc điều trị thay thế. Với đái tháo đường, tỷ lệ mắc khoảng 7,3% dân số nhưng có đến một nửa chưa được chẩn đoán.

Không tồn tại riêng lẻ, ba nhóm bệnh này có mối liên hệ chặt chẽ. Khi huyết áp hoặc đường huyết không được kiểm soát tốt, hệ thống mạch máu nhỏ tại thận sẽ bị tổn thương, dẫn đến suy giảm chức năng. Vì vậy, việc phát hiện sớm và kiểm soát đồng thời các yếu tố nguy cơ có ý nghĩa quyết định trong phòng ngừa biến chứng.

Các chuyên gia nhấn mạnh, sai lầm phổ biến của nhiều người là chỉ đi khám khi cơ thể xuất hiện triệu chứng rõ ràng. Tuy nhiên, ở giai đoạn đầu, các bệnh mạn tính thường không có biểu hiện hoặc biểu hiện rất mơ hồ, dễ bị bỏ qua. Những dấu hiệu như mệt mỏi, đau đầu, mất ngủ, sụt cân hay khát nước nhiều có thể bị nhầm với stress hoặc rối loạn sinh hoạt, khiến người bệnh đánh mất “thời điểm vàng” để can thiệp.

Xu hướng trẻ hóa bệnh mạn tính cũng đang gia tăng nhanh chóng. Nếu trước đây bệnh thường xuất hiện ở tuổi trung niên thì nay không ít người trong độ tuổi 20-30 đã mắc tăng huyết áp, rối loạn mỡ máu. Nguyên nhân chủ yếu đến từ lối sống hiện đại với áp lực công việc, stress kéo dài, thức khuya, chế độ ăn thiếu lành mạnh và ít vận động.

Trong bối cảnh đó, tầm soát sức khỏe định kỳ, đặc biệt bằng các công nghệ cao, được xem là giải pháp hiệu quả. Việc ứng dụng các hệ thống máy móc hiện đại giúp giảm thiểu sai số, đồng thời dự báo sớm nguy cơ đột quỵ, nhồi máu cơ tim hay suy thận trong tương lai. Nhờ phát hiện sớm các rối loạn ngay từ giai đoạn tiền lâm sàng, người bệnh có thể điều chỉnh lối sống và điều trị kịp thời, ngăn chặn diễn tiến nặng.

Bên cạnh yếu tố công nghệ, việc cá nhân hóa lộ trình tầm soát cũng đóng vai trò quan trọng. Mỗi người có đặc điểm sức khỏe, nguy cơ bệnh lý khác nhau, do đó cần lựa chọn các gói khám phù hợp thay vì kiểm tra dàn trải. Điều này không chỉ giúp nâng cao hiệu quả phát hiện bệnh mà còn tối ưu chi phí.

Các bác sỹ khuyến cáo, mỗi người cần chủ động xây dựng thói quen kiểm tra sức khỏe định kỳ, không nên chờ đến khi có triệu chứng mới đi khám. Việc phát hiện sớm không chỉ giúp bảo vệ sức khỏe mà còn giảm đáng kể chi phí điều trị và nguy cơ biến chứng về sau.

Trong bối cảnh bệnh mạn tính ngày càng phổ biến và trẻ hóa, tầm soát công nghệ cao không còn là lựa chọn mà đã trở thành nhu cầu thiết yếu để bảo vệ sức khỏe một cách chủ động và bền vững.

Người Việt đối mặt tình trạng già yếu trước tuổi

Việt Nam đang bước vào giai đoạn già hóa dân số với tốc độ thuộc nhóm nhanh nhất thế giới. Tuổi thọ tăng nhưng chất lượng sống chưa theo kịp, khi nhiều người cao tuổi phải sống chung với bệnh mạn tính, đối diện gánh nặng chi phí và thiếu hụt hệ thống chăm sóc dài hạn.

“Người Việt không chỉ đang “chưa giàu đã già” mà còn “chưa già đã yếu’”. Nhận định của thạc sỹ Phạm Bình An, Phó Viện trưởng Nghiên cứu phát triển TP.HCM, đã phác họa rõ nét bức tranh già hóa dân số tại Việt Nam, nơi tuổi thọ tăng nhanh nhưng sức khỏe lại không song hành.

Theo các số liệu mới nhất, đến năm 2025, Việt Nam có khoảng 16,1 triệu người cao tuổi, chiếm 16% dân số. Tốc độ già hóa này đưa Việt Nam vào nhóm các quốc gia già hóa nhanh nhất thế giới. Riêng TP.HCM, dù bắt đầu già hóa muộn hơn khoảng 6 năm, nhưng dự báo sẽ chính thức bước vào giai đoạn “dân số già” vào năm 2038 và tiến tới “siêu già” sau năm 2048.

Điều đáng lo ngại không nằm ở con số tuổi thọ, mà ở chất lượng những năm tháng cuối đời. Trung bình mỗi người Việt phải trải qua khoảng 10 năm sống trong bệnh tật. Kết quả tầm soát gần 500.000 người trên 60 tuổi cho thấy đa số mắc đồng thời nhiều bệnh mạn tính, trung bình hơn hai bệnh. Trong đó, hơn 63% bị tăng huyết áp, hơn 26% nghi ngờ hoặc mắc đái tháo đường.

Đáng chú ý, khoảng 15% trường hợp tăng huyết áp chỉ được phát hiện khi tham gia tầm soát, cho thấy nhiều người đang mang trong mình những nguy cơ nghiêm trọng mà không hề hay biết. Những “sát thủ thầm lặng” này khiến không ít người rơi vào tình trạng sống lâu nhưng sức khỏe suy giảm, nguy cơ tàn tật cao.

Già hóa dân số cũng kéo theo áp lực kinh tế lớn. Khoảng 70% người cao tuổi không có lương hưu, trong khi nhu cầu chăm sóc dài hạn ngày càng gia tăng. Mô hình gia đình đô thị thay đổi, con cái bận rộn khiến việc chăm sóc người già bị hạn chế. Trong khi đó, hệ thống dịch vụ chăm sóc và các cơ sở dưỡng lão vẫn còn thiếu và chưa đáp ứng đủ nhu cầu thực tế.

Trước thực trạng này, các chuyên gia cho rằng cần thay đổi cách tiếp cận trong chăm sóc sức khỏe người cao tuổi. Một trong những hướng đi được đề xuất là mô hình chăm sóc sức khỏe 5 tầng theo chuẩn quốc tế, với trọng tâm là “già hóa tại chỗ”.

Theo đó, người cao tuổi được khuyến khích tự chăm sóc tại nhà, duy trì lối sống chủ động; khi cần có thể tham gia các mô hình cộng đồng; trường hợp nặng hơn sẽ có bác sỹ gia đình hỗ trợ; chỉ chuyển đến cơ sở dưỡng lão hoặc bệnh viện khi thật sự cần thiết.

Bên cạnh đó, cần thay đổi nhận thức xã hội, không xem người cao tuổi là gánh nặng mà là trung tâm của “kinh tế bạc”, vừa tiêu dùng vừa đóng góp kinh nghiệm cho xã hội. Việc xây dựng hệ sinh thái chăm sóc người cao tuổi cần được thúc đẩy đồng bộ, từ mở rộng bảo hiểm chăm sóc dài hạn, phát triển đô thị thân thiện đến thu hút doanh nghiệp đầu tư vào dịch vụ dưỡng lão và công nghệ y tế.

Ở góc độ y tế, vai trò của hệ thống y tế cơ sở được nhấn mạnh như tuyến đầu trong việc sàng lọc, phát hiện bệnh sớm và quản lý sức khỏe liên tục. Một trạm y tế hiệu quả không phải là nơi điều trị bệnh phức tạp, mà là nơi nắm rõ tình trạng sức khỏe của người dân trên địa bàn, đặc biệt với các bệnh không lây nhiễm vốn chiếm tới 70% nguyên nhân tử vong tại Việt Nam.

Đồng thời, y tế dự phòng cần được triển khai xuyên suốt vòng đời, từ khi con người còn khỏe mạnh đến lúc cao tuổi. Hiệu quả lớn nhất không chỉ nằm ở việc điều trị khi bệnh xảy ra, mà ở khả năng ngăn ngừa nguy cơ ngay từ sớm.

Nghịch lý “sống thọ nhưng không khỏe” đang đặt ra yêu cầu cấp thiết phải thay đổi từ chính sách đến hành vi cá nhân. Khi già hóa dân số không còn là câu chuyện của tương lai mà đã hiện hữu, việc chuẩn bị từ hôm nay sẽ quyết định chất lượng sống của cả một thế hệ trong những thập kỷ tới.

Can thiệp kịp thời nhờ sinh thiết đích, nâng cơ hội điều trị ung thư tiền liệt tuyến

Việc kết hợp chẩn đoán hình ảnh hiện đại với kỹ thuật sinh thiết đích qua tầng sinh môn đang giúp nâng cao độ chính xác, giảm biến chứng và mở ra cơ hội can thiệp kịp thời cho bệnh nhân ung thư tiền liệt tuyến, đặc biệt ở những trường hợp phát hiện muộn.

Ung thư tiền liệt tuyến thường được ghi nhận ở nam giới ngoài 50 tuổi, song do diễn tiến âm thầm, không ít trường hợp chỉ được phát hiện khi bệnh đã tiến triển với nguy cơ xâm lấn và di căn. Thực tế này đặt ra yêu cầu cấp thiết về các phương pháp chẩn đoán chính xác, an toàn và kịp thời để nâng cao hiệu quả điều trị.

Tại Bệnh viện K, việc ứng dụng kỹ thuật sinh thiết đích tuyến tiền liệt qua tầng sinh môn đang cho thấy những bước tiến rõ rệt trong chẩn đoán và điều trị. Phương pháp này không chỉ giúp xác định chính xác tổn thương mà còn giảm thiểu nguy cơ nhiễm khuẩn, đặc biệt phù hợp với người bệnh cao tuổi hoặc có nhiều bệnh lý nền.

Trường hợp bệnh nhân T.Đ.T (88 tuổi) là minh chứng điển hình. Người bệnh nhập viện với triệu chứng đau ngực, khó thở và ho kéo dài, được chẩn đoán tràn khí màng phổi và đã được dẫn lưu trước đó. Trong quá trình đánh giá toàn diện, các bác sỹ phát hiện tổn thương nghi ngờ tại tuyến tiền liệt thông qua siêu âm ổ bụng, từ đó chỉ định thêm các xét nghiệm chuyên sâu.

Kết quả cho thấy tuyến tiền liệt có cấu trúc không đồng nhất, xuất hiện các vùng giảm âm dạng khối; đồng thời chỉ số kháng nguyên đặc hiệu tuyến tiền liệt tăng cao, gợi ý nguy cơ ung thư tiến triển. Đặc biệt, kỹ thuật chụp cộng hưởng từ đa tham số (mpMRI) giúp xác định rõ tổn thương nghi ngờ với phân loại PIRADS 5, mức độ nghi ngờ ung thư rất cao, đồng thời phát hiện dấu hiệu xâm lấn túi tinh và khả năng di căn xương.

Trong quy trình chẩn đoán, mpMRI đóng vai trò then chốt khi giúp khoanh vùng chính xác “vùng nghi ngờ”, từ đó định hướng sinh thiết. Trên cơ sở đó, các bác sỹ lựa chọn kỹ thuật sinh thiết đích qua tầng sinh môn – phương pháp được chuyển giao từ các chuyên gia châu Âu nhằm đảm bảo lấy mẫu mô đúng vị trí tổn thương, nâng cao độ chính xác giải phẫu bệnh.

So với phương pháp sinh thiết qua đường trực tràng trước đây, kỹ thuật qua tầng sinh môn được đánh giá an toàn hơn, giảm nguy cơ nhiễm khuẩn và hạn chế sử dụng kháng sinh sau thủ thuật. Điều này đặc biệt quan trọng với bệnh nhân lớn tuổi, khi mọi can thiệp y khoa đều cần cân nhắc kỹ lưỡng giữa lợi ích và nguy cơ.

Nhờ sự phối hợp giữa các phương tiện chẩn đoán hiện đại như MRI và siêu âm đầu dò trực tràng, bác sỹ có thể xác định chính xác vùng tổn thương, kể cả những vị trí khó tiếp cận, từ đó thực hiện sinh thiết đúng trọng tâm. Khi mẫu mô được lấy chính xác, kết quả chẩn đoán cũng trở nên tin cậy hơn, rút ngắn thời gian xác định bệnh và sớm triển khai điều trị.

Kết quả cuối cùng, bệnh nhân được chẩn đoán ung thư biểu mô tuyến tiền liệt giai đoạn IV, có di căn phổi và xương. Trước tình trạng bệnh tiến triển, các bác sỹ đã nhanh chóng áp dụng liệu pháp nội tiết nhằm kiểm soát sự phát triển của tế bào ung thư. Sau điều trị, người bệnh ghi nhận đáp ứng tốt, tiếp tục được theo dõi và xây dựng phác đồ cá thể hóa.

Theo các chuyên gia, trường hợp này cho thấy vai trò quan trọng của việc ứng dụng kỹ thuật chẩn đoán hiện đại trong ung thư tiền liệt tuyến. Không chỉ giúp nâng cao độ chính xác, sinh thiết đích còn giảm rủi ro, tăng tính an toàn và rút ngắn thời gian từ chẩn đoán đến điều trị là yếu tố then chốt quyết định tiên lượng bệnh.

Trong bối cảnh ung thư tiền liệt tuyến ngày càng gia tăng, việc chủ động tầm soát, kết hợp với các tiến bộ kỹ thuật y học, chính là “chìa khóa” giúp phát hiện sớm, can thiệp kịp thời và cải thiện chất lượng sống cho người bệnh.